Neen, natuurlijk is deze titel niet helemaal juist. Ten eerste gaan zondag alleen de Franse socialisten op zoek naar hun presidentskandidaat. Ten tweede valt de beslissing allicht pas over een week, bij de tweede stembeurt op zondag 16 oktober. Maar toch is de kans reëel dat de overwinnaar van de voorverkiezingen de volgende Franse president wordt. De kandidaat die de socialistische nominatie in de wacht sleept zal in elk geval op de eerste startrij staan bij de échte verkiezingen, in april en mei 2012. Niet zomaar een voorverkiezing dus, maar een mogelijke voorafname op de macht, op het Elysée.

Een euro voor een stem

Voor het eerst is het niet de PS… die de PS-kandidaat kiest. Deze keer beslist het volk. In het verleden koos de partij of althans : de partijleden. Zoals het geval was met Lionel Jospin, in 1995 en 2002. Met Ségolène Royal in 2007. Allemaal verloren verkiezingen trouwens.

Deze keer wordt het anders! Iedereen met een carte d’électeur mag zijn voorkeur uitdrukken. Op voorwaarde dat je één euro betaalt en een charter ondertekent waarin je zegt te ‘geloven in de waarden van links’. Twee keer een lachertje natuurlijk, iedereen die wil kan straks zijn stem uitbrengen.

Het nieuwe systeem was een prima vondst : dé manier om de gedoodverfde kandidaat al van meet af aan te omringen met het aureool van volksgunst. Helaas is die gedoodverfde kandidaat zoals we allemaal weten op een onbehoorlijke manier gestruikeld over zijn libido. Met één klap was Dominique Strauss-Kahn wat hij altijd zal blijven, de ‘gewezen toekomstige president van Frankrijk’. En met die klap zat ook de hele PS met een groot probleem, versta : zonder natuurlijke kandidaat voor het presidentschap. Dat heeft één voordeel : de voorverkiezingen van zondag worden er gegarandeerd spannender door.

Zes kandidaten, twee kanshebbers

Zes kandidaten – vier mannen twee vrouwen - hebben voldoende steun gevonden om officieel kandidaat te mogen zijn. Eén van hen is geen lid van de PS, maar van zusterpartij PRG, de ‘radicalen’. Die man, ex-minister Baylet doet verder niks ter zake. Hij krijgt in de peilingen hooguit één procent van de stemmen.

Blijven vijf PS-kandidaten over. Om te beginnen Manuel Valls, wel eens de meest rechtse van de linksen genoemd. Een verdienstelijk parlementslid, met aandacht voor het thema ‘veiligheid’. Misschien wel een wissel op de toekomst, want met zijn 49 jaar is hij naar Belgische normen misschien klaar om de politiek te verlaten, naar Franse normen is hij jong. Maar een kanshebber is hij vooralsnog niet. Ook leeftijdsgenoot Arnaud Montebourg is dat niet, al doet hij het beter in de peilingen. Montebourg is een vernieuwer die geen schrik heeft van een mening. Hij had zijn wagonnetje in een vorig leven aangehaakt bij Ségolène Royal, maar intussen rijdt hij voor zichzelf. Al denkt hij allicht meer aan een ministerportefeuille of aan de presidentsverkiezingen van 2017. Royal zélf is overigens ook weer van de partij, maar ook zij zal het deze keer niet halen. De partij moet haar niet, en in 2007 is ze bijna per vergissing (lees door toedoen van tienduizenden gewone militanten en een handige internetcampagne) presidentskandidate geworden. Maar haar geloofwaardigheid is flink gedaald, en Royal zal met lede ogen moeten aanzien dat haar ex François Hollande haar deze keer moeiteloos voorbij steekt.

Aubry of Hollande?

Blijven nog twee kanshebbers over. En dat zijn de huidige partijvoorzitter (premier secrétaire heet dat officieel) Martine Aubry en haar voorganger François Hollande. Die laatste is de favoriet van de eerste stembeurt. Of hij ook in de tweede ronde Aubry zal kunnen verslaan is al minder zeker.

Hollande wil een ‘normaal president’ zijn. En dat is ook waar hij voor staat. Een man van de dialoog, verstandig (afgestudeerd aan de eliteschool ENA), vriendelijk maar zonder het charisma dat Sarkozy, Chirac of Mitterrand groot heeft gemaakt. Hij is 57 intussen en heeft zowat zijn hele loopbaan in dienst gestaan van de partij. Maar het heeft lang geduurd voor ook het volk hem in de armen sloot. Dat lijkt nu, met dank aan DSK en een beetje par défaut toch het geval te worden. Hollande heeft zijn electoraal bastion in de Corrèze, een landelijk departement in het zuidoosten. Hij mist niet alleen charisma, wat erger is : hij heeft ook weinig regeringservaring. Hollande is nooit minister geweest, en mist de internationale uitstraling die DSK wél had.

Ervaring, dat is wat zijn belangrijkste tegenstrever Martine Aubry net wél heeft. Ex-nummer twee van de regering Jospin, jarenlang minister van arbeid… Dochter van de ‘grote’ Jacques Delors. En burgemeester van een grootstad als Lille en niet—zoals François Hollande lang geweest is – van een provincienest als Tulle. Aubry heeft bovendien het voordeel dat ze vrouw is, ze kan dus de eerste vrouwelijke presidente van Frankrijk worden. Maar ook Aubry heeft een groot probleem. Ze is een’ kandidate-met-lange-tanden’. Aubry had al besloten dat ze haar plaats met plezier zou afstaan aan DSK… tot die zichzelf buitenspel zette en Aubry verplichtte om plots enthousiast te gaan doen.

Baby Sarko

Zondag krijgen we dus al een eerste indicatie, maar volgende week wordt haast zeker beslissend. Dan kennen we dus de naam van de man of vrouw die het in 2012 zal opnemen tegen (wellicht) de huidige president Nicolas Sarkozy, tegen Marine Le Pen van het FN, Eva Joly van de Groenen en centrumkandidaat François Bayrou. En nog een paar mindere goden uiteraard. Jean-Louis Borloo zal er niet bijzijn. De gewezen topminister heeft van de week nog laten weten dat hij uiteindelijk de handschoen niet opneemt. Tot grote opluchting van rechts en van Nicolas Sarkozy ongetwijfeld. Want nu lijkt niets meer een strijd in 2012 tussen Sarkozy en Hollande in de weg te staan. Of tussen Sarkozy en Aubry natuurlijk. Sarko lijkt alvast iets gevonden te hebben om het socialistische mediafeestje enigszins te verstoren. Baby Sarko. Hij/zij lijkt net als zijn vader een goede neus voor timing te hebben. À suivre.

Rony Van Gastel

(De auteur is journalist bij de VRT-nieuwsdienst)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod