‘Dallas zonder vrouwen’. Het was, bijna 25 jaar geleden, de manier waarop burggraaf Etienne ‘Steve’ Davignon de soap omschreef die zich afspeelde rond de Société Générale de Belgique, in die tijd de ongenaakbaar geachte super-Belgische industriële holding . De Italiaanse industrieel Carlo De Benedetti achtte het moment rijp om het nieuwe Europa zonder grenzen, ‘Europa ‘92’ zoals het was gedoopt, in de praktijk om te zetten en een vijandelijke raid uit te voeren op de Generale. Gedaan met nationale industriële en financiële conglomeraten. De toekomst was aan de grensoverschrijdende constructies.
De ‘Société Générale’ ofte Generale Maatschappij – er bestond zowaar een Nederlandse term voor – was een holding waarin ongeveer alles wat industrieel en Belgisch was in was ondergebracht. De Benedetti werd uiteindelijk de pas afgesneden door dezelfde Steve Davignon die het zinnebeeld was van het oude België, maar die soepel genoeg was om in te zien dat de tijden waren veranderd. Uiteindelijk kwam de redding uit Parijs en werd de hele holding opgedoekt, waarna de Fransen van Suez er de dienst gingen uitmaken. Met Davignon natuurlijk prinsheerlijk in een sleutelpositie.
Banken op dezelfde weg
In die jaren bestonden er in België, net zoals overigens in andere Europese landen zoals Duitsland, staatsbanken die de spaarcenten van de nijvere Belgen beheerden als goede huisvaders. Zo was er de ASLK, de Algemene Spaar- en Lijfrentekas, waar ieder Belg vanaf ongeveer zijn zesde levensjaar vertrouwd mee werd gemaakt. Iedereen die in de jaren vijftig, zestig of zeventig van de vorige eeuw naar school ging, waaronder steller dezes, kreeg zich al van het begin van het schooljaar een bruin boekje aangemeten.
Elke week bracht die een kleine som gelds mede naar school, die de onderwijzer in ontvangst nam en in een blikken doos in verzekerde bewaring nam. Het bedrag werd genoteerd in het bruine boekje. ‘Schoolsparen’ heette dat. Je kreeg er, als je braaf spaarde, ook nog een meetlat bij. Om later de hoogte van je stapel bankbiljetten te meten, vast. Van staatswaarborgen was geen sprake. De ASLK WAS de staat. Overheidsschuld? Nooit van gehoord.
Tussen banken en holdings – maatschappijen die risicoparticipaties namen in bedrijven – bestond een soort Berlijnse muur. Wie aan de ene kant van de muur stond mocht niet naar de andere kant, op straffe van erge dingen. Europa ’92 zou een nieuwe wind doen waaien doorheen dit vastgeroeste financiële systeem. Zo werd de ASLK in die jaren negentig overgenomen door Fortis. En de rest is ook alweer history.
Van Gemeentekrediet naar Dexia
Zo ook verging het ongeveer het Gemeentekrediet. Een instelling die tot doel had spaargeld aan te trekken en daar de investeringsplannen van de gemeenten mee te financieren. In die jaren negentig werden dus de grenzen opengegooid voor personen, goederen en diensten. Financiële instellingen gingen op zoek naar ‘opportuniteiten’ of zielsverwanten over de grenzen. Zo ook het Gemeentekrediet. In Frankrijk was het Crédit local de France zo’n soul mate, een financiële instelling met dezelfde opdracht: het financieren van de gemeenten.
In de vaart der volkeren werd de verleiding bij die nieuwe finaniële constructies sterker om risico’s te gaan nemen. De grenzen tussen het pure bankieren, d.w.z. spaargeld aantrekken tegen een ‘eerlijke’ rentevoet en dat uitlenen aan ondernemende lieden tegen een nog altijd eerlijke maar liefst iets hogere rentevoet en het nemen van participaties werden wat vager. De ‘directeur-generaal’ werd een CEO. Bonussen werden uitgekeerd als er grote winsten weden gemaakt. Er werd vooral naar de Amerikaanse banken gekeken want op Wall Street zaten de echte financiële wizards. De rest is – alweer – history.
Het Dexiakluwen
Probeer maar wijs te raken uit de vloed van berichten die het afgelopen etmaal over de hoofden van de argeloze spaarder, of zelfs kleine aandeelhouder is uitgestort. Een ‘bad bank’, pardon een, ‘rest bank’ (is dat er een waar je in het park eventjes op kan gaan zitten uitblazen?) die voor 90 miljard risico-kredieten heeft en waar de Belgische staat voor 54 miljard garant voor staat. Wil dat nu zeggen dat we dat behoorlijk gigantische bedrag (15 % van ons BBP) al op voorhand kwijt zijn? En wie betaalt dat dan? Elke Belg 5.4OO euro, zoals Het Laatste Nieuws schreef?
Neenee, zegt premier Leterme, dat geld is lang niet allemaal verloren. Alleen weten we niet precies hoeveel we daarvan gaan terugzien. Dat hangt onder meer af van de Grieken, de Portugezen, de Italianen of de Spanjaarden: hoeveel zullen hun schatkisten kunnen terugbetalen van het geld dat ze hebben geleend. Voor de aandeelhouders van de Dexia-holding, die nu enkel nog die bad.. pardon, die rest bank in portefeuille heeft, geldt hetzelfde. Op dit moment moeten ze op de blaren zitten. Stel dat er geloofwaardige reddingsplannen komen voor Griekenland en co, en die kunnen (een deel van) hun schulden wel terugbetalen, dan zal ook de waarde van de aandelen wel weer wat gaan stijgen. In afwachting moet diezelfde kleine, of grote! Aandeelhouder het wel uitzweten.
Inmiddels bij de bank
Dexia-bank is intussen weer solide in Belgische staatshanden. Gelicht uit de grensoverschrijdende constructie met de Fransen.
In veilige staatshanden? Dat zal moeten blijken. Intussen lijkt het er wel op dat de klok is teruggedraaid. Hoever? En gaan we terug naar de ASLK- en Gemeentekrediettijden? Allicht niet. Maar een stevig zelfonderzoek van het hele Europese (en mondiale?) bankensysteem lijkt wel op zijn plaats. We hebben nu op drie jaar tijd twee bankencrisissen gehad. Heel veel gekker moet het toch niet meer worden.
Guy Janssens
(De auteur is presentator en eindredacteur van De Vrije Markt.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
11/10/2011 om 14:35
Het overheidsbankieren had ook zijn schaduwzijde. Het was een toffe bron voor een lucratieve bijverdiensten voor vele politieke vrienden. Nu het nieuwe dexia is gecreerd staat er al een lange rij aan de wetstraat 16 van mensen die in de ondergang van dexia en van de gemeentelijke holding hun zitje kwijtspelen. Zij smeken om toch vooral de gemeenten in het aandeelhouderschap van de nieuwe bank op te nemen en de gemeentelijke holding te redden. Voor mensen zoals ik die een veilige gezinsbank willen bestaat die vandaag op de markt van de private banken : Argenta is er zo één, maar er zijn er ook andere. Je moet een beetje zoeken.
11/10/2011 om 14:50
Het financieel systeem zit volledig fout ineen. Het kleinste gerucht is al genoeg om een staat/bank naar de afrond te verwijzen om dan nog maar te zwijgen van de corruptie die er is bij de credietbeoordelaars de VS zit met schulden die ze eigelijk nooit meer kan terugbetalen maar de rating blijft dezelfde. Griekenland daarentegen is hoegenaamd failliet terwijl ze met een veel lager schuldpercentage zitten. Om dan nog maar te zwijgen van de speculanten zoals we laatst te horen kregen bij de BBC, hoe kan je het moreel vinden dat mensen geld verdienen met de ondergang van anderen (waar de kerk ook de graantjes van meepikt met de miljarden die in het vaticaan zitten). We hebben te maken met een financieel systeem dat uit de oudheid stamt en nooit bedoeld was voor een globaal systeem maar we bouwen rustig voort op dit concept. Hoe kan men constante financiële groei eisen met een beperkt aantal voorraden? Dit is toch nonsens.
11/10/2011 om 15:13
Een uitmuntende terugblik, die eigenlijk zou moeten voorafgaan aan (of volgen op) elke berichtgeving over de recente Hexia-sabbat. DE vraag wordt nu: hoe zullen christen- en sociaaldemocraten, die de openbare kredietsector aan de privé verpatsten en vervolgens lieten gebeuren wat gebeurd is, nu aan “de mensen” gaan uitleggen dat ze op alles en nog wat gaan moeten bezuinigen ?
11/10/2011 om 15:14
Hét probleem is dat iedereen zowat een oen, politiekers en politiek benoemde nationale bank mensen, is in financiële zaken en risico’s waardoor iedereen de speelbal is van gulzige bankkiers.
Wanneer Mariani doodleuk vertelt dat Dexia een hefboomfonds was geworden dan snapt niet één procent wat dit wil zeggen.
Ook schrijver van bovenstaand artikel geeft blijk van weinig kennis van zaken.
Vandaag wordt in het journaal melding gemaakt van verkeerde speculatie op renteswap voor zeer hoge bedragen. Dat heeft totaal niets te maken met beleggen in Grieks en ander Zuid Europees “papier” waarover bepaalden het hebben. Het eerste heeft te maken met pure speculatie en goktoestanden, het andere heeft te maken het onderschatten van het risico inzake de toekomstige terugbetaalbaarheid van dergelijk papier. Het ene is russische roulette, het andere is met de wagen aan 200km/uur rijden. Een duidelijk onderscheid in niveau van risico. Het is vooral het eerste wat de oorzaak is van wat de laatste twee weken is gebeurd.
De financiële wereld is onder druk van kwartaalresultaten (oa door hun beursnotering) en de onderlinge concurrentie in de loop van de jaren van het klassieke bankieren geëvolueerd naar een situatie van speculeren waarbij het klassieke bankieren zich in de marge bevindt en als alibi dient. Dit met toestemming van de nationale financiële instanties die totaal geen benul hadden/hebben van de gevolgen van dit soort van speculaties. Elke bank waant zich vandaag super trader en dat er “Kerviel” gevolgen zijn moet dan ook niet verrasssen.
Eén van de weinige europese banken, met name Rabobank, welke niet is beursgenoteerd en misschien zo wel toevallig niet in deze maalstroom is meegezogen, heeft zich steeds “conservatief” opgesteld en kunnen opstellen. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat ze één van de weinigen zijn met een AAA-rating.
Wanneer men niet kan zorgen dat het speculeren van banken zelf met de centen van burgers stopt of zwaar gelimiteerd wordt en ze terug moeten doen waarvoor beweerd wordt dat men ze dient te redden dan zal blijken dat wat de laatste paar weken gebeurd is slechts een futiliteit was in vergelijking met hetgeen ons nog te wachten staat.
11/10/2011 om 16:39
Het is gortig. Dus wil ik mij langs dit kanaal toch nog eens laten gaan.
“If you pay peanuts, you get monkeys” dixit Dehaene nog recent. Wat voeren die niet-monkeys aan de top, behalve graaien en misleiden, dan zoal uit ? Niets rendabels zoals nu wel blijkt. Worden ze afgeschoten, of krijgen ze nog een riante opstappremie mee ? Het idee alleen al.
Ben ik driest als ik stel dat deze keurig in maatpak vermomde heren (en dames) de maatschappij eigenlijk om zeep helpen ?
Iedereen genoeg, niemand teveel, liefst wereldwijd, is dat te veel gevraagd ?
11/10/2011 om 19:46
Zijn alleen de bankiers en speculanten de schuldigen in deze? Moeten de aandeelhouders ook niet in de beschuldigden-bank?The sky is the limit” van steeds hogere profijten, liefst op zo kortst mogelijke termijn is toch hun stelregel?
Hebzucht, geldzucht en machtzucht zijn moeilijk uit te roeien, maar misschien zou men het wel zo kunnen organiseren dat s’lands politieke beleids en zakenmensen enkel en alleen van hun veroveringen kunnen profiteren wanneer het met hun onderdanen, burgers of arbeiders goed gaat. In het andere geval is het vervolging en boeten geblazen.
Is het niet zo dat een overheid die zichzelf en daarmee haar burgers respecteert, nooit een rechtvaardige samenleving zal kunnen organiseren als zij niet de ‘bonus’ vergezeld doet gaan van een ‘malus’ en deze standvastig handhaaft. De uitweg uit de ellende van de crisis ligt dus voor de hand. Vraag is of daar genoeg burgerzin en politieke wil voor bestaat?
Vraag niet wat uw land voor u kan doen, maar wat u voor uw land kun doen”, misschien nationalistische maar ook pertinente woorden van wijlen John F. Kennedy.
12/10/2011 om 07:36
Wraakroepend dat kleinere ‘conservatieve’ banken oneerlijke concurrentie word aangedaan. De Belgische staat rest geen andere keuze dan nationaliseren, en de ex-toplui zijn al met de nooderzon verdwenen, net als hun briljant model.
Het is niet meer dan een pyramide systeem, vette winsten uitbetalen tot de grondstof ‘geld’ opdroogt. Dit systeem kent iedereen en is al op vele manieren verpakt, het duurt zolang de markt groeit.
Nu wil men ons doen geloven (opnieuw) dat Brazilie, India en China boven die wetmatigheid staan.
Mensen leren niet, neem nu het begrip, ‘ Griekse tragedie’, en zo zijn er nog vele begrippen die onze voorouders al kenden.
‘N ezel stoot zich geen 2x aan de dezelfde steen’.
12/10/2011 om 19:00
Het is het bankieren niet alleen maar het is vooral de beurs en de technieken die daar toegepast worden en toegelaten zijn die dit teweeg gebracht hebben.traders,shorten long gaan enz enz.allemaal vormen om de koersen te manipuleren en te gokken op snelle winsten.Deze technieken zouden moeten terug afgeschaft worden en de beurs zou de beurs terug moeten worden zoals vroeger. Neem nu de olie.Waarom stuikt alles in elkaar behalve de olie?Blijkbaar niemand die zich dat afvraagt.Waarom is nu de olieprijs van de Noordzee de richtprijs op de markt. De olieprijs in New York is niet meer de richting maar Londen is de richting en aangezien iedereen op die olieprijs kan shorten,long gaan en de traders daar ook eens op spelen is de circel rond.
Voor deze technieken was een aandeel de weerspiegeling van de waarde van het bedrijf.Nu is de koers en wat men ermee kan doen belangrijk. Dit heeft Fortis meegemaakt en nu Dexia en wie is de volgende en dan spreekt men alleen nog maar van Belgie.
16/10/2011 om 18:31
Hoogtijd dat men de wet van 7 mei 1999 op de kansspelen en de kansspelinrichtingen, uitbreid tot de banken.