Exact 20 jaar geleden – op 7 februari 1992 – werd het Verdrag van Maastricht ondertekend. Het verdrag bepaalde dat er een Economische en Monetaire Unie (EMU) gevormd zou worden, met een gemeenschappelijke munteenheid, de euro. Nu, zeggen sommigen, staat het overleven van de euro op het spel.
In Maastricht had men het nog over de ecu, de naam euro is pas in 1995 gegeven. De plannen voor een gemeenschappelijke munt dateren al van eind jaren zestig. Eind jaren 80 werden de plannen serieus. Europa was bezig met het creëren van één interne markt. Eén munt zou daar perfect bij aansluiten, was de redenering.
De eenmaking van West- en Oost-Duitsland
Na de val van het Ijzeren Gordijn in 1989, rees de vraag: kunnen West- en Oost-Duitsland herenigen? Nu lijkt het evident, toen was dat niet het geval. Veel landen, Groot-Brittannië en Frankrijk bijvoorbeeld, zagen een eengemaakt Duitsland als een nieuwe bedreiging. Frankrijk was echter grote voorstander van één gemeenschappelijke Europese munt, waar Duitsland lange tijd niet voor te vinden was. Bondskanselier Kohl en president Mitterand geraakten het eens: Frankrijk zou instemmen met de Duitse eenmaking, Duitsland zou zijn sterke D-mark opgeven. Die was al lang een doorn in het oog van Franse politici.
De Maastrichtcriteria
Duitsland wou zijn munt wel afstaan, maar dan moest er wel een “politieke unie” komen. Een sterk Europees gezag over het economische beleid van alle landen, een onafhankelijke Europese Centrale Bank die zou werken zoals de Duitse Bundesbank. De politieke unie was een brug te ver voor de meeste landen. In de plaats kwam een afgezwakte versie. Een land dat wou deelnemen aan de muntunie, moest een begrotingstekort hebben van minder dan 3 % van het BBP, een overheidsschuld van minder dan 60%, en een lage inflatie. Die “Maastrichtcriteria” zouden later ook in het Stabiliteitspact terechtkomen. Een land dat de euro heeft ingevoerd, moet onder die normen blijven. Frankrijk wou niet weten van automatische sancties voor overtreders. De lidstaten zouden elkaar wel controleren. Via “globale richtsnoeren” zouden ze afspraken maken over lonen, belastingen, en andere vormen van economisch beleid.
20 jaar later
De euro was in de beginjaren een succes, maar de grote financiële crisis legde zijn constructiefouten bloot. Een munt voor (nu) 17 landen veronderstelt meer discipline, en meer economische samenhang. Opnieuw gaat de discussie over de vraag of er al dan niet automatische sancties moeten komen voor wie de normen overtreedt. Frankrijk zegt daar nu wel achter te staan. Een jaar geleden wou Frankrijk er nog niet van weten (tijdens de discussie over het “sixpack” met het Europees Parlement). Opnieuw vraagt Duitsland meer discipline, net zoals Kohl dat ook al deed in ruil voor de afschaffing van de D-Mark.
En opnieuw spelen de Britten een aparte rol. In Maastricht wilden ze niet meedoen met de euro en met afspraken over een sociaal Europa. De toenmalige Britse premier Major rekte de top een dag langer, tot hij zijn zin kreeg. In december heeft David Cameron een veto gesteld, omdat de nauwere samenwerking van de eurolanden ertoe zou leiden dat Groot-Brittannië de controle over de financiële sector (lees: de City in Londen) zou verliezen.
Rob Heirbaut
(De auteur is Europawatcher bij onze nieuwsdienst)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u zich schikt naar de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod
07/02/2012 om 18:16
De Euro was een mooi project, een project dat door bedrijven en ondernemers ten volle is benut. Alleen spijtig van die vervelende politici, want zij en enkel zij zijn verantwoordelijk voor het verval van de Euro zone, ik zou zeggen laat het bevallingsverlof 18 jaar duren!..
07/02/2012 om 21:40
Een land dat wou deelnemen aan de muntunie, moest een begrotingstekort hebben van minder dan 3 % van het BBP, een overheidsschuld van minder dan 60%, en een lage inflatie. Men besefte toen reeds het belang van een aantal “convergerende” maatregelen. Waarom heeft men zich niet gehouden aan de voorwaarden die in het verdrag zelf reeds stonden ingeschreven?
08/02/2012 om 11:34
Wat moest gebeuren met de euro is gebeurd , het was in de sterren geschreven.
De idee van de eenheidsmunt , zou de bekroning worden van de eengemaakte economische unie, enkele jaren later zouden de grenzen in Europa wegvallen , onze economie zou groeien, kostelijke inefficiente remmingen zoals grenzen en douane ,zouden wegvallen.
Onderr politieke druk , durf en visie werd onze Euro boven de doopvond gehouden. Met succes, onder impuls van de Duitse motor ging het bergop , we werden snel rijker , expansie van uitgaven in de consumptie ,toerisme, economische transfers van Noord naar Zuid,het liep op rollentjes.
De politiek kon de eenheidsmunt na veel toegevingen doordrukken in het verdrag van Maastricht, de Duitsers bleben sceptisch , de Fransen voelden zich geststerkt.Europa bouwde aan een reserve munt concurrent van de US$.
Toen kwam de test , de financiële crisis die roet in het eten gooide.Een financiële crisis van ongemeende complexiteit , Gestreuctureerde financiële producten in luchtverpakking, Banken die hefboomtakctieken toepasten waardoor hun kredietverlening geen grenzen meer kanden, soevereine zuidelijke Europese landen die enorme hoeveelheden goedkoop geld konden lenen voor infrastructuur , uitbetalen van staatsambtenaren , organisatie van Olympische spelen , het kon niet op .In Spanje rond Madrid schoten spooksteden als padestoelen uit de lucht. De bel nam astronomische proporties aan , en iedereen liet begaan .
Nu is het alle hens aan dek, de schuldgraad dient teruggeschroefd want kan door de soevereine staat niet meer gefinancierd te worden, credietratings dienen aangepast . Banken liggen aan een infuus en hebben te weinig kapitaalbuffer Europa onder de bijl van een economische depressie. De Euro op de slachtbank , niemand die precies weet hoe het zal aflopen. Heden morgen mischien een accoord over de Griekse schuld die niet mag groter worden dan 120 % van het BNP tegen 2020. Andere zuiderse landen liggen ziek in hetzelfde bedje , niemand heeft voorlopig een antwoord. De Amerikaanse en ECB geldpersen drukken nieuw geld bij, dat boven de nul tarief aan onze banken wordt uitgeleend , op voorwaarde dat zij daarmee gedeeltelijk staatspapier opkopen. De rekker wordt gerokken , tijd wordt gewonnen tot de volgende crisis. Het is ondenkbaar dat dit handelen geen slachtoffers zal maken , Griekenland is zogoed als uitzichtloos , zij krijgen voorlopig geen vat op hun schuld , deze blijft stijgen , het land is in sociale chaos.
Wellicht weten we over enkele jaren al iets meer.
08/02/2012 om 12:47
@ Leen Vos : Frankrijk was niet alleen politiek baas over Duitsland.Na 1945 waren Duitsland en Oostenrijk bezet door de 4 overwinnaars.Oostenrijk werd in 1955 een souvereine staat.
In 1990 moest Duitsland het akkoord van elk van de 4 bezettende landen krijgen om te kunnen herenigen.Voor de VS was de voorwaarde dat het nieuwe Duitsland vanaf de eerste dag in zijn geheel volwaardig lid van de NATO zou worden.Frankrijk wou een eenheidsmunt.In het VK zei Tatcher “Helmut Kohl no no no “. De sleutel voor de hereniging lag in Moskou.Na zeer moeizame en soms uitzichtloze onderhandelingen en het betalen van vele miljarden marken was het ook voor Gorbatchov OK . Tatcher is in een nachtelijke onderhandeling bijgedraaid. Ze was te moe om nog langer NO te zeggen.
Frankrijk had het dus niet alleen voor het zeggen.
08/02/2012 om 14:52
Amerika Japan en GB hebben tekorten met zoveel nullen dat het moeilijk wordt om de orde van grootheid te vatten in menselijk denkvermogen.
Laat staan om dit ooit af te betalen.
Geen probleem vinden “de markten in de city”
De “euro” vinden ze wél een probleem!
Financieel en monetair terrorisme van de hoogste soort noem ik het.
08/02/2012 om 15:24
Sorry, maar de Euro had nooit mogen ingevoerd worden heel Europa. Degenen die de crisis veroorzaakt hebben zijn de ‘domme’ politici en de banken. Ze willen het nog altijd niet inzien (of misschien wel, maar niet durven toegeven) en WILLEN nog altijd één STERK Europa.
Dat probleem kan volgens mij nooit meer volledig opgelost worden. Europa staat met dit probleem op springen.
08/02/2012 om 15:49
@ Wilfried : Het voornaamste verschil is dat in tegenstelling tot de landen die je opnoemt,de eurozone geen regering heeft die in het belang van de munt kan optreden.De regeringen in de zone treden op elk voor zich en te weinig in het belang van de gemeenschappelijke munt.
Dit probleem is gekend. Er wordt aan gewerkt maar het zal zijn tijd vergen.
Het gezegde van Adenauer geldt nog altijd: We kunnen beter in het zelfde huis leven als elk alleen op een puinhoop.
09/02/2012 om 11:46
Beste,
Europa dat is: * hogere winsten, lagere lonen * meer nachtwerk, meer flexibiliteit, meer stress * privatiseringen, afdankingen * minstens 23 miljoen werklozen, 78 en meer miljoenen armen die groeiën met de dag *de vorming van een offensieve interventiemachjt * enige parlement ter wereld dat geen wetten schrijft * het Europa van de multi’s Dit Europa willen velen niet.
Jean.
09/02/2012 om 14:11
Leuke analyse voor de annalen, maar o zo onvolledig en ik ben geneigd er “vijgen na pasen” aan toe te voegen. De Griekse bankierspolitici kunnen het tij niet meer keren. Angela Merkel kwam vorige week met lege handen terug van haar bedelronde naar China en riep dan maar een vergadering bijeen met Finland, Nederland en Luxemburg, de enige overgebleven Europese landen met een AAA-rating en de enige “Europese zone” waar de euro nog “leefbaar” is. Maar feitelijk is de euro, net zoals de dollar trouwens, ten dode opgeschreven.