Drie auto’s stonden discreet geparkeerd in de straat voor het aartsbischoppelijk paleis in Mechelen, het blauwe zwaailicht op het dashboard. Wie had gehoopt om opnieuw dozen door de lucht te zien vliegen, zoals anderhalf jaar geleden, was er aan voor de moeite. Deze keer gingen ze veel voorzichtiger te werk. Opvallend ook hoe vaak de woordvoerster van het federaal parket benadrukte dat ze doelgericht op zoek waren naar concrete informatie uit specifieke dossiers. Lees: deze keer gaat het niet om een fishing expedition, een zoektocht waarbij een groot net wordt uitgegooid in de hoop dat er wel een visje in zal belanden.
Operatie Kelk
Dat was namelijk wat er de vorige keer was misgelopen, bij die huiszoekingen in juni 2010: op basis van de aanwijzingen die de speurders hadden, mochten ze eigenlijk alleen maar in de crypte van de Sint-Romboutskathedraal gaan zoeken. Maar ze vielen dus ook het aartsbisschoppelijk paleis en de privéwoning van kardinaal Danneels binnen, en namen vooral daar materiaal mee. Kan niet, riep de advocaat van de bisschoppen, en uiteindelijk gaf de rechter hem gelijk. Een huiszoeking moet doelgericht en specifiek zijn. Vandaar dus de nadruk op die elementen bij de nieuwe zoekacties. Al liet de advocaat van de bisschoppen, Fernand Keuleneer ook nu meteen al enkele twijfels horen bij de geldigheid van de huiszoekingen. Maar voorlopig stapt hij niet naar de rechter.
Nieuwe elementen
Na het vorige succes van advocaat Keuleneer, waardoor de vorige huiszoekingen ongeldig waren verklaard, dachten velen dat Operatie Kelk definitief beëindigd was. De speurders, onder leiding van onderzoeksrechter De Troy, hadden immers alle dossiers van misbruikslachtoffers moeten teruggeven, en mochten die nooit meer gebruiken als informatiebron. Maar intussen zijn veel van die slachtoffers zelf naar het gerecht gestapt om er hun verhaal te doen. En blijkbaar heeft dat voldoende elementen opgeleverd om het onderzoek nieuw leven in te blazen.
Schuldig verzuim
Dat onderzoek draait, voor alle duidelijkheid, rond schuldig verzuim. Rond de vraag of de kerkleiding op de hoogte was van seksueel misbruik, en daar onvoldoende tegen gedaan heeft. Daarom zijn er ook dossiers in beslag genomen van geestelijken die intussen overleden zijn: omdat daaruit kan blijken dat hun oversten (Roger Vangheluwe, Godfried Danneels of andere gezagsdragers) wisten dat ze kinderen hadden misbruikt, maar hen gewoon hadden overgeplaatst naar een andere parochie, of zelfs helemaal niks hadden gedaan. En dat onderzoek gaat blijkbaar ver terug, want ook dossiers uit de jaren vijftig en zestig zijn in beslag genomen. Die zaken zijn uiteraard al verjaard, maar als de speurders er een systeem in terugvinden waaruit blijkt dat de kerkelijke oversten lieten begaan, dan hebben ze wel nog een dossier dat ze voor de rechtbank kunnen brengen.
De concrete misbruikzaken worden trouwens niet door het federaal parket behandeld, maar door de verschillende parketten overal in het land. Die moeten nagaan of de daders nog gestraft kunnen worden. In de meerderheid van de gevallen zal dat niet meer zo zijn, want het overgrote deel van de misbruikzaken speelde zich in de jaren zestig en zeventig af.
Aanbevelingen
Intussen heeft de Bijzondere Kamercommissie ‘Seksueel Misbruik’ een resem aanbevelingen uitgewerkt, en heeft de Kerk beloofd om mee te werken aan een schadevergoeding voor slachtoffers. Dat zou moeten helpen om nieuw misbruik in de toekomst te voorkomen. Wat het parket nu nog wil, is de daders uit het verleden bestraffen, en de systemen in kaart brengen die zouden hebben bestaan om misbruik toe te dekken. Dat kan ook voor slachtoffers belangrijk zijn, omdat ze op die manier erkenning krijgen dat ze niet alleen stonden met hun leed. Afwachten nu wat het onderzoek verder oplevert.
Phlip Heymans
(De auteur is gerechtelijk verslaggever en auteur van het VRT-Nieuws Aktua boek ‘Wie is er bang voor mijnheer pastoor?’.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod
17/01/2012 om 16:15
Dat het instituut kerk schuldig is aan verzuim en meer is duidelijk. Het gaat hier immers niet over even links of rechts kijken, maar wel over jarenlange bescherming van het instituut, niets mocht immers de macht ervan bedreigen en daarvoor waren alle middelen goed.
Zelf ken ik twee priesters die serieus over de schreef zijn gegaan, één daarvan is ondertussen ook beschuldigd van kindermisbruik en zal zich moeten verantwoorden, de andere is vroeger in alle discretie verplaatst naar een andere parochie en op de vingers getikt. Sindsdien benadert hij nog enkel jong volwassenen, zogezegd om hen te helpen met hun ontluikende gevoelens.
Dat er allerlei dingen misliepen achter de hoge muren van de pastorij, abdij, klooster en bisdom, was een geweten feit waarover niemand zich openlijk uitsprak, of ze kregen met de almachtige kerk te doen. Nu dat de glans en macht van het instituut is afgebladerd, voelen velen zich eindelijk vrij, om erover te praten en de vinger te wijzen.
Nu hopen dat het zwart op wit kan bewezen worden, maar ik vrees dat alle beschuldigende documenten al lang vernietigd zullen zijn.
Wat men kan doen, om zulks in de toekomst te vermijden? De geestelijken toestaan hun sexuele gevoelens te beleven en het instituut decentraliseren en open gooien. Misschien geen 100% garantie, maar toch al een stap in de goede richting.
17/01/2012 om 20:48
Alle feiten die voor 2006 plaats grepen kunnen niet meer gestraft worden, omdat de dubbele verjaringstermijn onherroepelijk verstreken is. Wat kan er nog gebeuren? Enkel die onderzoeken kunnen nog gebruikt worden, indien er nog een burgelijke vordering zal gebeuren. Hoe het in de toekomst vermeden?
Wees Freud indachtig en vermijd risicovolle situaties en geef blijk van burgerzin. Van al die vroegere feiten ben ik bijna zeker dat verschillende mensen de situatie kenden, maar niet durfden of niet zoals ze dat noemen ” geen persoonlijke problemen wilden”.M.a.w lak aan burgerzin hadden
18/01/2012 om 20:50
Ik ben pastoraal actief als lector / voorganger tijdens gebedsdiensten…en verbolgen over de manier waarop de Kerk heel deze zaak benaderd.
Mijn engagement blijft vooral staande door de drang om onze parochianen de diepe mystieke boodschappen van Jezus te vertalen naar het gewone leven. De spirituele nood blijft een niet te onderschatten aspect van ons mens-zijn, alleen, we beseffen het vaak pas in tijden van persoonlijke tragedies.
De Kerk heeft meer dan ooit haar “heiligheid” verloren en mag haar moraliserend vingertje nu wel naar beneden houden. Op dat vlak voel ik me alvast bevrijd van het juk van hun arrogante ’schijn’-heiligheid.
Zo horen jullie het ook eens van mensen die actief zijn binnen de ‘k’erk maar het verschrikkelijk moelijk hebben met de ‘K’erk.
19/01/2012 om 11:06
Ik viel deze week achterover na het lezen van de uitspraak van Meester Keuleneer ivm de huiszoekingen.
Hij dreef de spot met het werk van rechter De Troy met de woorden dat de criminaliteit in Brussel is verdwenen en dat daardoor het gerecht personeel en tijd had/heeft om zich “hiermee” bezig te houden…
Mr de advocaat Keuleneer, u gebruikt het woord criminaliteit, goed.
Wat denkt u dat die vieze mannekes van de kerk met onze kinderen uitgespookt hebben, wel wij vinden dit crimineel.
Van arrogantie gesproken. De kerk heeft eens te meer de kans gemist om een gebaar van goede wil te tonen en vooral te zwijgen over deze huiszoekingen en de kans te grijpen om open en bloot mee te werken “op zoek naar de waarheid”. Ik betwijfel of uw woorden heilzaam zijn voor het instituut of voor die gast uit Brugge.
20/01/2012 om 10:02
Op zichzelf niets tegen een onderzoek naar schuldig verzuim. Blijft de vraag naar het nut ervan in het geval van de Belgische Katholieke Kerk.
De waarheid heeft haar rechten, maar algemeen gesproken twijfelt niemand dat tal van kerkelijke verantwoordelijken grof verzuim hebben gepleegd; alleen de details kennen we niet.
Van een gerechtelijk onderzoek verwacht men doorgaans gevolgen, zeg maar vervolging en straf. De kans dat dit zal kunnen is is minuscuul wegens vage verantwordelijkheidsafbakening, verjaring enzovoort, en dus blijven slachtoffers ook hier in de kou indien ze niet door berouwvolle kerkleiders aan een schadevergoeding geholpen worden.
Onze justitie moet zich dus eens bezinnen over het nut van haar optreden; onderzoeksdaden enkel voor de schone schijn blijven beter achterwege. Er is nog zoveel ander, dringender werk voor het parket.