Het is aftellen naar de Europese top nu zondag in Brussel. Misschien wel een topontmoeting van de laatste kans. Volgens de Franse president Sarkozy “staat het lot van Europa de komende dagen op het spel”. Maar uit Berlijn weerklinken waarschuwingen voor al te hoge verwachtingen: “Wie ervan droomt dat de schuldencrisis na de top voorbij zal zijn, zal bedrogen uitkomen.” En toch, er moet iets deftigs uit de bus komen. Ofwel zondag, ofwel ten laatste woensdag, want ook dan komen de Europese leiders nog bijeen voor ultiem overleg. De hele wereld kijkt mee en vraagt zich af of Europa wel in staat is om oplossingen te vinden voor de schuldencrisis.
Het wordt een druk weekend. Het begon eigenlijk vrijdag al, met een bijeenkomst van de financiënministers van de Eurozone. Ook zaterdag wordt de hele dag op hoog niveau gepraat om de Europese top van zondag verder voor te bereiden. Zondag zelf is het tijd voor het grote werk, met de Europese staatshoofden en regeringsleiders. Ook woensdag doen ze nog door, op vraag vooral van Duitsland. De to-do lijst ziet er stevig uit. Een oplossing voor Griekenland, het vermijden van een nieuwe bankencrisis en het versterken van het Europese noodfonds. En alles hangt samen met alles.
Griekenland: van kwaad naar heel erg
Even een paar cijfers: de Griekse overheidsschuld zal in de nabije toekomst verder stijgen tot ruim 350 miljard euro, of 162 procent van het Griekse BBP. Intussen zakt de economie verder weg in het moeras van de recessie, ligt het land deze week twee dagen lam door de felste staking in vele jaren en moeten mensen opnieuw massaal inleveren.
Op de vorige top in juli keurden de Europese leiders een tweede noodplan voor Griekenland goed. Een nieuwe smak geld, goed voor 109 miljard euro. Belangrijk was ook de bijdrage van de private sector; banken, verzekeringsmaatschappijen en grote investeerders met Grieks staatspapier in portefeuille, zouden de spons zetten over een deel van de Griekse schuld. Zo’n 21 procent om precies te zijn.
Maar die 21 procent volstaat allang niet meer. Vooral Duitsland dringt nu aan op een groter engagement van de private sector, tot zelfs 50 procent. Dat scenario zal de banken pijn doen.
Een nieuwe bankencrisis
Het probleem Griekenland is dus ook een Europees bankenprobleem op grote schaal. Vooral Franse banken lopen vandaag erg in de kijker. En dat geeft de Franse president Sarkozy kopzorgen. Banken die ten onder gaan kan hij missen als kiespijn, want ze dreigen de hele economie mee te sleuren in hun val, omdat ze een allesomvattende, zeg maar “systemische” rol vervullen.
Vandaar dat Sarkozy dramatisch klinkt als hij het over deze Top heeft. “De toekomst van Europa staat op het spel”. Tegelijk weet hij maar al te goed dat het ook om z’n eigen politieke toekomst gaat. Volgend jaar kiezen de Fransen een nieuwe president, z’n populariteit staat onder nul.
Sarkozy wil dat vooral het Europese Noodfonds tussenbeide komt om banken in nood te helpen. Zo vermijdt hij dat de Franse staat de banken moet helpen, en vermijdt hij ook een mogelijke ratingverlaging. Maar Bondskanselier Merkel houdt de boot af.
Het noodfonds, reddingsboei in woelig water
Sarkozy klampt zich dus vast aan het Europees noodfonds. Een Europese pot van 440 miljard euro. Het noodfonds moet besmettingsgevaar voorkomen. Kost wat kost moet vermeden worden dat na Griekenland, Italië en Spanje aan de beurt zijn. Die landen hebben moeite om op de internationale geldmarkten aan redelijke rentetarieven geld op te halen.
De 440 miljard euro van het noodfonds volstaan niet om ook die landen zo nodig te redden. Duitsland wil van het noodfonds een soort “staatsobligatieverzekeraar” maken, voor de uitgifte van nieuwe obligaties van Europese landen. Het plan dat zondag ter sprake komt, voorziet in een soort van “verzekering” van de eerste 20 procent voor nieuw obligaties. Dat moet extra zekerheid bieden, voor het zgh. “eerste verlies”
Omdat het over 20 procent gaat, krijgen de miljarden uit het noodfonds een “hefboomeffect” van ongeveer 1000 miljard. Slim bekeken op ’t eerste gezicht, alleen afwachten of de internationale markten daar ook zo over denken.
De wereld kijkt mee
De internationale markten dus… Zij zijn telkens bij de eersten om de resultaten van Europese topontmoetingen te evalueren. De markten, met hun financiers, investeerders, beleggers en speculanten, willen duidelijke signalen en vooral oplossingen zien van de Europese leiders. Die oplossingen kregen in het recente verleden vaak een onvoldoende mee.
Dit keer zullen ze opnieuw toekijken. Met gespitste aandacht zelfs, want het geduld raakt stilaan op.
Maar ook anderen kijken aandachtig toe. Grote landen als de VS, China en snelgroeiers zoals Brazilië moeien zich meer en meer met het Europa huishouden. Binnenkort is er een belangrijke ontmoeting van de G20 in Cannes. De 20 rijkste industrielanden van de wereld. Op die G20 top zal de onvermijdelijke vraag op tafel komen: “Beste vrienden in Europa, hoe zit het nu met jullie crisis, komen jullie eindelijk met oplossingen, want jullie probleem verlamt stilaan de hele wereldeconomie.”
Europa moet ten laatste tegen de G20 top een antwoord klaar hebben. Nota bene, die G20 top wordt voorgezeten door Frankrijk. Sarkozy mag het dus opnieuw komen uitleggen. Wat zei hij ook alweer? “Het lot van Europa staat op het spel”. Hij heeft gelijk. Zondag is het misschien wel erop of eronder voor Europa. Spannend.
Bert Lauwers volgt voor het VRT Radionieuws vooral Europese en economische dossiers
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
20/10/2011 om 17:24
Toen de euro in grote euforie werd ingevoerd leek het alsof het manna uit de hemel was gevallen. Grote voorspoed, welzijn en Europese verbondenheid werd ons voorgehouden. Na 11 jaar blijkt het manna nu pek en veren , rampspoed,nationalistisch egoisme,en het door onze rijkbetaalde deskundigen sjoemelen en graaien in allerhande vetpotten ons verarming te hebben gebracht. De Europese euforie is omgeslagen in totale aversie zelfs boosheid en vijandigheid.De veel te dure Europese molloch is door zijn ongebreidelde uitbreidingspolitiek een reus op lemen voeten geworden. Aan den lijve ondervindt iedere Europese belastingbetaler dat het leven vééél duurder is geworden ( prijs brood in 2000 ongev 25 bfr nu 2.10 E), energieprijzen oncontroleerbaar stijgen,en zijn spaarcenten op onbetrouwbare banken niks meer opbrengen.De spaarder wordt getroost dat z’n spaarcenten gewaarborgd zijn.Hoe cynisch word je daarvan als blijkt dat er 4 miA Euro + intrest voor moet worden geleend om die waarborg vorm te kunnen geven.Wat moeten onze kleinkinderen daar over 20 j van denken !
20/10/2011 om 17:38
Grote landen als de VS, China en snelgroeiers zoals Brazilië “moeien zich” meer en meer met het Europa huishouden. Beste Mr. Lauwers, mag ik U vragen toch een beetje op uw woordkeuze te letten. Het is niet omdat Brasil in de schijnwerper staat ter gelegenheid van Europalia dat ze de zich met Europa zullen beginnen moeien. Brasil is een exporteur van “basisgoederen”, om het simpel te houden, vooral naar China. Als het in Brussel hevig begint te regenen zal het in China en Brasil stormen. Een recessie zal daar nog veel harder aankomen.Die landen “moeien” zich niet. Ze zijn gewoon doodsbang !
20/10/2011 om 19:10
Het zal ons in eerste instantie misschien geld kosten, maar ik hoop dat die top een grandiose flop wordt. Dan kan de EU zich misschien terugplooien op zijn oorspronkelijk doel (en zowat het enige wat ze ooit succesvol tot een goed einde gebracht hebben), dat van een vrije handelszone. Die hele nonsens over munt- en politieke en economische eenheid kost ons alleen maar handenvol geld en heeft ons een betuttelende , contraproductieve en nutteloze molloch opgeleverd.
21/10/2011 om 09:16
Dat ze eindlijk eens verstandig worden….alleen Europa mag staatsbons uitgeven,,,de andere landen kunnen dan lenen, aan individueel te bepalen voorwaarden, bij Europa (Eurozone)….dat is overal zo…in Amerika is dat de federale overheid…niet de staten…in China is dat de overheid…niet de provincies (die groter zijn dan sommige eurolanden)..
Want nu is het redden van de probleemlanden als water dragen naar de zee…er staat altijd een volgend land klaar om in de problemen te geraken…alle landen zullen bevoegdheden aan Europa moeten overdragen…ook Duitsland en Frankrijk…
En dat ze zich ook maar eens buigen over de europese binnenlandse markt…de koppeling van de lonen aan de index moet in heel europa ingevoerd worden,,,de voordelen zijn legio,,,voor de werknemers inkomenszekerheid en dus ook consumptie…voor de bedrijven sociale rust en een voorspelbare kostberekening goed voor lange termijn investeringen en de zekerheid van een binnenlandse markt want er is verzekerde koopkracht…
Zonder Europa verzinken we in het niets tegen de opkomende nieuwe economische grootmachten…China,,,India…Mexico…
Als Europa kunnen we meespelen…individueel is zelfs Duitsland niets…
21/10/2011 om 17:31
En wanneer worden die banken eindelijk eens echt gecontroleerd? Blijkbaar moeten hun verliezen door ons belastingsbetalers gedragen. Anders gaan ze failliet. En dan dreigt zogezegd een ineenstorting van heel onze economie.
Als dat zo is controleren zij onze democratie en niet zoals het in een democratisch systeem hoort, democratisch verkozen regereingen en Europese instanties die banken. Alleen al daarom moeten ze gedownsized. Misschien zal de financiering van grote projecten dan wat duurder. Daar zouden democratisch denkende economen aan ook al door de belastingbetaler gefinancieerde universiteiten eens kunnen werk van maken.
22/10/2011 om 12:01
Guido D. als de bef nog bestond zou u nu een pak meer betalen voor een brood dan € 2,10. Het belgisch frankske zou niet veel meer waard geweest zijn na de recente crisissen. Alvorens te roepen over wanneer de banken nu eindelijk eens gecontroleerd worden, zou men zich moeten afvragen of er wetgeving bestaat hieromtrent. Zo niet vraag ik mij af waarop men zich gaat baseren om ze te controleren. Nu de banken door de burger gered wordt is het aan” de politiek” om een “degelijke wetgeving” op te stellen om deze excessen te voorkomen. Dit gebeurt dan ook best op europees vlak, gezien de meeste banken gevestigd zijn in de verschillende landen en zij eventueel hun hoofdzetel kunnen verplaatsen naar voor hun voordeligste land.
23/10/2011 om 11:19
Het cruciale discussiepunt is weer :meer of minder Europa !
De Duitsers houden het voorlopig op verantwoordelijkheid op landniveau. Banken die zich overgeinvesteerd hebben in Griekse schulden moeten hiervoor zelf verantwoordelijkheid dragen, en als ze dat niet kunnen moeten ze maar aankloppen bij hun eigen overheid.
Het probleem bij deze redenering is het besmettingsgevaar. Overheden die hun banken moeten steunen (zie Ierland, misschien binnenkort ook Belgie) komen dan zelf in de problemen, zodat banken die overheidspapier bezitten van dat nieuwe land nog dieperer in de put geraken, en dus opnieuw moeten gered worden, enz. . Dus een vicieuze cirkel , die bovendien zou kunnen uitdeinen naar banken en staten in de hele wereld !
En er stelt zich nog een probleem: wie gaat in de toekomst nog staatsobligaties willen kopen van eurozone landen, zelfs die van Duitsland ? Het is duidelijk dat hiervoor een enorme extra premie zal geeist worden, want staatsobligaties van eurozone landen zijn per definitie niet gegarandeerd !!!!!
Professor Paul De Grauwe heeft dit probleem én de oplossing perfect beschreven in zijn analyse “The governance of a fragile eurozone “. (nb: dat zijn analyses indruk maken getuigt zijn nieuwe job die hij in Londen aangeboden krijgt)
De oplossing is duidelijk: De ECB moet, zoals in elk ander land, haar taak van lender of last resort kunnen spelen.
Enkel de ECB kan onbeperkte middelen inzetten. Hiermee zou de financiele storm ogenblikkelijk geluwd zijn.
Het garanderen van alle Griekse schulden zou inderdaad banken onmiddellijk verlosssen van hun meest toxische schulden. Geen “haircut” dus van 50% of zelfs 60% waarvan nu sprake is . Dexia had dan niet moeten genationaliseerd worden.
Frankrijk is voorstander van deze oplossing. Duitsland is tegen. Zij zijn hyperallergisch aan muntontwaarding en inflatie. Bovendien hebben de staten dan geen dwingende reden meer om hun overheidsfinancien te gaan saneren.
Het is duidelijk dat de waarheid ergens in het middel ligt.
Via de Duitse weg gaan wij wellicht nog een hele tijd aanmodderen. Maatregelen die ” too little , too late ” zullen blijken.
De hoofdreden is dat zij niet tot een definitieve oplossing willen komen, zoals Frankrijk wil, zolang de staten niet gedwongen worden (via eventueel een verdrachtswijziging) om hun overheidsfinancien permanent te saneren,
De eurobligaties, en alle andere eisen van Frankrijk zullen er uiteindelijk komen, maar alleen op de voorwaarden van Duitsland.
23/10/2011 om 16:47
@jozef en anderen, het is niet de schuld van de banken deze crisis , het is juist de schuld van de verkwistende overheden dat nu de banken in de problemen zijn gekomen.alle landen lenen van banken ect. en die schuld kunnen ze niet meer terugbetalen omdat er van alles is misgelopen in de europese regeringen, de banken de schuld geven is wel kort door de bocht, laat alle regeringen maar eens orde op zaken stellen en het begrotingstekort drastisch terug dringen, maar of je dit nu weet of niet , dit gaat ons als belastingsbetalers ook geld kosten veel geld, dus met beiden zaken worden wij als gewone man,vrouw in de straat opgezadeld , niemand heeft baat bij faillisementen van de banken, en laten we blij zijn dar er de euro is, ondanks alles zal europa er sterker uit komen.