Woensdagmiddag heeft de Kamer van Inbeschuldigingstelling “Operatie Kelk” nietig verklaard. Volgens de Kamer was de onderzoeksopdracht van onderzoeksrechter De Troy veel te ruim opgesteld. De procureur van Brussel had hem gevraagd een onderzoek te doen naar “misbruik van minderjarigen”.
De procureur steunde zijn vraag op een verklaring van Godelieve Halsberghe, de vroegere voorzitster van de commissie die zich bezig hield met misbruik in de Kerk. Zij werd later opgevolgd door professor Adriaenssens. Halsberghe verklaarde toen aan de politie dat kardinaal Danneels haar rondleidde in de kathedraal van Mechelen en “hij heeft toen iets gezegd over een geheime plek in de crypte van de kathedraal waar dossiers worden bewaard….Ik kreeg een heel vreemd gevoel, een vermoeden dat daar wel eens pedofiliedossiers verborgen zouden kunnen zijn. Een ingeving was het.”
Niet voldoende
De Kamer van Inbeschuldigingstelling vond vanmorgen dat zo’n verklaring en zo’n vage onderzoeksopdracht niet voldoende zijn om een groot onderzoek op te starten in de kathedraal, bij de kardinaal thuis én bij de commissie Adriaenssens.
Heel wat juristen kunnen daar begrip voor opbrengen. Als je op basis van een vage verklaring een gerechtelijk onderzoek kan opstarten, dan is iedereen vogelvrij, zeggen ze .
Op ’t ogenblik mogen de dossiers die bij Operatie Kelk in beslag zijn genomen dus niet worden gebruikt in het gerechtelijk onderzoek naar mogelijk schuldig verzuim van kardinaal Danneels. Want dat is waar het om draait.
Niet buiten schot
Maar dat betekent niet dat de kardinaal nu definitief buiten schot is .
Ten eerste is het zeer waarschijnlijk dat de advocaten van de slachtoffers opnieuw naar cassatie stappen, en misschien volgt daarop een andersluidende uitspraak van de Kamer van Inbeschuldigingstelling.
Ten tweede : na Operatie Kelk zijn nog meer dan honderd mensen met klachten naar buiten gekomen. Die dossiers zijn vanzelfsprekend niet getroffen door de nietigverklaring van Operatie Kelk.
Compensatieregeling
Tot zover de strafrechtelijke kant van de zaak . Maar er is ook nog een burgerlijk proces dat eraan komt. Een burgerlijk proces houdt zich niet bezig met strafbare feiten, het gaat alleen na of de dader schade berokkend heeft. Zo ja , moet hij die betalen. Dat burgerlijk proces is in eerste instantie gericht tegen de Heilige Stoel en de bisschoppen. Normaal gesproken kan de zaak begin volgend jaar van start gaan.
Onder druk van al die processen probeert de Kerk zoveel mogelijk de zaak intern te regelen. Ze heeft beloofd dat ze de slachtoffers op één of andere manier zal vergoeden. Maar daarover is concreet niets meer vernomen.
Waarom zou de Belgische Kerk zich niet spiegelen aan het Nederlandse voorbeeld ? Daar is een compensatieregeling uitgewerkt voor slachtoffers van misbruik in de Kerk en het blijft het niet bij loze beloften. De commissie Lindenbergh heeft een schaal opgesteld, waar naast elke vorm van misbruik een bepaalde vergoeding staat. Voor zeer zwaar misbruik is de schadevergoeding 100.000 euro, dat is dan wel het maximum.
Maat voor niets?
De nietigverklaring van Operatie Kelk is in ieder geval een meevaller voor de Kerk . Je kan je wel afvragen waarom ze zich tegen dat onderzoek verzet ? Zouden er dan toch belangrijke aanwijzingen van schuld in de dossiers staan ? Maar voor de rest is ze nog niet uit de problemen : er is de burgerlijke vordering en vroeg of laat moet ze de slachtoffers op één of andere manier betalen.
Is Operatie Kelk dan een maat voor niets geweest ? Zeker niet ! Want er bestaat nu een periode VOOR Operatie Kelk en een periode NA Operatie Kelk. DaarVOOR kon de Kerk, en de maatschappij, nog doen alsof er niets aan de hand was. Na Operatie Kelk is het voor iedereen duidelijk dat kindermisbruik onaanvaardbaar is en dat de daders moeten worden gestraft.
Leo Stoops
(De auteur is gespecialiseerd in justitiële verslaggeving)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de gewijzigde regels - mod
29/11/2011 om 19:25
Beste Leo,
Er bestaat de situatie vóór de melding van de 475 slachtoffers van het seksuele misbruik en de situatie ná deze melding, dwz tot 23 juni 2010. Het is op basis van 143 van de 475 meldingen dat op 10 september het rapport van de commissie Adriaenssens is gepubliceerd. Dat heeft voor het ‘maatschappelijk feit’ gezorgd dat de publieke opinie heeft beroerd. Spijtig genoeg hadden zelfs toen al 272 slachtoffers niet meer kunnen spreken omdat er geen emailadres meer op de commissie Adriaenssens aanwezig zodat hun verhaal niet meer in het rapport is gepubliceerd.
Geen enkele van deze 475 slachtoffers heeft nadien nog van iemand iets gehoord omdat het juist “operatie kelk” geweest heeft die hen monddood gemaakt heeft, die hun eerste spreken heeft gesmoord en er voor gezorgd dat niemand nog naar hen uitgekeken heeft. Geen lijst van honderd daders zoals recent in de pers kwam maar honderden in leven zijnde daders lopen nu nog altijd ongemoeid rond, zoals Peter Adriaenssens nog recent in het moedige en lovenswaardige boek van Dirk Tieleman, Operatie Kelk, heeft verklaard
Voor deze 475 slachtoffers bestaat er een vóór en een ná “operatie kelk”, nl ervoor toen zij nog de hoop konden koesteren dat iemand naar hen zou luisteren, dat ze hun verhaal aan een professioneel werkende equipe kwijt konden, die de dader zou confronteren en zorgen dat er minstens binnenkerkelijk een sanctie kwam, een periode dus dat er een dynamiek op gang was van erkenning, heling met toen ook al een perspectief op tegemoetkomingen. En een periode ná “operatie kelk”, dwz dat hun hoop en vertrouwen gefnuikt werd, dat het bedrog en de leugen die aan basis liggen van “operatie kelk” het gehaald heeft van hun integere en kwetsbare mededeling. Slechts 10 van hen hebben een gerechtelijke dossier geopend, terwijl er 150 daartoe bereid waren voor 24 juni 2010. De rol is overgenomen door de gefrustreerden, de verongelijkten, de onderliggende agenda’s die niets van doen hebben met erkenning, herstel en tegemoetkoming. En enkel deze komen in de media aan het woord.
Het KIB van 29/11/2011 heeft brandhout gemaakt van de gehele opzet “operatie kelk” en heeft aangetoond dat het wezenlijke doel was de 475 Adriaenssens-dossiers in te pikken. De huiszoeking in de crypte bij Danneels en het Aartsbisdom was er enkel om zand in de ogen te strooien. En er zijn er die dat nog altijd verder willen doen.
Jan Hertogen
29/11/2011 om 22:31
@ Jan Hertogen
Mag ik u erop wijzen dat bij elk gerechtelijk onderzoek de slachtoffers niet op de hoogte gehouden worden omdat anders de integriteit van het onderzoek in het gedrang komt. Mag ik u verder ook op de hoogte brengen van de gevallen in Ierland waar ook honderden (nu volwassenen) ook seksueel gemolesteerd werden door priesters en in de doofpot gestoken door de hiërarchische oversten en de daders overgeplaatst naar andere parochies enkel na een onderzoek van de politie is dit alles aan het licht gekomen. Hetzelfde gebeurd hier in België maar de gerechtigheid wordt hier in de weg gestaan door de kerkelijke oversten zo simpel is het. Als u dat niet inziet (of wil inzien) dan heb ik medelijden met u.
30/11/2011 om 11:04
Mijnheer Hertogen, ik betuig alle respect voor de slachtoffers van misbruik in de kerk.
Maar, het is niet alle Belgen gegund om hun “persoonlijke” grieven over hun procedures of geschillen die ze hebben, breed uit te smeren in de media om zodoende, al is het maar ten persoonlijke voldoening, hun groot gelijk uit te kunnen schreeuwen.
Ik, zoals trouwens velen, hebben het een of ander incident meegemaakt in hun leven waarmee zij enkel bij zichzelve te biechten konden, voor de spiegel, in eenzaamheid, verborgen, alleen…
Ik denk, nee ik ben ervan overtuigd, dat slechts weinigen een positieve boodschap hebben aan uw “persoonlijke” visie over deze schrijnende toestanden.
Pleidooien worden gehouden voor de rechter, niet voor de camera’s, niet voor de lezers!
30/11/2011 om 17:13
Bij het lezen van het bericht dat “Operatie Kelk” door de KIB is nietig verklaard, rijst bij mij haast onmiddellijk de vraag: wat is daarmee nu weer ten aanzien van de slachtoffers bereikt? Wat zich afspeelt in de kern van heel deze zaak kan ik niet weten, maar het nieuws hierover opvolgend merk ik toch maar een tergend trage vooruitgang - als ik het dan al een vooruitgang mag noemen. Aan de basis ligt volgens mij frustratie bij alle betrokken partijen. Frustratie van de slachtoffers, die jarenlang hebben gezwegen. Frustratie bij de weinigen die hen geloofden, omdat ook zij er niet in slaagden recht van spreken te krijgen. Frustratie bij het gerechtelijk apparaat, dat onder druk van voorgaande en nog veel meer ook niet het beoogde doel lijkt te bereiken. Frustratie bij de Kerk, die, zelf uit een diepe slaap wakker geschud, nog altijd de ernst van de situatie niet goed beseft.
Ik heb het gevoel dat zaken als het nietig verklaren van “Operatie Kelk”, en mogelijks de reacties die daarop zullen volgen, van welke aard ook, eerder te maken hebben met het behandelen van de chemische reacties die al deze frustraties teweeg brengen dan met de kern van de zaak: de zorg voor de slachtoffers. Het tergend trage verloop van dit alles heeft alleen nog maar meer frustratie tot gevolg, geen enkele partij heeft daar baat bij. Het lijkt mij een triestige weerspiegeling van hoe onze maatschappij (tegenwoordig?) in elkaar steekt: de ‘kleine man’ is en blijft klein…
02/12/2011 om 09:55
ik stoor me aan de hysterie rond heel die zaak. Als ik in het artikel de zeer vage “intuitieve” verklaring van die Mevr. Halsberghe lees dat ze een gevoel had dat ….” Nu heb ik het gevoel dat mijn buurman een pedofiel is dus ga ik maar even de politie bellen, dit is een pure verklikkersmaatschappij
Sorry voor de mensen die echt geleden hebben onder sexueel misbruik, maar er zitten in die paar honderd dossiers ongetwijfeld ook verklaringen van fantasten. Na dertig jaar kan je daar allemaal geen zinnig woord meer over zeggen, die verjaringstermijnen hebben wel degelijk zin.
Danneels riskeert aangeklaagd te worden voor schuldig verzuim, maar wat dan met de ouders van het slachtoffer van Van Gheluwe. Die wisten alles en hebben gezwegen over hun eigen kind. Waarom worden die niet ter verantwoording geroepen.
Ik stoor me ook mateloos aan de sensatiezucht van figuren als Walter van Steenbrugge. Net zoals in de tijd van Dutroux worden er constant via de media allerlie suggestieve verklaringen afgelegd over manipulatie en doofpotten. Van Steenbrugge zou beter zijn argumenten reserveren voor de rechtbank, waar men met kennis van zaken kan oordelen. Of weet die man niet dat je niet van daders kan spreken zolang er geen veroordeling is, en dus ook niet van slachtoffers ?
,
03/12/2011 om 16:14
@ hans becu
U maakt wel een héél eigenaardige redenering. “Zolang er geen veroordeling is, is er geen dader en dus ook geen slachtoffer”.
Dan kan ik de zaak omdraaien : aangezien er geen slachtoffers zijn voor er een veroordeling is uitgesproken, kunnen er geen daders zijn en is er dus geen reden om er naar te zoeken.
Iemand is dus niet vermoord zolang de moordenaar niet is gevonden en veroordeeld. Een meisje is niet verkracht zolang de aanrander niet is veroordeeld, …….
Waar haalt u het ? Uit de bijbel ?
U kan het misschien jammer vinden, doch de samenleving is de periode dat “Mijnheer pastoor” vertelde wat te doen, voor wie te stemmen, enz .. al lang ontgroeit. Nu enkel nog het gerecht.
04/01/2012 om 19:10
Sinds het duidelijk werd dat we de echte rol van kardinaal Danneels in dit drama van pedofilie kennen ( nadat het slachtoffer stiekem het onderhoud met de bisschop had opgenomen met geluidsband ) weet men dat hij zwart op wit stond te liegen. Voor mij slaat dat alles daar hij bij nog altijd krediet kreeg.
Die man verdedigde de kerk met al wat hij kon wat wil zeggen : zijn positie, hard en meedogenloos en maar preken over naastenliefde, bah !
Zij macht is te groot dat zien we bij de vernietiging van operatie kelk. Mensen in hoge nood die hulp vragen voor ‘bezeten’ uitschelden omdat ze zijn mooi leventje en dat van zijn ‘ vriend ‘ storen. Hij verloor het respect
dat ik ooit voor hem had want hij heeft veel op zijn geweten. De beerput ging pas open na zijn oprust stelling.
Het hoofd van de katholieke kerk in ons land, iemand met macht en aanzien die het lijden van kinderen als het moet stiekem opoffert om zijn eigen positie veilig te stellen. Daarover gaat het en het is intriest.