Een beetje een bizarre week was dit, de afgelopen week. Veel gekleurd volk in de Brusselse straten: hoofdkleuren waren rood, groen en in mindere mate blauw. Er werd actie gevoerd tegen maatregelen die er zitten aan te komen, al zijn ze er nog niet helemaal en al moeten ze nog door het parlement worden goedgekeurd. Actie ook van de socialistische vakbond, waarvan het zwaartepunt zich toch nog altijd in Wallonië bevindt, tegen de eerste Franstalige en socialistische premier in bijna veertig jaar.
Nu zitten er in het ontwerpregeerakkoord wel enkele aanzetten van aantasting van sociale verworvenheden. Van de werkloosheidsuitkering die beperkt wordt in de tijd bijvoorbeeld. Van de verhoging van de pensioenleeftijd, zij het in zeer beperkte mate. Alhoewel, wacht even, de pensioenleeftijd op zich wordt niet verhoogd. Die blijft op 65 jaar staan. Voor alle duidelijk, dat is de officiële leeftijd waarop je met pensioen MAG gaan. Je bent niet verplicht om dan met pensioen te gaan. Tenminste als je arbeider of bediende bent. Ik weet het, het is eigenlijk theorie, maar als je baas je in dienst wil houden en je wil dat zelf ook, dan is er niemand die zal beletten dat je doorwerkt na je 65ste. De Standaard had trouwens een tijd geleden een paar aardige voorbeelden opgesnord van krasse knarren die ver na hun zeventigste, tachtigste, ja zelfs negentigste als loontrekkende aan de slag waren. Voor ambtenaren liggen de zaken anders. Die moeten met pensioen op 65. Al vraag ik me nu ineens wel af of dat geen discriminatie is en wat een rechter daarvan zou zeggen. Stel dat een ambtenaar die wil blijven werken vindt dat hij dat ook moet kunnen. Zou een leuke testcase kunnen zijn.
Nee, aan die pensioenleeftijd is niet geraakt. Alleen aan een aantal stelsels die het mogelijk maakten om vroeger met pensioen te gaan. Brugpensioen, vervroegd pensioen, die dingen. Stelsels waarvan niet alleen werknemers, maar ook werkgevers in het verleden geestdriftig gebruik hebben gemaakt.
Denk aan bedrijfssluitingen. Een bedrijf in moeilijkheden kan werknemers vanaf de leeftijd van 52 op brugpensioen sturen. Brugpensioen is in feiten geen pensioen. Je krijgt dan een werkloosheidsvergoeding en een bijkomende vergoeding van je laatste werkgever. Dat brugpensioen zal worden opgetrokken tot 55 voor bedrijven in moeiliijheden. Vervroegd pensioen gaat van 60 naar 62.
Andere sociale verworvenheden blijven overeind: aan de automatische koppeling van de lonen aan de index wordt niet geraakt. Althans voorlopig niet: Alexander De Croo zaaide daar enige verwarring rond.
Out of the box
Intussen bliven de lonen en de daarmee samengangende concurrentiepostie van het Belgische berijfsleven wel een heikel punt. Of toch niet? Een merkwaardige stelling hoorden we van Ignace Van Doorselaere, CEO van Lingerie Van de Velde, het bedrijf van fijne lingerie met de merken Marie Jo etc.
‘We moeten niet blijven zeuren over onze loonkosten’, zei Van Doorselaere in de Vrije Markt. Er zijn andere thema’s die belangrijk, of zelfs belangrijker zijn voor de concurrentiekracht: innovatie, de goede producten maken.. Het leek wel of je de vakbonden hoorde die dit al jaren als verwijt richting de patroons sturen. Van Doorselaere is een ‘out of the box’ denker en zit niet vastgeroest in vaste denkpatronen. Een vriend van de vakbonden, kortom? ‘In de ideale wereld hoeft de hoogte van de lonen zelfs geen item te zijn’, zegt Van Doorselaere. Als het bedrijf mooie winsten maakt is er geen vuiltje aan de lucht.
Helaas is dit lang niet bij alle Belgische bedrijven het geval, zeker niet bij die bedrijven die tot de klassieke sectoren behoren. Textiel is een voorbeeld. Vroeger één van wat destijds de ‘nationale sectoren’ werd genoemd: daar hoorden ook staal, steenkool en scheepsbouw bij. En we weten wat daarmee is gebeurd. Sectoren onderhevig aan zware internationale concurrentie, waar het loonpeil wel degelijk een rol speelt. Die indexkoppeling zal bijgevolg door politiek en werkgeversorganisaties vanuit minstens één ooghoek scherp in de gaten worden gehouden. En de bonden? Die houden de gekleurde hesjes binnen handbereik. Zouden de komende maanden nog van pas kunnen komen.
Guy Janssens
(De auteur is eindredacteur en presentator van De Vrije Markt, het sociaal-economisch magazine.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de gewijzigde regels - mod
06/12/2011 om 17:37
Zeker weten dat de vakbonden kleurrijk de verdediging van de sociale verworvenheden van de werknemers moeten organiseren. Elke werknemer die zich bewust is van de belangentegenstellingen in onze maatschappij, kan enkel zijn belangen veilig stellen door ze in groepsverband te verdedigen. Men zou goed gek moeten zijn om te denken, dat een patroon zijn werknemer in menselijke arbeidsomstandigheden en verloning naar werk zou geven, moest hij daar niet door hem opgelegde wetten, arbeidsovereenkomsten en arbeidscontracten door verplicht worden. De mens is een wolf voor de mens is geen overdreven gezegde, in de geschiedenis van de arbeidsverhoudingen: slavernij, lijfeigenen, pachters, kinderarbeid tot de hedendaagse vormen van arbeidsovereenkomsten. Niets is de werknemer gegund geweest in zijn sociale verworvenheden en werksituatie, alles is afgedwongen geweest door sociale strijd. Wie vandaag denigrerend doet over de kleurrijke optreden van de vakbonden als werknemers-belangen-verdedigers, is gedoemd het verleden te herbeleven. Gewoon misschien eens te kijken naar plaatsen op de wereld waar vrije vakbonden verboden zijn, kijk ook naar de hoge werkloosheidsgraad in landen waar geen loonindexering, of wettelijk minimumloon bestaat zoals in België.
De vrije vakbond is overal ter wereld de waakhond van de democratie, al wie dit niet wil geweten hebben,moet zich dringend beschermen tegen zichzelf.