Cohen zou opstappen, iedereen wist het. De vraag was alleen wanneer het zou gaan gebeuren. En de man moest natuurlijk ook nog zelf overtuigd worden. De beeldvorming heeft Cohen voor een groot deel genekt, maar hij heeft de vernederingen ook over zichzelf afgeroepen door te blijven doorgaan in de verkeerde rol. Zelfkennis is moeilijk, ambities kunnen groot zijn en het leven is keihard, voor iedereen.

Een instant-hit op internet

Voor mij was hét kantelmoment toen op televisie een erg goed en grappig filmpje vertoond werd waarin hij ronduit belachelijk werd gemaakt. U moet het eens opzoeken op internet, daar is het al talloze keren bekeken. Het is gemaakt door een wizard van het toonaangevende programma De Wereld draait door. Je ziet de sociaal-democratische leider in de tweede kamer achter het spreekgestoelte staan. Hij geeft een speech met de klassieke linkse accenten en doceert: “Veel mensen vragen zich af: heb ik morgen m’n job nog wel?” Waarop de camera naar de zitbanken draait waar je een gevatte Geert Wilders hoort roepen: “Ik denk het niet Job!”, waarna de voltallige kamer in een bulderlach schiet en Cohen alleen maar bozig in het rond kijkt. Het gemonteerde filmpje was een instant-hit, het werd overal eindeloos vertoond. En ook ik moest telkens lachen, terwijl ik bij de eerste vertoning besefte: dit is het einde voor de arme Job.

“De ideale premier”

Het filmpje kwam natuurlijk niet uit het niets. Cohen werd twee jaar geleden triomfantelijk binnengehaald als opvolger van Wouter Bos. Cohen werd nooit verkozen als lijsttrekker, Bos had ‘m stiekem gevraagd en overtuigd om het van ‘m over te nemen. Cohen zou volgens velen ook de ideale premier zijn geweest: een rustige man met een diepe stem en een vaderlijke uitstraling.

Maar het liep al meteen mis, niet toevallig in de media. In dat andere toonaangevende programma Nieuwsuur moest Cohen als kandidaat-premier aanschuiven bij Twan Huys (presentator van Nieuwsuur). Een formaliteit, leek het. Ik was in de woonkamer iets anders aan het doen en nam niet eens de moeite om te gaan zitten. Maar ik hoorde het misgaan: Cohen wist niet vlot te antwoorden, ging stotteren, maakte fouten, wist de antwoorden niet. Pijnlijk. Iedereen was verbouwereerd. Dit moest een eenmalige uitschuiver zijn toch? Achter de schermen werd hij in ijltempo verder getraind, afgericht en bijgeschaafd, maar neen. Ook bij volgende optredens ging het vaak houterig en onzeker.

Naar de oppositie

De verkiezingen hadden alles moeten oplossen, maar de Partij van de Arbeid kwam 1 zetel tekort om de grootste partij te zijn. Eén zeteltje ja, het ging om een paar duizend stemmen. Cohen kon de formatie ook niet naar zich toe trekken, politieke onkunde volgens sommigen. Hij werd naar de oppositiebanken verwezen, een baantje waarvoor hij niet gesolliciteerd had. Wouter Bos keek vanuit het bedrijfsleven zorgelijk toe.

Maar met de snoeiharde rechtse regering van liberalen en christen-democraten , gesteund door Geert Wilders, kon oppositie voeren als linkse partij niet zo moeilijk zijn, toch? Maar ook daar liep het mis. De verbale wonderboys Rutte en Wilders lieten Cohen bij wijze van spreken alle hoeken van de kamer zien. De PvdA wou niet botweg oppositie voeren en sommige voorstellen van het kabinet toch steunen, dat maakte de boodschap soms moeilijk te verkopen. Maar Wilders noemde hem daarom de bedrijfspoedel van het kabinet. Daar had Cohen niet van terug.

Bang voor interviews

In die tijd was ik in Den Haag voor enkele interviews. Ik wou op korte termijn een gesprekje met de linkse partijen. Emile Roemer van de SP stond me meteen vriendelijk te woord. Cohen moest door z’n woordvoerster overtuigd worden en dan was het nog niet van harte. Net als iedereen kwam ik natuurlijk ook met de vervelende slotvraag: wat doet u met de kritiek op uzelf? Zijn zwarte ogen bliksemden me neer terwijl hij vriendelijk probeerde te blijven, z’n klassieke pose. Cohen en z’n partij zaten in een neerwaartse spiraal. Wanneer hield dit op? Naar buiten toe bleven de meeste partijmensen hem tot een paar dagen geleden hardnekkig verdedigen. Er moest in de politiek toch ruimte zijn voor beschaving en fatsoen? En er stond ook niet meteen een vervanger klaar. In Amsterdam zit een gedoodverfde nieuwe lijsttrekker, Lodewijk Asscher, maar die wil zich voor de volgende verkiezingen nog niet verbranden.

Verschrompeld tot toeschouwer

Dus ploeterde Cohen verder, terwijl de partij in de peilingen steeds verder wegzakte. Op dit ogenblik staan ze op _ hou u vast _ 14 zetels. Hun concurrent aan linkerzijde, de SP, staat op _ hou u vast _ 33 zetels. Zij zijn virtueel de grootste partij van Nederland, de eens zo machtige PvdA verschrompelde tot een toeschouwer. De voorbije dagen hoorde ik sommigen het ondenkbare verwoorden: misschien moest de PvdA zichzelf maar opheffen? En de vernederende televisiebeelden bleven mekaar opvolgen. Recent nog: enkele politieke leiders bezoeken een sociale werkplaats. Rutte en Roemer staan glunderend op de voorgrond, Cohen zit in de verte op een krukje te keuvelen. Au.

Sabine Vandeputte

(De auteur volgt de Nederlandse politiek voor het radionieuws.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod