Het grootste succes van de Occupy Wall Street-beweging tot nu toe is de aandacht die ze kreeg in de media. Zelden wist een zo kleine protestactie zoveel wereldpers te lokken. De plaats van de actie is daar natuurlijk niet vreemd aan: in downtown New York - nog steeds de officieuze hoofdstad van de planeet - en bovendien op een boogscheut van Wall Street én van Ground Zero.
De eerste onhandig brutale reacties van de New Yorkse politie gaven de manifestanten en bezetters nog meer airplay. Op die manier kon het voorbeeld van New York tot gelijkaardige acties inspireren in andere Amerikaanse steden, en tegelijk een nieuwe boost geven aan de beweging van de indignados die zich in Europa al veel langer had gemanifesteerd.
Bij dat alles is het verleidelijk de occupy-beweging te overschatten, alsof het een nieuwe volksbeweging zou zijn, of een links-progressieve tegenhanger van de Tea Party. De occupiers zijn in feite hoogst on-Amerikaans, en de kans dat hun ideeën een hoge vlucht nemen in de VS is klein.
Canada
Om te beginnen kwam het idee voor de protestactie in Wall Street van een Canadees links-alternatief tijdschrift, Adbusters. De makers daarvan lanceerden in de zomer al een oproep om op 17 september in Wall Street samen te komen, en om het financiële district te bezetten. De Canadezen lieten zich op hun beurt inspireren door de Spaanse indignados, die zelf de mosterd waren gaan halen bij het Arabisch volksprotest. Simpel gezegd waren er dus Canadezen voor nodig om Amerikaanse jongeren te vertellen dat ze een Spaans en Egyptisch voorbeeld konden volgen.
Het verrassende is natuurlijk dat de oproep uit Vancouver werd opgepikt en opgevolgd door jongeren uit de VS. Een aantal van hen hadden in de zomer al deelgenomen aan protestacties tegen besparingen in New York. Dat zorgde voor een eerste contingent aan ontevredenen, die op 17 september tot de actie konden overgaan. Hun bezetting van Zucotti Park is nu meer dan een maand aan de gang, en vanuit de rest van Amerika komen nieuwe medestanders hen ondersteunen. Van een massale toeloop kan je moeilijk spreken, maar de duizenden die er kamperen en/of deelnemen aan de protestmarsen houden het dapper vol.
Dat er ongenoegen ontstaat onder jongeren hoeft niet te verbazen. De werkloosheidsgraad in de VS schurkt nog steeds tegen tien procent aan, maar de jeugdwerkloosheid ligt dubbel zo hoog. Veel jongeren kijken niet eens meer uit naar een baan - een ingesteldheid die hen alle vrijheid biedt om zich in langdurige protestacties te engageren. Zo bekeken is het zelfs verbazend dat er nog maar zo weinig Amerikaanse jongeren op straat komen. In het licht van de vernielingen die de crisis in Amerika al in mensenlevens heeft aangericht – foreclosures, banenverlies, gemiste toekomst- en carrièrekansen – is het protest nabij Wall Street in feite maar een flauwe woedekreet.
American dream
Wat niet is, kan nog komen. Toch ligt het niet in de lijn van het wereldbeeld van de doorsnee Amerikaan om storm te lopen tegen de rijken of hun instellingen (zoals de New York Stock Exchange). Klassenbewustzijn is aan Joe Sixpack niet echt besteed, of toch niet in termen van inkomens en welvaart. Dat komt door het diep verankerde concept van de Amerikaanse Droom: in de VS kan iedereen het maken. Een meerderheid van Amerikanen is er stellig van overtuigd dat slagen of mislukken geen kwestie is van kansen en bagage, maar van individuele werkkracht en doorzettingsvermogen. Wie faalt, heeft het aan zichzelf te wijten. Wie succesvol is en daarmee bakken geld verdient, oogst eerder bewondering dan nijd.
Om dat te illustreren volstaat het om het discours te beluisteren van een aantal republikeinse presidentskandidaten. Herman Cain, de nieuwe koploper in de peilingen, had een boodschap voor de manifestanten van New York. ‘Je moet de schuld niet aan Wall Street geven, of aan de banken. Als je geen job hebt en niet rijk bent, zoek dan de schuld bij jezelf!’ Cain kan in debatten op stormachtig applaus rekenen voor dat soort uitspraken. Vooral het feit dat hij als zwarte Amerikaan die visie verdedigt, maakt conservatieve republikeinen en Tea Party-aanhangers wild van verrukking. Cain is hun knuffelzwarte geworden, de zwarte medeburger zoals die zich aandient in hun dromen.
Middenklasse
Volgens de Amerikaanse politicoloog Walter Russell Mead is de Amerikaanse middenklasse ‘tegen zichzelf verdeeld’. In plaats van zich en bloc te kanten tegen de toplaag in de inkomensschaal, is er animositeit gegroeid tussen verschillende beroepsgroepen: de blue collars tegen de white collars. Qua inkomen zitten die doorgaans in eenzelfde (of toch vergelijkbare) groep, want met een vaste baan in de industrie word je in Amerika niet slecht betaald. Wat hen verdeelt, is volgens Mead de ontgoocheling van een niet ingeloste belofte. De witte werknemers - de leraars, de academici, de journalisten, de ambtenaren en bestuurders - moesten waken over het maatschappijmodel waarin de blauwe werknemers hun middenklassedroom konden verwezenlijken. Die stilzwijgende afspraak en taakverdeling is decennia lang goed nagekomen.
Maar vanaf de jaren 1980 faalden de witte denkers-en-bestuurders in die opdracht. Ze lieten zich nieuwerwetse ideeën aanpraten als globalisering en vrijhandel, waardoor tal van fabrieken de deuren sloten en verhuisden. Ze leken meer begaan met minderheden dan met de doorsnee-meerderheid. Ze bekommerden zich om het milieu en het buitenland, en hypothekeerden daarmee de toekomst van de Amerikaanse arbeidsmarkt. Ze faalden, kortom, in hun behoedende opdracht. Dat wordt hen nu, door de ontredderde middenklasse-van-arbeiders, aangerekend. Als er al sprake is van een klassenstrijd of klassennijd in Amerika, is die cultureel gekleurd.
Tea Party
De jonge bezetters van Zucotti Park komen meestal niet uit die arbeidersgroep, maar uit het witte boorden-milieu. De aansluiting tussen beide groepen ligt niet voor de hand. Het is waar dat ze bepaalde ideeën gemeenschappelijk hebben. Zowel de occupiers als de Tea Party houden er antiglobalistische ideeën op na en kanten zich tegen ongebreidelde vrijhandel. Ook de Tea Party is tegen de bail-out van Wall Street, net zoals de bezetters. Maar terwijl de bezetters de macht van Wall Street zelf ter discussie stellen, kant de Tea Party zich enkel tegen de overheid die de bankiers en beleggers te hulp snelt - want dat gebeurt met belastinggeld. Veel Tea Party-aanhangers houden trouwens niet zozeer de banken verantwoordelijk voor de banken- en schuldencrisis, dan wel de regering van president Clinton, die via de hypotheekmaatschappijen Fannie Mae en Freddie Mac het huizenbezit veel te goedkoop en te gemakkelijk heeft gemaakt.
De bezetters van Wall Street hebben weinig concrete eisen, maar lijken toch een verlangen te uiten naar meer controle op de banken. Dat komt neer op een grotere rol voor de overheid. De Tea Party wil juist het tegendeel: minder regering. Of zoals Herman Cain nog meegaf in het laatste verkiezingsdebat: je moet niet aan Wall Street gaan protesteren, maar aan het Witte Huis. De zaal ontplofte van enthousiasme toen hij dat zei.
Bert De Vroey
(De auteur is buitenlandverslaggever bij onze nieuwsdienst, gespecialiseerd in de VS)
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
19/10/2011 om 19:56
Ik woon al 16 jaar in de VS en wens hierbij enkele kanttekeningen te plaatsen bij dit bericht.
1) Het is heus niet zo dat Occupy Wall Street (OWS) onamerikaans is. De New Yorker Robert Halper heeft tienduizenden dollars aan het magazine Adbuster gegeven om dit initiatief te ondersteunen. Ook andere Amerikanen waren hierbij betrokken en het magazine heeft meer Amerikaanse dan Canadese lezers.
2) De vakbonden (blue collars) hebben zich bij OWS aangesloten en mobiliseren zich om de beweging te ondersteunen. Het conflict draait dus minder om een blue-collar / white collar as dan deze bijdrage aangeeft. Blue collars in constructie, auto, staalbedrijven e.d. hebben bijzonder geleden onder de crisis, maar white collars (leerkrachten, stads en staat-ambtenaren evenzeer met loonbeperkingen (furloughs), en massale ontslagen). De crisis is veeleer generationeel: oudere blanke (gepensioneerden) die de tea party steunen en die oververtegenwoordigd waren in de verkiezingen van november 2010 versus (al dan niet afgestudeerde) werkloze en onderbetaalde jongeren alsook minderheden die disproportioneel de dupe waren van de ontploffing van de vastgoedmarkt (subprime real estate bubble).
3) Herman Cain kan zeggen wat hij wil, maar hij stelt organisatorisch nul komma nul voor. Ron Paul, die toch een grotere aanhang en meer financiele armslag heeft, zei ook in het debat dat OWS een hele normale reactie is van mensen die door de banken gepakt zijn en dat kan je dan ook niet veroordelen.
4) Wanneer veel mensen door de crisis getroffen worden doen Amerikanen wat veel Europeanen ook doen: de huidige regering verantwoordelijk achten (veel aanhangers van OWS zijn daarom ook erg kritisch tegenover Obama). Tevens neemt de polarisering tussen rechts EN links toe. Het traditionele politieke centrum verkleint. Zoals WB Yeats schreef: “Things fall apart; the centre cannot hold”.
Conclusie: in hoeverre het collectieve geloof in de american dream is aangestast, zal aantonen hoeveel mensen zich bij OSW zullen aansluiten. De grote meerderheid der New Yorkers is volgens de peilingen in elk geval voorstander van de beweging. We zullen zien wat er gebeurt als de politie zal proberen de protestacties onmogelijk te maken en als er geweld zal worden gebruikt…
groeten vanuit de VS
19/10/2011 om 21:46
Na de 2e wereldoorlog waren er 30 jaren van heropbouw van Europa. Sociaal contract in Belgie, sociale zekerheid, overleg met vakbonden. De verloning van de productie bedroeg toen 60 pct voor de werknemers, 40 pct voor de export en het kapitaal. Les Années Glorieueses. Daarna heeft het ultra Neo liberalisme met Tatcher en Reagan de “vrije Mark”t opengebroken. Europa volgde deze weg. Geen sociaal Europa. De lonen verlaagden onder druk van de Vrije Markt globalisering.Toen begonnen de 30 Années Piteuses. Sociale achteruitgang. Vandaag is de verloning van de werknemers slechts 40 pct van de geproduceerde waarde. De patroons , de banken en het kapitaal vertelden de werknemers dat ze hun levensniveau zouden kunnen behouden , ondanks de loonvermindering. Ze zouden ze wel krediet geven. Na 30 jaar zitten we dus met een schuldenberg. De werknemers consumenten die onderbetaald zijn, kunnen hun eigen productie niet meer opkopen. Zelfs op krediet. De productie valt dus stil want relatieve overproductie. De recessie begint. Zonder alternatief perspectief.Het kapitalistische systeem heeft zijn eigen put zelf gegraven. En zit nu in een impasse. De beweging Occupy Wallstreet is een kreet van de jonge Amerikaanse generatie.99 pct onmachtigen tegen 1pct rijken. Laat de nieuwe ontluikende Amerikaanse democratie deze 1 pct onteigenen in het belang van de werkende bevolking. Hoe dan ook. mvg. Bob.
19/10/2011 om 23:01
Misschien zijn de Verenigde Staten dan toch niet helemaal de Verstenigde Staten…
19/10/2011 om 23:43
Een welgemeende en dikke proficiat voor de OWS actievoerders.
Hopelijk waait de wind over naar Europa om de geesten ook hier te sensibiliseren en slagen ze erin om zich te organiseren en een strategie uit te werken.
De onbetaambare, onduldbare graaicultuur van het kapitalisme moet een halt toegeroepen worden.
Het is gewoon ontoelaatbaar dat traders in New York - Hong Kong - London - Singapore - Dubai - elke dag opnieuw, in fracties van een seconde, miljarden euro’s of dollars winsten opstrijken, zomaar, uit het niets. Gewoon omdat ze één, twee of drie nullen in hun computer invoeren
Samen met hun “opdrachtgevers” ondermijnen ze het geldcreatie systeem, en wentelen vervolgens alle schulden af op de samenleving.
Authoriteiten en regeringen produceren duizend-en-één regels en reglementen.
Traders-bankiers-vrije markten hebben daar lak aan, en lachen elke poging tot regulering weg, omdat zij nu éénmaal aan de geldknoppen draaien, de geldpersen beheersen, en de overheden hen “schatplichtig” zijn.
Tegen dergelijk kwaad is geen kruid gewassen. Niets helpt.
“Het systeem” is verantwoordelijk! Niemand kan het blijkbaar nog stoppen!
Het is tijd dat het ongenoegen van de burgers ernstig(er) genomen wordt.
We hopen dat leger en politie de zijde van hun medeburgers kiezen, eerder dan zich tégen hen te keren.
Want dat het héét zal worden, staat vast.
19/10/2011 om 23:58
Terwijl de bankiers door de in het witte huis ondertekende derugulatie wetgeving van 1999, wereldwijd russische-speculatie- roulette hebben kunnen spelen en ze de kogel van biljoenen dollars verlies voor de belastingsbetaler of the world lieten( de bankencrisis). Terwijl dat wereldwijd de politici heel goed weten dat 50 procent van de olieprijs, het schandelijke resultaat is van speculatie, hetzelfde voor voeding en essentiele grondstoffen. Hebben diezelfde wereldwijde politici nooit op deze financiele terroristen van de wereldeconomie, politieagenten afgestuurd, zoals zij het nu doen bij de Indignados-protesten.Van indignatie gesproken!
20/10/2011 om 12:56
Er zijn in de geschiedenis van de VS voldoende voorbeelden van grote bewegingen en protesten die aansluiten bij wat OWS naar voor brengt. Je leest hier veel over in Howard Zinns ‘A peoples history’.
Zelfs recent of in een niet erg ver verleden zijn er aanwijzingen. De verkiezing van Obama (die gelijkaardige hoop en kritieken signaleerde), de vele lokale huisbezettingen door groepen mensen die buitengezet werden door hun banken, de populaire protesten in Seattle, enzovoort.
Het komt me voor dat de analyse van de VRT-analyst, die overigens dezelfde conclusie trekt als Fox-News ‘OWS is ‘onamerikaans’, gebaseerd is of bepaalde vooroordelen en een eenzijdige kennis en interesse.
20/10/2011 om 13:42
Het huidige, door groei geobsedeerde geglobaliseerde kapitaalintensieve industrialistische systeem heeft zijn economisch-financiële en ecologische grenzen bereikt. De hedendaagse wereld kan enkel begrepen worden als een geïntegreerd systeem. De protesten, de schuldcrisis, de ongelijkheid, de ondergang van de economie en het milieu zijn geen alleenstaande verschijnselen. Heel het systeem is aan een pijnlijke instorting begonnen, een ‘ Grote Ontwrichting’.
Ons systeem van economische groei, van haperende democratie, van overbelasting van de planeet, heel dat systeem is zichzelf aan het verslinden. Occupy Wall Street is als het jongetje in het sprookje dat zegt wat iedereen weet maar niet durft te zeggen. De keizer heeft geen kleren aan. Het systeem is kapot. Wat belooft het mondiale marktkapitalisme? Laat het systeem zijn gang gaan, laat de rijken rijker worden, sta toe dat bedrijven alleen naar de winst kijken en we zullen daar allemaal beter van worden. De welvaart zal misschien niet gelijk verdeeld zijn, maar de armen zullen minder arm worden, wie hard werkt, zal een baan hebben, wie hard studeert, zal een betere baan krijgen en er zal genoeg rijkdom zijn om het milieu te redden.
Wat we nu zien - zowat overal, maar in zijn meest extreme vorm in de VS - is de moeder van alle gebroken beloften . De rijken worden rijker en de grote bedrijven maken winst - en belonen hun directeuren vorstelijk. Intussen krijgt de gewone man het alsmaar moeilijker, verzuipt hij in zijn hypotheek of zijn studentenlening. Veel mensen die hard hebben gewerkt hebben geen baan. Veel mensen die hard hebben gestudeerd, hebben geen goede baan. Het milieu wordt verder aangetast met een dagelijks toenemende klimaatchaos, uitsterven van soorten en vernietiging van biotopen tot gevolg. Milieugerelateerde rampen en ziekten breiden zich uit. We beseffen dat onze kinderen het economisch en ecologisch slechter zullen hebben dan wij. Als zij nog iets zullen hebben.
Misschien zal de huidige protestbeweging sterker worden, misschien ook niet. Maar de brede coalitie van mensen die beseffen dat het systeem hen belogen heeft, gaat niet meer weg. Het zijn niet alleen de milieuactivisten of de werklozen. Het zijn de meeste mensen, inclusief de hoog opgeleide middenklasse. Iedereen voelt de gevolgen van een systeem dat alle groei van de jongste drie decennia vooral aan de rijkste 1 procent geschonken heeft en de middenklasse tot een uitzichtloze gestresste consumptieverslaving heeft verlokt.
20/10/2011 om 19:56
Ik ben niet erg onder de indruk van de analyse van Bert De Vroey, doch des te meer van de daarop volgende discussie, die de vinger op de open wonde legt. Als we niet kunnen ontsnappen aan deze alom aanwezige graaicultuur ziet het er zeer pover uit voor onze kinderen. De kleine werkloze profiteert zoveel mogelijk van onze sociale welvaart, de begoede dokters en tandartsen werken nog steeds massaal in het zwart en bedriegen de ziekenfondsen op grote schaal, en de echte kapitaalkrachtigen mogen stelen en blunderen zoveel ze willen, de brave werkende burger moet het aan het eind van het verhaal de rekening betalen.
Jammer dat onze politiekers nog steeds stekeblind zijn, en denken dat ze de honger van het kapitaal met nog meer besparingen kunnen bestrijden. Het monster wordt enkel groter, en zal dan nog meer gaan eten…
21/10/2011 om 11:47
Meer, meer en nog meer…
Een westers model van consumptie en het geluk van consumeren en de vruchten die daaruit voortvloeien stonden vele jaren recht.
Vandaag nog zijn er ( zelfs linkse ) groepen ( vakbonden/politieke partijen ) die propageren dat groei de einige mogelijkheid is om het maatschappelijke model recht te houden.
ABVV, er moeten meer banen komen.
SPA, bij monde van Bruno Tobback, ik heb ambitie om de partij de laten groeien.
In de zoektocht naar groei werden alle middelen ingezet. torenhoge leningen, speculatie met grondstoffen, aandelenhandel, vrij maken van de wereldhandel. Alles stond in dienst van één doel, groei, omdat met groei alles betaald kon worden.
Kleinere bedrijven werden opgekocht, reuzen werden geboren, machtige multi-nationals met meer omzet dan menig rijk westers land.
De dictatuur van het geld, ( de 1 procent) en de rest ( 99 procent) was een feit.
Met als schokdemper de middenklasse, een natuurlijke bondgenoot van de welvaartsstaat.
Nu de middenklasse aangetast word is het gevaar reëel dat de rijke toplaag mogelijk in gevaar kan komen.
Het sprookje van de Amerikaanse droom lijkt uit mekaar te spatten voor velen. De kostprijs van de oorlogen onder Bush zijn fenomenaal, het lijkt wel of de terroristen anticpeerden om Amerika financieel op de knieen te dwingen. Met succes!!
De grootste angst van mensen die alles hebben is om tegenover mensen te staan die niks te verliezen hebben. Als die laatste groep te groot word is het liedje van de 1 procent uit. Dat is hun grootste angst, daarom zal men op alle mogelijke manieren proberen om de mensen via de media te manipuleren ( ten slotte in handen van de rijkste burgers ) om tweedracht te zaaien. De Teaparty is zo’n instrument, ook bepaalde tv zenders spuien propaganda, om mensen te verdelen, verdeel en heers.
Het Romeinse rijk is ten onder gegaan aan zijn interne vijanden, de eigen massa was te groot geworden. Verval van moraal en het aanbidden van valse goden ( geld/macht), de geschiedenis herhaalt zich omdat mensen mensen blijven.
21/10/2011 om 20:33
OWS gaat net wel over de “vernietigende gevolgen van de crisis”. Het is helemaal geen flauwe woedekreet in het licht van dat alles, aangezien de woede net over het geheel gaat. De banken zijn waarschijnlijk wel de belangrijkste verantwoordelijken voor deze crisis, en het feit dat het op zijn minst lijkt dat deregulatie van deze banken te wijten is aan het feit dat banken grote campagnesponsors zijn voor de politici, zet veel kwaad bloed.
Het protest is veelal geen antikapitalistisch protest, maar wel een protest vóór de Amerikaanse droom. Deze wordt nu onmogelijk geacht, omdat de handelingen van banken, bedrijven, en politici ertoe resulteren dat de kansen om de Amerikaanse droom te vervullen nagenoeg onbestaande zijn. Het applaus op uitspraken van Herman Cain aanhalen, nota bene voor een republikeins publiek dat juicht voor de mogelijke doodstraf van een onschuldige man, is niet echt een goede manier om te schetsen of de OWS beweging on-Amerikaans zou zijn, me dunkt.
Ik volg dit protest al vanaf dag een, en ze is veel meer ‘grass roots’ dan de Tea Party ooit kan dromen te zijn. De invloed van het Canadese tijdschrift lijkt hierin van een zeer klein belang. Zelfs republikeinse politici hebben recent hun kar gekeerd en beseft dat de verzuchtingen van deze mensen veel meer leven dan ze eerst hoopten en dachten.