Even terugspoelen: Vorige week zei Olli Rehn, de Eurocommissaris bevoegd voor Economische en Monetaire zaken, dat we “nog 10 dagen hebben om de Euro te redden.” Meteen was de toon gezet. En ook het aftellen naar de deadline kon beginnen; de top van donderdag en vrijdag in Brussel. Het wordt een zoveelste poging om de Euro van de ondergang te redden. Want zover zijn we nu. Er wordt openlijk getwijfeld aan het voortbestaan van de Europese eenheidsmunt.
De Eurocrisis sleept nu twee jaar aan. Voorbije topbijeenkomsten van de Europese leiders stonden telkens in het teken van de Euro. Na afloop weerklonken telkens ook stoere verklaringen in de zin van “alles doen om de Euro te redden” enz…
Eerlijk toegegeven: er kwamen maatregelen. De voorbije maanden is een lange weg afgelegd. Griekenland, Portugal en Ierland kregen steun, er kwam een Noodfonds, er kwamen strengere begrotingsmaatregelen en meer toezicht op de lidstaten (de zgn. Sixpack) Er volgden strengere regels voor de banken en dies meer.
En toch, momenteel verliezen de Europese leiders de greep op de gebeurtenissen. Tegelijk groeit de twijfel, en neemt het wantrouwen in de Eurozone toe.
Duitsland en Frankrijk: “Merkozy”
Ook nu weer waren ze vaak samen te zien: Bondskanselier Merkel en de president Sarkozy. Het duo “Merkozy”. Duitsland, de “Zahlmeister” van Europa, probeert al langer zijn stempel te drukken op deze Eurocrisis. Sarkozy heeft zich in het kielzog gezet van de Duitsers, angstvallig wakend over de AAA-rating van zijn land en druk bezig met de presidentsverkiezingen volgend jaar.
Merkel en Sarkozy werkten recent een gezamenlijk voorstel uit dat ze tijdens deze top op tafel willen leggen. Nog meer begrotingsdiscipline voor de lidstaten en meer nog, die strengere begrotingsprincipes moeten als “gouden regels” verankerd worden in het Europees Verdrag. Maar morrelen aan dat Verdrag is gevaarlijk. De geschiedenis leert dat zoiets jaren kan aanslepen. Bovendien is het uiteindelijke resultaat onzeker.
Om een lange procedure te vermijden bedacht Europees voorzitter Herman Van Rompuy een alternatief, samen met Commissievoorzitter Barroso en Jean Claude Juncker, voorzitter van de Eurogroep. Strenge begrotingsregels opleggen aan de lidstaten via een zgh. “begrotingspact”, maar niet via gemorrel aan de Verdragen, wel via een zijspoor. Het aanpassen van een Protocol bij dat Verdrag. Dat kan eenvoudiger en sneller. Slim bekeken.
Alleen vinden de Duitsers dat maar niks. Een Duitse functionaris sprak over een “typische oplossing uit de Brusselse trukendoos, ver weg van wat de markten willen.”
De Europese Centrale Bank. Laatste redder in nood?
Op de vorige top in oktober werd stoer gesproken over de bazooka van 1000 miljard. Het beruchte Noodfonds, waarvan de vuurkracht werd opgetrokken. Een ultiem wapen dat de financiële markten desnoods een lesje zou leren. Maar de vuurkracht van die bazooka is afgenomen zo blijkt nu. Vandaar dat meer en meer gekeken wordt naar de Europese Centrale Bank.
De kersverse voorzitter, de Italiaan Mario Draghi, zette vorige week in het Europees Parlement de deur voorzichtig open. “De ECB is weliswaar onafhankelijk, maar misschien kan de ECB toch meer doen als de Eurolanden op deze top strengere begrotingsregels aanvaarden”.
Het één hangt dus samen met het ander: Begrotingsdiscipline én een mogelijk ruimere rol voor de ECB. De ECB zou dan massaal overheidspapier kunnen opkopen van noodlijdende landen. De Bank heeft trouwens ongelimiteerde reserves. In principe kan ze gewoon geld bijdrukken. In principe…
Di Rupo
Zijn komst zal niet onopgemerkt voorbijgaan. Elio Di Rupo mag voor het eerst naar een Europese Top. Als kersvers premier van ons land, in plaats dus van Yves Leterme. Nogal wat Europese leiders zullen hem ongetwijfeld de hand komen schudden. “Herr Di Rupo, wer sind Sie?” zal Merkel misschien vragen…
En Di Rupo zelf zal kennismaken met het typische Europese jargon dat vandaag om en rond het Schumanplein de gesprekken beheerst. De taal van de “austerity”, en de “budgetary discipline”…
Bert Lauwers
(De auteur is Europees verslaggever bij onze nieuwsdienst.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de gewijzigde regels - mod
08/12/2011 om 12:56
Hopelijk durft hij Merkel wél vertellen dat wij de “austerity en budgetary discipline” van 1 Euro jobs niet lusten….om “markten” vet te mesten.
09/12/2011 om 00:06
Alle economisten die het kunnen weten, waaronder onze eigen prof. De Grauwe, alsook een aantal Nobelprijswinnaars, zegden en schreven - ondertussen al een paar weken geleden (!) - dat de ECB voluit zou moeten gaan in het opkopen van staatspapier van probleemlanden die, om de haverklap, de rente op de (her-)financiering van hun staatsschuld zagen stijgen, en dit alles ten gevolge van de onverantwoorde acties van zeer greedy ‘beleggers’ (waaronder day-traders, die uit elke beweging winst slaan, want voor hun doet het er niet toe of het nu een stijging of een daling betreft). En hierdoor zijn niet alleen de beurzen hopeloos volatiel en onbetrouwbaar geworden, maar daarbovenop wordt er ook nog gespeculeerd tegen probleemlanden dat het een ‘lieve lust’ is…
Door de aarzeling van Duitse politici en economen, die toch wel zeer koppig op de ECB-rem gingen staan, liep, nog geen week geleden, de rente voor de (her-)financiering van de Italiaanse staatsschuld op tot boven de haast onmogelijke en nooit-nog-terug-te-betalen-drempel van méér dan 7.5 procent, en ook ons eigen kleine landje (België), zag deze rente oplopen tot méér dan 5.5 procent, zodat we sindsdien dreigen onderverdeeld te worden bij de BIPIGS, en er snel en in extremis, toch nog een begrotingsakkoord gesloten werd.
En het enige antwoord van de sterke landen binnen de eurozone is een verwijtende vinger, en een zeer repressief beleid tegen de probleemlanden, en dit terwijl de ‘Federal Reserve’ (de overkoepelende centrale bank van de VS) en de centrale bank van het VK, wél voluit gingen om hun landen/munten/banken/economieën te redden?
Akkoord, meer begrotingsdiscipline is allicht noodzakelijk, maar waar blijft men met de andere luiken van een goed beleid?
Hoe verantwoord is en was het om op de ECB-rem te staan, terwijl een land (met een grote economie) zoals Italië, dreigde onderuit te gaan? Hoe verantwoord was en is het om dan nog te aarzelen, terwijl de speculatie tegen zo’n land de hele eurozone in gevaar kon en kan brengen? (Alle grote banken, ook die van Duitsland, hebben schuldpapier van alle Eurolanden, waaronder die van Italië en alle BIPIGS-landen, zodat de gevolgen catastrofaal zouden zijn).
En dan spreken we nog niet eens over het wereldwijd inperken en indammen van de - door ‘day-traders’ en ’shorters’ - hopeloos volatiele beurzen!
______________
P.S. Voor zij die ‘oren hebben om te horen’, en ‘ogen hebben om te zien’, is wat we nu beleven allicht ‘Het (échte) Einde van de Geschiedenis’ (naar Francis Fukuyama), of beter dat van het kapitalistische deel II, want ondertussen zou het toch al voor iedereen duidelijk moeten zijn, dat de val van de Berlijnse Muur (in 1989), slechts het eerste - communistische - gedeelte was. Want 22 jaar na de val van de Berlijnse Muur, beleven we nu toch ook de val van deel II, te weten dat van het niets ontziende ultra- of über kapitalisme…
09/12/2011 om 11:10
Gemist…Alleen maar desparen,,,niets over hoe men het vertrouwen van de Europeanen gaat herstellen,,,dat wilden de financiele markten horen, want als wij niet kopen omdat we niet zeker zijn van de draagkracht van ons inkomen is er geen Europese markt, en dus ook geen productie…want men produceert om te verkopen…zie maar naar de beurzen…Akkoord kan beurzen niet echt overtuigen ,,,men heeft een stok, maar geen wortel….als U niet toekomt met U inkomen helpt het dan U een boete te geven zodat U nog meer tekort heeft…of moet men U dan begleiden om Uw uitgaven stap voor stap terug te dringen…
Het ECB zou zo landen in moeilijkheden kunnen begleiden…door in zo een geval de begroting van die landen bij te sturen,,,maar dan moet de ECB ook over het budget beschikken,,,dus Eurobons
09/12/2011 om 13:06
Dat ze eens gaan kijken hoe de US dit doet tussen de verschillende staten. Er zijn ginder ook arme en rijke staten. Ik heb iets gehoord van een relatief eenvoudig systeem. Waarom altijd het warm water willen uitvinden? Daarbij moet men af van die ratingsbureaus. Die spuien enkel onrust.
09/12/2011 om 16:15
“Throwing good money after bad”, nog maar eens.
Ik weet dat ik in herhaling val, maar blijkbaar blijven een groot aantal kommentatoren en lezers geloven in het fabeltje van de Euro.
De euro is een politiek projekt zonder veel ekonomische onderbouw. In een vrije wereld (niet door politieke kuiperijen verkracht) was de euro reeds eerder omgevallen. De funktie van een vlottende wisselkoers tussen diverse landen/ekonomieën is om verschillen op een zachte, haast onmerkbare wijze te korrigeren door de wijziging van de wisselverhouding. Dit laat toe dat als land A in een ekonomische dip zit, de omliggende landen die er dan beter voorstaan, land A via een hogere invoer van A’s produkten er weer bovenop helpt. In een later stadium zal land A dit dan opnieuw doen voor land B als dat door een dipje gaat.
Door iedereen echter in één munt te dwingen verlies je dit onontbeerlijke mechanisme en zitten we allemaal samen in de dip. Wie gaat er ons uithalen ? Aangezien de buurlanden meegezogen zijn via de eenheidsmunt, kunnen we alleen nog maar elkaar bekonkurreren op fiskaal vlak of sociaal vlak tot we elkaar naar de bodem hebben geleid.
Wat mensen niet begrijpen is dat een eenheidsmunt nooit nodig is. Indien zoals boven aangegeven de ekonomieën divergeren, hebben we dus een wisselkoersmechanisme nodig om bij te sturen. Indien de ekonomieën convergeren zou je dus één munt daar kunnen “opplakken”, maar in feite is dat niet nodig omdat omwille van de convergentie er nauwelijks wisselkoersfluktuaties zullen zijn.
De Euro is een politiek projekt en juist daarom zal het blijven bestaan. Politici leven reeds hun hele leven met dit obsessieve gedachtengoed en weigeren de reusachtige schade die de euro aanricht onder ogen te zien. De burger betaalt toch.
@ daniel de caluwe
Wat u zegt over de spekulanten raakt uiteraard kant noch wal, maar het past in het zoeken naar zondebokken (een politieke “eigenschap” - waarmee ik niet wil zeggen dat u een politikus bent). Ik ben verbaasd dat u er niet de “hedge funds” hebt bijgehaald.
Wat u schrijft over de USA getuigt van een gebrek aan kennis. U schrijft “Federal Reserve’ (de overkoepelende centrale bank van de VS)”. De Federal reserve is een PRIVE instelling, in handen van EUROPEANEN en leidt de US recht de afgrond in door onbeperkt drukken van duizenden miljarden US$ waar geen aktiva tegenover staan. Op deze wijze verarmt zij de bevolking door het devalueren van de bestaande aktiva. Zij doet dit zelfs héél doelbewust !
Het helpt om de ontstaansgeschiedenis van de Fed te bestuderen.
09/12/2011 om 18:41
@ marc verleysen,
Hoger schreef u: ‘Wat u zegt over de spekulanten raakt uiteraard kant noch wal, maar het past in het zoeken naar zondebokken (een politieke “eigenschap” - waarmee ik niet wil zeggen dat u een politikus bent).’
Mijn antwoord:
i) Ik vind dat een strengere begrotingscontrole niet het enige is dat zou moeten gebeuren.
ii) Want de beurzen zijn verworden tot casino’s en extreem volatiel. Dit laatste niet alleen door day-traders, die kunnen profiteren van ELKE beweging (zowel stijgingen als dalingen), en die shorten tegen de sterren op, en daar ook nog een hele hoop geld mee verdienen, ook in deze - voor de gewone burgers, economisten en politici - zeer moeilijke tijden.
Day-traders en automatische computerprogramma’s, die, bij elke beweging van de beurs, het onderste uit de kan proberen te halen (en daar ook nu, in deze zeer moeilijke tijden, zeer veel geld mee verdienen, iets waar de gewone burger zich nooit mee kan bezighouden, dus waar is het gelijkheidsprincipe?), maken de beurzen hopeloos volatiel en instabiel, maar bovenal heeft dit ook - zoals we de voorbije maanden hebben kunnen zien - een zeer nefaste uitwerking op belangrijke stake-holders, zoals daar zijn: de burgers van de PIBIGS (of is het nu BIPIGS
landen in de eurozone, met straks ook het sterke Duitsland zelf (hahaha) en de hele eurozone.
En kunnen we dit zomaar aanvaarden? Dat miljoenen gewone burgers zomaar het slachtoffer worden van de speculatie-zucht van enkelen? En dat zij daar veel geld mee verdienen, terwijl de gewone burgers in probleemlanden (nu nog BIPIGS, maar straks allicht de hele eurozone), zieltogend moeten toekijken hoe hun pensioen en spaargeld erg onzeker wordt, en hoe vele landen alles uit de kast moesten halen om hun banken van de ondergang te redden? En hoe die landen, nadat ze eerst de banken hadden gered, nu zelf het slachtoffer geworden zijn van deze geldwolven? Hé, waar kan de burger nu nog veilig zijn geld beleggen? Bij banken die elk moment terug kopje onder kunnen gaan (en die, in tegenstelling met de banken-crisis van 2008, nu NIET meer gered kunnen worden, immers, de meeste overheden zitten nu zelf in de problemen), of bij die overheden, die om de haverklap, de rente op de (her-)financiering van hun schuld zien stijgen?
Wordt het niet stilaan tijd dat er mensen opstaan die opkomen voor de miljoenen getroffen EU-burgers, die toch ook belangrijke ’stake-holders’ zijn van dit uit de hand gelopen beursgebeuren? Wordt het niet stilaan tijd dat we deze uit de hand gelopen speculatie afremmen en inperken? (Beperken van ’shorten’, ‘day-traden’ en automatische computer-opdrachten (aankoop en verkoop); extra zware taks op transacties die té snel gebeuren; enz, enz… ; en dit alles wereldwijd!)
09/12/2011 om 19:11
@ marc verleysen,
Sorry, ‘k was nog iets vergeten:
iii) De rol van de centrale banken:
Men kan, inderdaad, discussiëren over de rol van de centrale banken, en of die gecontroleerd zouden moeten worden door de staat/overheid (via verkiezingen), of door de privé (overwicht van kapitalisten) of door beiden.
Maar in ieder geval is het zo, dat binnen het huidig economisch systeem, met de huidige werking van de centrale banken, het zeker zo is dat de ECB méér had moeten optreden tegen de aanvallen van beleggers tegen overheidspapier van BIPIGS-landen. En de reden daarvoor is vrij éénvoudig: Die landen en hun economieën zijn samen té groot om te falen, want indien ze falen, nemen ze de hele Eurozone met zich mee! (Alle Europese banken hebben zeer veel overheidspapier van de meeste landen uit de Eurozone, ook van Italië en de andere BIPIGS, en als die, of een groot land zoals Italië, hun schulden niet meer kunnen terugbetalen, dan gaat de hele Eurozone onderuit, immers, dan komen, net zoals bij de bankencrisis in 2008, de meeste banken opnieuw zwaar in de problemen, en bovendien hebben de overheden nu niet meer zoveel geld tot hun beschikking dan in 2008).
Zo werd er, de voorbije weken, zwaar gespeculeerd tegen, onder andere Italië, dat de rente voor de (her-)financiering van zijn staatsschuld in de kortste keren zag stijgen tot boven 7.5 procent. Wel, dat is onaanvaardbaar, want als Italië faalt, gaat de gehele Eurozone mee onderuit. En dat willen we toch niet? En daarom moest, binnen het huidig economisch systeem, met de huidige werking van de centrale banken, de ECB wél optreden (door, onder andere, Italiaans overheidspapier op te kopen). En het was erg onverantwoord van Duitsland en sommige Duitse economen (in de ECB) om op de ECB-rem te gaan staan, en de ECB te verhinderen om dit te doen! Want stel dat Italië eronderdoor was gegaan, dan waren de problemen nu veel erger. Begrotingsdiscipline eisen is maar één van de noodzakelijke maatregelen, en landen die in problemen komen helpen is een andere noodzakelijke maatregel!
Italië laten vallen = tweede (en veel ergere) wereldwijde bankencrisis, waarbij ook Duitse banken in de problemen zouden komen, en de eurozone bijna zo goed als zeker uit elkaar zou vallen.
09/12/2011 om 19:14
@ Daniel De Caluwe: Het kapitalisme heeft in het verleden altijd bewezen zich te kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden.Ook dit keer zal het systeem zich aanpassen.Onheilsprofeten zullen weer eens ongelijk hebben,zoals bijna altijd.
Het communisme daarentegen was een systeem dat niet KON functioneren omdat elk persoonlijk initiatief zeer letterlijk de kop werd ingeslagen.Het systeem kon zich zo lang staande houden door een systematische terreur te organiseren waar de mensen angst voor hadden.Alleen al in Rusland zouden 64 miljoen mensen omgekomen zijn in een burgeroorlog, 2 door de overheid georganiseerde hongersnoden en tenslotte de lenin- en stalinterreur.Gelijktijdig werd het leven van hele generaties mensen verwoest.
Speculeren bestaat al vele eeuwen.Het helpt juist om het systeem op zijn zwakke punten te wijzen.
Voor wanneer voorzie je het einde van de wereld?
09/12/2011 om 19:22
Zieltogende euro ?
De €/$ ratio is 1.33.
Niks zieltogend aan.
We hebben decennia boven onze stand geleefd en produceren alsmaar minder doordat de productieven zijn gaan lopen omdat het sop hier de kolen niet meer waard is om te ondernemen.
Daar betalen we nu de tol voor komend decennium.
Er moet en zal een nieuw monetair systeem komen, met de € als basis.
Waarom houdt de ECB sinds 1999, 70 % van haar cash in goud aan en boekt dit elk kwartaal aan marktwaarde ?(marked to market)
Goud staat aan 42 $ in de boekhouding van de Fed !(marked to model)
Zieltogende $ zou ik zeggen.
Alleen zijn de media in handen van de $-lobbyisten en wordt een kip een schaap genoemd.
Times, they are a changin’ !
10/12/2011 om 01:00
@ Daniel De Caluwe :Uw aanvullende reacties van 19:11 en 19:14 geven een ander beeld van wat je bedoelt.
Er is volgens mij een groot verschil tussen “shorten” en het “herinpakken” van rommelkredieten om er een mooie naam en vooral een goede rating aan te geven.Het laatste en vooral dat is er de oorzaak van dat bv. Lehman Brothers op de fles is gegaan.
Wellicht is er tot op vandaag nog niets gebeurd om dergelijke verwerpelijke activiteiten afdoend te reglementeren.Het zal wel niet eenvoudig zijn om het te doen.
Dat de middenklasse en de kleine man nu met de gebakken peren zit is een feit waar we mee zitten en we niets meer kunnen aan doen.Het is als met de zwaartekracht,die is er.We moeten er door.Samen met het feit dat we 30 jaar boven onze stand hebben geleefd (hebben de banken geen schuld aan) betekent dit dat we het zuiniger gaan moeten doen en iets harder werken.Dat moeten we ook zelf doen.Klagen en panikeren lost niets op en maakt de situatie nog erger.Dus handen uit de mouwen en wel nu direct.
Zondebokken zoeken lost niets op.
10/12/2011 om 09:16
Een belangrijke reden voor de Duitsers om op de rem te staan bij de ECB is de ervaring die ze hebben in eigen land.Voor de “Aufbau Ost” hebben ze immense sommen geld “geinvesteerd” in de voormalige DDR.Zeer veel van dat geld is verkeerd gebruikt geworden.Er is er teveel van gegaan naar sociale programma´s en de besteding van het geld dat voor investeringen moest dienen is “Ländersache” (deelstaatmaterie).De deelstaat Sachsen gebruikt 100% van die pot om te investeren en de deelstaat Berlijn gebruikt 0 % van die pot om te investeren en laat alles wegvloeien in de bodemloze put van sociale uitkeringen.Daardoor “zuigt” Berlijn veel armen aan uit de rest van D.
D en Europa hebben er alle belang bij dat hetzelfde zich niet herhaalt op Europees vlak.Als D voldoende garantie´s zal hebben zullen ze inschikkelijker zijn.Dit laatste word in de media te weinig beklemtoond. D.word te veel afgeschilderd als de grote boeman.
10/12/2011 om 11:26
@Daniel de Caluwe
Het is duidelijk dat we beiden vertrekken van een ander uitgangspunt. U bent blijkbaar een eurofiel. Dat is uw goed recht.
U vindt dat de euro, koste wat kost, moet overeind gehouden worden en u eist (zoals Prof. Degrauwe) dat de ECB de financiële sektor duizenden miljarden toestopt want “too big to fail” en dus zonder veel verantwoording kunnen verder doen.
De PIGS-landen betaalden in hun pre-euro tijdperk rentelasten van 7 tot 10 %. Die rentevergoeding kwam tot stand door het vrije spel van vraag en aanbod, waarbij de financiers de vergoeding vroegen op basis van de kapaciteit van de ontlener om terug te betalen in zijn eigen munt en de ontlener al dan niet besloot hierop in te gaan of zijn huishouden op orde te zetten.
Door al die landen vrije toegang te geven tot de kapitaalmarkten aan 3 % en minder, onder de euro paraplu, hebben de politici een boom-bust cyclus in gang gezet die niet anders kon dan ontploffen. Ik ben het niet die dit uitvindt hoor, talrijke ekonomen hebben hiervoor reeds gewaarschuwd eind vorige eeuw en hebben dit ook te boek gesteld (alleen werden ze daarop vervolgd voor de rechtbank vanuit politiek Europa - zie de zaak van Bernard Connolly).
Ik neem aan dat jij - net als ikzelf- heel nauw betrokken bent met de werking van de financiële markten. Ik neem aan dat jij ook ziet wie er aan de basis ligt van de kapitaalstromen wanneer er een krisis is. Dat zijn niet de day-traders, de algo’s. Akkoord, die versterken dikwijls voor een korte tijd de beweging, maar die zetten niet de machine in gang. Dat zijn hoofdzakelijk de fondsen die jouw pensioenspaarpotje moeten bewaken en dat is wat zij dan ook doen. Indien zij, op basis van hun analyse, tot de slotsom komen dat het geld dat hen werd toevertrouwd “at risk” is, dan moeten zij optreden in het belang van hun “stakeholder”.
Dat het hele gebeuren dusdanig is ontaard is niet iets dat uit de lucht komt gevallen. Door het overdragen van een groot aantal soevereine rechten aan Europa, hebben de lidstaten zichzelf in de onmogelijkheid geplaatst om te regeren. Indien je als overheid, de monetaire (eigen munt, kontrole over geldhoeveelheid en rente) instrumenten afgeeft en je ook nog eens in een fiskaal en budgettair harnas gedwongen wordt, kan men zich de gerede vraag stellen waarom een lidstaat überhaupt nog moet bestaan. De eurofielen zullen dus roepen “Zie je wel, MEER Europa !!” . Als persoon die echter graag een graad van zelfbeschikkingsrecht en zelfverantwoordelijkheid opeist, zeg ik “NIET in mijn naam”. Ik weet echter ook wel dat politici geen boodschap hebben aan de burger. Die is er enkel om de brokken te ruimen en de rekeningen te betalen
10/12/2011 om 11:41
@ daniel de caluwe
ook nog snel toevoegen alvorens u de vraag stelt : Neen, ik zie geen pijnloze oplossing aan het probleem. Persoonlijk zou ik teruggaan naar een héél beperkte sterke eurozone (Duitsland, Vlaanderen, Nederland, Denemarken, ..) en voor de anderen de herinvoering van de eigen munten en de herwaardering van hun centrale banken.
U mag me altijd objektieve studies bezorgen die aantonen dat het huidige pad van de euro de bevolking voordeliger uitkomt op lange termijn dan een herinvoering van de eigen munt (wat vooral in een eerste fase een “very bumpy road” zal zijn, grif toegegeven)