“België kan puike groeicijfers voorleggen voor dit jaar en in 2012 zullen we het nog beter doen dan Duitsland”. Alzo sprak in juni de kersverse gouverneur van de Nationale Bank, Luc Coene. Maar’ t kan snel verkeren, zo wist de 16de eeuwse Amsterdamse dichter Gerbrand Adriaensz Bredero al.

Nog geen maand nadien gingen de eerste waarschuwingen al de lucht in. En over Dexia en de Gemeentelijke Holding schreef Coene in mei al een waarschuwingsbrief naar ’s lands autoriteiten. En in augustus was Griekenland niet weg te slaan uit het nieuws, in september eiste Dexia enige aandacht op van de gouverneur van de Nationale Bank, en de afgelopen maanden waren de berichten over het einde van de euro niet van de lucht. En nu, op het eind van ’t jaar, is België in een recessie verzeild. Wat moet een beetje gouverneur van een nationale bank meer hebben om zijn tanden in te zetten? Never a dull moment.

Niet echt geruststellend

Maar alle gekheid op een stokje: een echt geruststellend jaareinde is het niet, dit einde van 2011. De ECB in Frankfurt liet nog op een opvallende manier van zich horen door een bedrag van zegge en schrijve 500 miljard ter beschikking te stellen van de privé-banken. Die konden in Frankfurt komen voltanken tegen een bijzonder aangename rentevoet.

Wat wilde de bank daarmee bereiken? Dat de banken met dat verse geld hun aarzelingen opzij zouden zetten om schuldpapier van de belaagde Europese landen te kopen. En belaagd zijn intussen al lang niet meer uitsluitend Griekenland, Portugal of Ierland.

Zelfs Nederland en Duitsland, landen waar een calvinistische traditie van zuinigheid tot in de hogere echelons van de staat een gekoesterde deugd is, zijn niet meer buiten schot. De vermaledijde ratingbureau’s Moody’s, Standard & Poors en cs. hebben zelfs die voorbeeldlanden op hun radar gekregen. Het verse geld werd vlotjes en dankbaar opgenomen door de banken.

Gehouwen in graniet

In de financiële commentaarkolommen werden desondanks de wenkbrauwen gefronst. De ECB staat voor muntstabiliteit, zo is dat afgesproken destijds toen de bondsrepubliek instemde met de euro. Muntstabiliteit, dat wil zeggen inflatiebestrijding, is de in graniet gehouwen leuze van de ECB. Zoniet letterlijk, dan toch figuurlijk.

En bondskanselier Merkel laat geen gelegenheid voorbijgaan om daar op te wijzen. De ECB krijgt geen politieke richtlijnen en zal waken over de stabiliteit van de euro.

Hoezo, dan toch zomaar eventjes snel 500 miljard in het bankensysteem pompen? Dat is, kwestie van het cijfer een beetje reëel te maken, een pak meer dan het totale Belgische bruto binnenlands product per jaar, dat nu om en bij de 360 miljard bedraagt. Heeft de ECB, door die massale geldhoeveelheid in het systeem te pompen, haar eigen principes overboord gegooid?

Laatste toevlucht

Allicht niet, maar het is allicht pompen of verzuipen. De ECB zelf kwam met behoorlijk wat onheilsberichten over de financiële toestand. ‘Sinds het omvallen van Lehman Brothers was het niet meer zo erg’ liet de bank zelf weten. Misschien om het terrein te effenen voor de jumbo-lening van 500 miljard. Want de financiële aderen zijn weer verstopt, net als bij de vorige bankencrisis van drie jaar geleden.

Dat wil zeggen dat de commerciële banken niet meer aan mekaar willen lenen, dat het vertrouwen weer verregaand zoek is. Dan moet de ‘lender of last resort’ (één van de uitdrukkingen van het jaar) inspringen. Zal deze ingreep helpen? Dat is nog de vraag. In ieder geval begint het nieuwe jaar sidderend en bevend. Hopelijk wordt het niet pompen én verzuipen. Ook het volgende jaar zal de gouverneur van de nationale bank zich allicht niet vervelen.

Guy Janssens

(De auteur is presentator van het sociaaleconomische magazine “De Vrije Markt”.)

@Allen reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees de gewijzigde regels - mod