Gedurende de crisisjaren 2008 – 2011 heeft de Belgische arbeidsmarkt merkwaardig goed standgehouden. Tot zover het goede nieuws. De industriële tewerkstelling – en dan begint het plaatje minder fraai te ogen – viel in diezelfde periode forser terug dan in buurlanden Frankrijk en Duitsland. Rara hoe kan dat?
Overheidssector biedt soelaas
VIVES – een denktank die geworteld is in de faculteit economie van de KU Leuven – heeft één en ander uitgezocht in een recente studie over de werking van de Belgische – en Vlaamse arbeidsmarkt.
De zware terugval van de industriële tewerkstelling in ons land wordt in die periode in hoge mate gecompenseerd door de groei van de werkgelegenheid in de overheidsdiensten. ‘Overheidsdiensten’ moet in deze zeer ruim worden geïnterpreteerd. Het gaat niet uitsluitend over ambtenarij in de strikte zin. Al is het zo dat een job bij de overheid de afgelopen jaren zeer aantrekkelijk is geworden door de betere verloning en andere arbeidsvoorwaarden, maar dit terzijde. ‘De overheid’, dat is ook bijvoorbeeld onderwijs en de zorgsector. En we weten allemaal hoe belangrijk die zorgsector aan het worden is, zeker met het oog op de vergrijzing.
Geen vuiltje aan de lucht?
Minder jobs in de industrie, meer jobs in privé- en overheidsdiensten. Niks aan de hand en we leven in de beste der werelden. Toch? Toch niet helemaal, maar dat had u al door. Overheidsdiensten worden betaald met overheidsgeld. Toch in zeer grote mate. En dat overheidsgeld, ook dat weten we allemaal, zal in de (nabije) toekomst minder makkelijk beschikbaar zijn dan in het verleden. Stabilisatiepacten allerhande zullen daar voor zorgen. Het ziet er dus naar uit dat die tewerkstelling die via overheid op peil is gebleven een stevige knauw zal krijgen.
Toch is het verhaal daarmee nog niet over. De door de overheid gesubsidieerde sectoren zoals onderwijs en zorg zijn net de sectoren ‘met toekomst’. Ongeveer iedereen is het erover eens dat goede opleiding levensnoodzakelijk is om hooggekwalificeerde arbeidskrachten te behouden. Dat onderwijs moet dus op peil worden gehouden, en dat ondanks de bezuinigingen die nodig zijn. En de zorgsector.. daar moeten we geen tekening bij maken. De vergrijzing zal de volgende jaren met volle kracht toeslaan en wie vergrijzing zegt, zegt stijgende nood aan zorg allerhande. Die zorgsector hangt voor een heel groot deel af van overheidssubsidiëring. Tenzij zou worden beslist om de eigen bijdragen en de vrije markt meer te laten spelen, maar dat vereist politieke keuzes die niet vanzelfsprekend zijn.
‘Mismatch’
Even terug naar de ‘Vives’-studie. Die spreekt over een ‘mismatch’ tussen arbeidszoekers en vacatures. Opleiding is hier een sleutelbegrip. ‘De overheid is daar niet zo efficiënt in, je laat dat beter door de bedrijven doen’ zegt Joep Konings van Vives. ‘Want de bedrijven weten zelf het best wat ze nodig hebben en doen de opleidingen dan beter ook zelf’. Zoiets kan Fons Leroy, grote baas van de VDAB, natuurlijk niet over zijn kant laten gaan. “De VDAB organiseert bedrijfsopleidingen samen met de bedrijven zelf, omdat die bedrijven inderdaad best weten welke scholing hun werknemers nodig hebben. De laatste jaren geven we hoe langer hoe meer opleidingen in de bedrijven zelf. De VDAB is trouwens broodnodig om werklozen bij de scholen, want die hebben geen bedrijf om op terug te vallen.
Opleiding in de bedrijven is natuurlijk ook niets nieuws. Dat is al jaren, zoniet decennia, voorzien in talloze CAO’s. maar die opleidingsgelden – 1,9% van de loonmassa volgens de huidige CAO-afspraken, leiden in een aantal bedrijven een sluimerend bestaan. Minister van werk Monica De Coninck wil ze dan ook activeren. Op straffe van boete. “Het is de verantwoordelijkheid van de bedrijven om ervoor te zorgen dat dat geld ook daadwerkelijk wordt besteed, zeker op een moment dat de loopbanen langer worden en mensen langer aan het werk moeten blijven” zegt Ann Vermorgen van her ACV. ‘Levenslang leren’ moet meer worden dan een leuze, het moet dagelijkse praktijk worden.
Guy Janssens
(De auteur presenteert het sociaal-economische magazine ‘De Vrije Markt’.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussiefourms; lees dus de regels - mod
21/01/2012 om 15:13
Dit is een opsomming van wat velen al weten, ziet u ook oplossingen?
21/01/2012 om 18:08
Wetenschappen en ingenieurs studies zijn best leuk. Waarom zijn er zo weinig?
1) Minachting van niet wetenschappers. Begin met wat uzelf hierover schrijft – zou u voor ingenieur will studeren? ‘Ingenieurs zijn een slecht merkt’: Hoe? Omdat ze dikwijls worden afgebeeld in movies en artikels als asociale nerds? Mijn dochters, die allebei ingenieurswetenschappen studeren, beweren dat het anti-wetenschappen klimaat al in ASO begint. Lesgevers in de secondaire school beginnen over de moeilijksheidgraad van de studies en zo is het kwaad en faalangst al geschied. Wetenschappen houdt in dat toekomstige ingenieurs wiskunde, fysica en degelijke kunnen. Als u het niet aan kan en het kil en technologisch vindt, gaat u het waarschijnlijk niet leuk vinden en is een andere richting voor u meer aangelegd. Op dit moment komen de interesses en aanleg van het kind meer van pas dan een kans binnen 5 jaar op de arbeidsmarkt.
2) Afschaffing van de ingangsexamen en voorbereidend jaar: Waarom buizen er zoveel universitaire studenten het eerste jaar? Omdat niet alle studenten beginnen met dezelfde aanwezige kennis van wiskunde en fysica. Een ingangsexamen zou dit gebrek aan kennis kunnen opsporen en een voorbereind jaar zou kunnen gevolgd worden om de slagkansen van de student te verhogen. Een begeleidend systeem lijkt mij meer democratisch dan het huidig systeem.
Het zou fijn zijn om een keer te lezen over om hoe positief het is om ingenieur te zijn en hoe deze persoon haar/zijn droomberoep heeft waargemaakt.
22/01/2012 om 00:44
@Terje: veel te lang; probeert u het veel bondiger te formuleren? mod
22/01/2012 om 13:22
@Tere: geen externe links; zie de regels voor deelname aan onze discussieforums - mod
22/01/2012 om 14:59
Voor diegenen die zonder een diploma de school verlaten, is het zeker dat ze geen kans maken op een job die hen een leefbaar inkomen geeft, voor diegenen met diploma, is het nog niet zeker dat ze deze zullen vinden. Volgens mij de reden waarom jongeren dan maar kiezen voor een studierichting uit persoonlijke interesse, maar veel van die studierichtingen verzekeren enkel een broodwinning voor hun docenten.
De tijd dat de materiële behoeften bij onze jeugd groot waren is blijkbaar verleden tijd. De jongeren kozen toen (met heel veel inspraak van de ouders), voor een studierichting, met na na afloop de meeste garantie op een eigen inkomen en dat waren meestal technische studies. Wie heeft het toen niet meegemaakt, dat vader zegde “voor artiest zonder geld studeren?”, een beroep waarmee je, je boterham mee kan verdienen, dat gaat ge aanleren en na je dagtaak in de avondschool, kan je voor artiest studeren zoveel je maar wil .
22/01/2012 om 15:50
Je kan dochterlief ook een tennisopleiding laten volgen. Wie succesvol is, verdient op korte tijd meer dan een ingenieur op zijn hele carrière.
Als je diploma gelijk stelt aan goed zijn brood verdienen, is informatica-programmeren, tew (alles of business en centen), handelsingenieurs (alles over business en centen en een tak wetenschappen), rechten (dat zijn de toekomstige adovaten, magistraten en notarissen) nog altijd een garantie voor een degelijk job met in bijberoep consultancy of full-time freelance consultant die met telkens hernieuwbare jaarcontracten 5 dagen de week werkt op factuur voor een grote financiële instelling, een bvba opricht, maximaal kosten aftrekt en aan zichzelf een minimumloon uitbetaalt, zodanig dat ie kan genieten van een beschermd statuut bij de ziekteverzekering.
In loondienst is niet altijd ideaal. Zeker niet in België.
Voor artist studeren: ook hier geldt: wie succes heeft, verdient een goede boterham.
23/01/2012 om 14:02
De vaststellingen kloppen, de nood is hoog, maar oplossingen worden jammer genoeg niet gesuggereerd.
Dit is echter geen nieuw probleem. De vele analyses en actieplannen ten spijt is geen kentering merkbaar. Hetzelfde geldt voor exacte wetenschappers en ICT’ers. Nochtans kost dit ons volgens een rapport van de EC 2% economische groei.
Gezien de inefficiëntie van de vroegere aanpak -zoals de praktijk aangeeft- is het naast de gangbare analyses (stereotypes, onvoldoende rolmodellen enz..) en oplossingen (girls days etc…) misschien hoog tijd om aandacht te schenken aan mogelijk andere verklaringen en oplossingen.
Meisjes zijn een belangrijk deel van de oplossing gezien het bijzonder lage aantal meisjes dat voor dergelijke beroepen kiest.
Onderzoek suggereert dat onvoldoende uitdaging voor de sterkere leerlingen in de basisschool vooral meisjes raakt. Onvoldoende uitdaging leidt tot inspanningsloze successen waarvoor ze worden geprezen. Dit is nefast, en leidt o.a. tot meer faalangst, minder zelfvertrouwen, en aanvatten van richtingen met minder wiskunde/wetenschappen.
Ook moet men durven nadenken over het splitsen van jongens en meisjes in het secundair onderwijs voor de vakken wiskunde, wetenschappen en ICT. Het is immers al vaak aangetoond dat de prestaties van meisjes voor die vakken dalen naarmate er meer jongens aan de klasgroep worden toegevoegd.
Meer detail over deze zaken in het rapport “Vrouwelijke Wetenschappers, Ingenieurs en Informatici: Waarom Zo Weinig?” bij het Itinera Institute. Indien dit debat niet wordt verruimd dan kunnen we vrezen dat de vaststellingen in het artikel op deze site over 10 jaar nog steeds dezelfde zullen zijn.
24/01/2012 om 13:02
Ook met inspanningen van het bedrijfsleven omtrent opleidingen zal datzelfde bedrijfsleven altijd de goedkoopste, productiefste, jongste, gezondste werknemer in dienst nemen. Als dat dan betekent dat slechts bv. 10% van deze opgeleiden terecht komen bij die bedrijven, dan doet de overheid (lees onderwijs en VDAB) het nog niet zo slecht. In tegenstelling wat de hoge heren van VIVES beweren ….
26/01/2012 om 16:13
Beste,
De feiten zijn zo, dat als de ouders het geldelijk geluk hebben om hun oogappel ( hopelijk gezond) te laten studeren en liefst zo hoog mogelijke studies te doen en deze afstudeerd aan bvb: een Universiteit, deze de kans loopt om nergens aangenomen te worden, omrede men alleen ervaren mensen aanneemt.
Om zulke reden is onze dochter,zes: jarenlang: heen en weer Brussel ( minstens 115 Km enkel) moeten rijden, om er ervaring op te doen, gezien zij korterbij geen werk kreeg.
De kinderen van ndere ouders, die voltijds werkende niet genoeg nettoloon overhoujden om de hogere studies te kunnen betalen voor hun oogappel, zijn voor de rest van hun leven ( minstens 42 jaren of/ en: tegen dan: nog langere jaren), op basis van de criterias voor loon, onderbetaald, arm en zelfs tot dakloosheid toe.
Daarom zouden al de politiekers de wet zo maken: dat men in de scholen afwisselend theorie, praktijk, theorie, praktijk, examens verplicht zou moeten stellen samen met de tweetalige opleidingen van zo vroeg als medisch mogelijk is voor de jonge kinderen.
Ook de werkgevers verplichten om hun arbeiders, bedienden aan het werk te blijven behouden tot hun 62 jaar en dit zonder netto loonverlies, alsook zonder “Flexibeliteit in de zin van: snel, sneller tot onmenselijk snel werkend, presterend”.
M.v.g: jean.
02/02/2012 om 20:40
Werk, werk, werk…, spreekt er mij niet van, als ik een aanval van werkdrang voel opkomen, ga ik stilletjes in een hoek zitten tot hij voorbij is.