Precies een week geleden oordeelde de Jury in Tongeren dat Ronald Janssen schuldig was over de hele lijn. De dag daarna volgde de onvermijdelijke straf: levenslang.
Er was veel interesse: mensen die het proces wilden bijwonen moesten er vroeg bij zijn of ze stonden voor een gesloten deur. Ook de pers haalde alles uit de kast om de nieuwshonger van het publiek te stillen.
Het proces duurde een maand en kostte bijna 400.000 euro. 300.000 euro voor gerechtskosten zoals dagvaardingen en deskundigen. De rest zijn de kosten van het proces zelf: vergoedingen voor jury en getuigen, catering enz.…. En dan spreken we nog niet over de extra kosten die de politie heeft gemaakt.
Justitie heeft geprobeerd te besparen waar mogelijk, maar dat was ten koste van het publiek (en pers) dat de zittingen moest volgen in een nevenzaaltje via een groot scherm. De firma die verleden jaar de video- en audio-apparatuur leverde voor het proces Clottemans werd bedankt ten voordele van een concurrent die het deed voor de halve prijs. Het resultaat was ernaar: wazige beelden en geluid dat voortdurend wegviel.
Beroepsrechters
Maar goed, een assisenproces mag iets kosten als dat de enige weg is om de waarheid te vinden. Maar in feite was dit proces grotendeels overbodig: voor een rechtbank met beroepsrechters zou een halve dag hebben volstaan.
Er waren meer dan genoeg materiële bewijzen, onder meer DNA-onderzoek dat Janssen linkte aan Annick van Uytsel. En bovendien: Janssen had de feiten meermaals bekend. Heb je dan een hele maand nodig om te weten of de beklaagde schuldig is?
Vaak wordt gezegd dat een assisenproces de slachtoffers helpt om de gruwelijke feiten te verwerken. Ik hoop het voor hen, maar ze zijn wel een maand lang door de hel gegaan. Iedere dag kwam er wel één ouder woedend of wenend naar buiten gelopen omdat het hem/haar te veel werd.
Wat brengt dat bij? Het is juist dat ouders tot veel bereid zijn om te horen wat de beschuldigde precies heeft gedaan met hun kinderen. Ze willen de waarheid, hoe gruwelijk ook. Maar in dit geval – en dat is vaak zo – hadden we te maken met een psychopaat. En een psychopaat zal nooit de waarheid vertellen, hij geniet ervan om als enige te weten hoe het echt gebeurd is. Het was dan ook geen wonder dat Janssen in de loop van het proces zijn versie van de feiten veranderde. Tot wanhoop van de ouders.
Mondeling
Eén van de redenen dat dit proces zo lang heeft geduurd is ook dat op een assisenproces het hele dossier mondeling wordt overgedaan. Ook een getuige die niets wezenlijks te zeggen heeft moet zijn verhaal, dat al schriftelijk in het dossier zit, nog eens komen vertellen aan de jury. Dat is een overblijfsel van de Franse revolutie. De revolutionairen wilden toen het volk laten rechtspreken als tegengewicht voor de adel. Maar omdat de mensen toen niet konden lezen moest alles mondeling. Vandaar die ellenlange nutteloze getuigenverhoren. De meest slaapverwekkende getuige was de specialist die kwam uiteenzetten hoe een voorwerp zich in het water gedraagt. Na anderhalf uur snoerde de voorzitter hem de mond, waarop hij beledigd de rest van zijn documenten bijeen graaide. Assisen is “ la fille de la révolution”, maar nu lijkt ze meer op een” vieille dame”
Het proces in Tongeren duurde ook enkele dagen langer omdat de ouders van Shana en Kevin hoopten het antwoord te krijgen op de “wat als” vraag. “Zouden onze kinderen nog geleefd hebben als de speurders en onderzoeksrechter in Leuven hun werk goed hadden gedaan”. Dat antwoord hebben ze niet gekregen. Op het proces kwam geen enkel nieuw element naar boven, alle betrokkenen schoven de schuld naar mekaar door. Wat had je anders verwacht. Het is begrijpelijk dat de voorzitter de “wat als”-vraag laat stellen omdat het antwoord voor de ouders belangrijk is. Maar het heeft niets opgeleverd.
Samengevat: het proces was duur, pijnlijk voor de ouders, bracht geen antwoorden en duurde veel te lang. Wat me het meest zal bijblijven is het verdriet van de ouders, en ik vraag me af: “ was dat nu echt nodig?”
Leo Stoops
(De auteur is gespecialiseerd in justitiële verslaggeving)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
27/10/2011 om 14:54
Volledig akkoord met de auteur. Assisen lijkt meer en meer op een soap. Indien de nabestaanden graag vernemen wat voor gruwels er is gebeurd, hebben ze het recht om het te weten. Maar dat kan vrij gemakkelijk op een andere wijze gebeuren, trouwens er is inzage in het dossier en ze worden bigestaan door een raadsman die hun vertrouwen kreeg. Omtrent de jury: Hoewel er nog advocaten zijn die bij hoog en laag beweren dat een jury nog altijd symbool staat voor inspraak van het volk bij een veroordeling en er door hen nog steeds wijze beslissingen worden genomen ( het zou er nog moeten aan ontbreken!), lijkt het me toch een situatie die paste in tijd van Napoleon, maar nu een andere aanpak verdient. Denk maar aan de wijze waarop de jury wordt samengesteld, de mogelijkheid door wraking van een of ander lid(waarom?) en zeker nu de beslissingen ervan gemotiveerd moeten worden.
De tijd die door zo een proces verloren gaat kan door justici op een andere wijze gebruikt worden!
Het positieve en het meest schrijnende uit deze vertoning en show is dat het geknoei door de speurders en parketverantwoordelijken aan de talrijke geïnteresseerden openbaar werd.
27/10/2011 om 14:56
Ik ben het helemaal eens met deze analyse. Ik vind bovendien dat deze mislukkeling het niet verdient om een dergelijk forum te krijgen.
27/10/2011 om 15:24
Bij het lezen van deze analyse heb ik meer opgestoken dan tijdens het hele proces.
Het proces heb ik heel oppervlakkig gevolgd.Het duurde veel te lang en de schuldige had bekend.
27/10/2011 om 15:49
Dank u LS voor deze analyse. Eindelijk iemand die de juiste vraag stelt over dit proces (en de assisenprocedure tout court), met name: is dat nu echt nodig, en hebben de nabestaanden van de slachtoffers hier iets aan ? Ik heb nog nooit als nabestaande van een slachtoffer een assisenzaak moeten bijwonen, maar mijn buikgevoel zegt me dat ik meer steun zal hebben aan professionele slachtofferhulp dan aan een gemediatiseerd circus van advocaten, magistraten en jury. Als ex-advocaat kan ik alleen maar diep meevoelen met elkeen die door zo’n procedure wordt gemangeld. Hier is enkel plaats voor plaatsvervangende schaamte. En voor excuses aan de juryleden, die hiervoor niet gekozen hebben, en aan de families en vrienden van de slachtoffers en van de dader.
27/10/2011 om 16:12
Mijn mening is dat het publiek dat zulke processen persé wilt volgen vooral sensatiebelust is. Dat ouders willen weten wat er met hun vermoorde kinderen is gebeurd, is terecht en normaal. Maar de sensatiebeluste pers en als ramptoeristen verklede particulieren gaan daar als hyena’s zoeken naar (voor hen) smeuige details. Het wordt steeds erger. Als ik in het journaal het gezicht van M zie verschijnen weet ik het al: hier zal weer een hoop smeuïge details aan kijkend Vlaanderen worden opgediend. Op een manier van “de verdachte is bleek en fel vermagerd en lacht soms in zichzelf als de aanklager details geeft van zijn moorden. Hij verkrachtte zijn slachtoffers want ze zijn naakt teruggevonden, enz. enz…”
Laat zulke psychopaten toch achter 4 muren berechten, in bijzijn van nabestaanden slachtoffers maar zonder sensatiegeil publiek, zonder al die kosten voor informeren van de pers. En laat die moordenaar voorgoed verdwijnen in de vergetelheid.
Al die details over zulke weerzinwekkende feiten kunnen enkel andere zwakkere psychés op gedachten brengen…
27/10/2011 om 19:19
We hebben geluk dat de “assisenrechter” Ronald Janssen heeft herkend als Ronald Janssen. Anders was ie al naar huis gemogen Er zijn andere rechters die dringend een bril moeten aanschaffen of toch even bij de oogarts moeten binnenwippen bij het zien van bewakingsbeelden….
27/10/2011 om 19:29
Ik stel me de vraag hoeveel percent van de nabestaanden erop staat geconfronteerd te worden met de gruwelijkheden waarvan hun familielid het slachtoffer werd en dat de show die het nu is, een bijdrage levert aan het verwerkingsproces.
Hoe kan de jury nog in eer en geweten handelen, na allerlei beïnvloeding door de media? Alleen daarom is de jury niet meer verantwoord, om niet te spreken over het tijdverlies en kosten dat deze sensatie en mediashow met zich meebrengt.
28/10/2011 om 08:45
Dergelijke processen worden te veel gehypet in de media.
Gedurende een maand was het van s’morgens tot s’avonds één en al Janssen in de kranten, op radio en tv.
Laat de procesvoering aan de rechter(s), jury, en betrokkenen, in stilte
Het eindverslag horen of lezen we dan wel in media.
Dergelijke monstermoordenaars genieten alleen maar van zoveel aandacht.
Opsluiten in een diepe kerker tot hij wegrot en er nooit meer over spreken.
28/10/2011 om 10:35
De auteur legt de vinger op de wonde rond assisen. De instelling is hopeloos verouderd. De leken of ‘het volk’ kunnen niet meer oordelen over de beschuldigde(n) omdat ze tegenwoordig termen omtrent pyschische ziektebeelden over zich heen krijgen terwijl dit vroeger minder aan de orde was omdat het ‘onbekend’ of minder bekend was.
Een handtekeningen uit delende advocaat schermt als hij tegen iemand moet pleiten meestal met de term psychopa(a)t(e). Hierbij komt nog dat de expert afhankelijk van zijn/haar partij meestal een andere diagnose stelt dan de andere partij of in het kort:
de taak van de psychiater van de verdediging is zeggen dat de cliënt(e) ontoerekeningsvatbaar is, terwijl de O.M. deskundige het tegenovergestelde beweert. Hoe kan de leek dan nog volgen als (weer) dezelfde advocaat de beklaagde afschildert als de duivel in persoon (zie Clottemans). Daarom is Stoops pleidooi om de assisenjury af te schaffen een zeer nobele schrijven. Laat desnoods twaalf beroepsrechters beslissen over de “zwaarste” criminelen(verkrachters ingerekend) want dan kan de zaak in alle objectiviteit beoordeelt worden.
28/10/2011 om 13:29
@Guido
Ik ben het met u eens. Waarschijnlijk is de rechter bang voor represailles komende uit de omgeving van de dader. Dan is het makkelijkst zich onbevoegd te verklaren wegens onduidelijk beeldmateriaal. De boeven die een gezin in Wemmel hebben uitgemoord hadden iets minder geluk…
Het is onvoorspelbaar welk groeiend boevenpubliek zich binnen onze landsgrenzen ophoudt. Er wordt in de omliggende landen gelachen met de straffeloosheid en de kaduuke rechtspraak. Alle buitenlanders met criminele bedoelingen: afspraak in België dus…
28/10/2011 om 19:26
Het proces Janssen heeft ons, net zoals de zaak parachute-moord, geleerd dat assisen in Belgie verworden is tot een zeer goedkope emo-aflevering van Beschuldigde sta op. Het gaat niet over de feiten, maar over het theatraal uitdragen van niet ter zake doende maar zeer “media”-vriendelijke “getuigenissen” van totaal bevooroordeelde familieleden, vrienden en andere mensen, die er ook niet bij waren. Assisen als een soort reality-TV of een levend geworden artikel in de ‘boekskes’ … het is een rechtsstaat onwaardig.
28/10/2011 om 23:31
De dag dat echte professionalisering binnen het gerecht zijn intrede doet, kan een beroepsrechter in assisenzaken overwogen worden; Tot nader order leeft het gerecht nog in zijn middeleeuwse ivoren toren en is elke vorm van inteelt ongepast, ook als het een psychopaat als Janssens betreft. Het recht kan pas gedijen als rechtvaardigheid het hoogste goed mag blijven. Beroepsrechters kunnen deze garantie alsnog niet geven, getuigen de zeer tendencieuze nieuwjaarstoespraken van begin 2011 ….
29/10/2011 om 12:03
We mogen niet veralgemenen. Het is mogelijk dat er hier of daar nog een koekenbakker van rechter opduikt, maar overwegend zijn het bekwame, verstandige en rechtvaardige mensen. Mogelijks wordt er een beroepsprocedure voorzien en ook is cassatieberoep nog mogelijk.
08/11/2011 om 15:42
Het principe van rechtspraak door het volk is op zichzelf niet slecht als het gaat om zaken die net niet sluitend bewezen zijn en waar de beschuldigde voor beroepsrechters net iets te gemakkelijk de vrijspraak zou krijgen bij gebek aan bewijzen.
Ook omgekeerd kan een terchtstaande burger op begrip van een jury rekenen als hij in uitzonderlijke omstandigheden tot extreem geweld overgaat, daar waar de maatstaven van gewettigde zelfverdediging niet sluitend kunnen gehanteerd worden.
Tenslotte gaat het om een oordeel met “gezond verstand” in zwaarwichtige zaken waar de wet, en dus de beroepsmagistraat geen sluitende oplossing biedt.
Het blijft nochtans een feit dat de huidige “mondelinge” procedure een circus is waarvan alleen advocaten beter worden.In een tijd waarin juryleden kunnen lezen en schrijven kan het beter en sneller.