Voor ‘das Mädchen’ was het een field day, om in Amerikaanse sporttermen te spreken. De dagen voorafgaand aan de stemming in de Bundestag over het EFSF, het Europese fonds dat moet inspringen als lidstaten, in de eerste plaats Griekenland, hun leningen niet meer kunnen terugbetalen. Angela Merkel kreeg een meerderheid in haar eigen coalitie mee – zij het nipt – maar daarbovenop ook nog de steun van een deel van de oppositie, bestaande uit socialisten en groenen.
Is het u overigens – helemaal tussen haakjes – ook al opgevallen dat het in een aantal Europese landen stilaan mode wordt om voor heel belangrijke dossiers ook de steun te krijgen van oppositiepartijen? Nederland is zo’n voorbeeld, Duitsland volgt blijkbaar.
Ramkoers vermeden
Maar terug naar de Duitse bondsdag. 80% van de bondsdagleden stonden achter Angela Merkel en dat is natuurlijk behoorlijk aanzienlijk. Of je daarom onmiddelijk van een triomf kan spreken en een doorbraak in de reddingsoperatie voor Europese landen in begrotingsnood is een andere zaak. Je kan wel omgekeerd redeneren: stel dat de bondsdag de steun aan Griekenkand via het Europees stabiliteitsfonds (EFSF) NIET had goedgekeurd, dan zou je pas de poppen aan het dansen gezien hebben. Bovendien is de buit nog lang niet binnen.
Er moeten nog vier andere eurolanden het fonds goedkeuren. Nederland is één van die landen, al zal de regering Rutte vermoedelijk niet in de problemen komen. PvdA en GroenLinks zullen vermoedelijk het kabinet steunen. Anders ligt het in Slowakije. In de regeringscoalitie zit een anti-EU-partij die tegen de uitbreiding van het stabiniteitsfonds is gekant. De kans dat het Slowaakse parlement dus tegenstemt is behoorlijk groot. Maar dat betekent nog niet dat het hele plan niet kan doorgaan. Slowakije zou kunnen beslissen om niet mee te doen of er kan een andere creatieve oplossing worden gezocht. De Europese politieke geschiedenis bulkt van creatieve oplossingen om lastige situaties in de gewenste richting om te buigen.
Beurzen niet overtuigd
Op de aandelenbeurzen was het op ’t eind van de week weer treurnis alom. De markten geloven niets van een reddingsplan van Griekenland en verwachten een verslechtering van de economie. De banken blijven dus kwetsbaar. Het woord ‘haircut’ is al een tijdje een nieuw jargonwoord in euroland. Het betekent dat men ervan uitgaat dat Griekenland, of andere eurolanden met een precaire begrotingssituatie al hun uitstaande schulden niet helemaal zullen kunnen terugbetalen. Banken of andere financiële instellingen die staatsobligaties van die landen in portefeuille hebben zullen dus op de vervaldagen niet het volledige bedrag van die uitstaande schulden terugkrijgen. Er zal wat worden afgesneden, en het zal meer zijn dan wat de ‘kaasschaaf’ – ook al een redelijk nieuwe term in de wereld van overheidsbegrotingen – er zou afhalen. Hoe zwaar de knipschaar van de kapper zal tekeer gaan moet worden afgewacht.
Hier en daar wordt het cijfer van 50% genoemd, maar zo’n scenario is erg aan de zwartgallige kant. In ieder geval is het geen prettig nieuws voor banken die grote posities hebben in overheidspapier van de zwakke eurobroertjes. Een blik op de waardering van die financiële waarden zegt genoeg. Afgeleid daarvan is het dan meteen ook slecht nieuws voor overheden, zoals de Belgische, die tijdens de bankencrisis van drie jaar gelden ter hulp zijn moeten snellen. De Belgische schatkist, en ook de Vlaamse overheid hebben in ruil voor hun steun aan bijvoorbeeld Dexia en KBC aandelen van die banken in portefeuille. Je moet al geen financiëel genie om te zien wat die aandelen op dit moment nog waard zijn. Het officiële standpunt is dan naturlijk dat de huidige waarde slechts een ‘papieren’ waarde is en dat die posities nu zeker niet te gelde zullen worden gemaakt. Maar leuk is anders, zeker in tijden van budgettaire krapte.
Vicieuze cirkel
Zal de Griekse crisis een nieuwe bankencrisis veroorzaken? Hier en daar wordt het geopperd. President Obama liet van de week de kans niet liggen om de Europeanen de les te lezen dat ze hun bankencrisis slecht hadden aangepakt. Al is de Amerikaanse president wellicht niet de best geplaatste om kritiek uit te oefenen op het Europese financiële stelsel. Uiteindelijk is de vorige bankencrisis in de VS begonnen en is de Amerikaanse overheidsschuld op zijn minst even belabberd als die van sommige Europese landen.
In ieder geval is er nu een nieuw element bijgekomen: banken en staatskassen hebben mekaar in een soort duivelse houdgreep. Zolang overheden begrotingen met tekorten indienen moeten die tekorten worden gefinancierd.. door banken. En zelfs als de begrotingen in evenwicht worden ingediend moet de uitstaande schuld – gevolg van tientalen jaren opgebouwde tekorten - ook worden terugbetaald. Met overheidsgeld wel te verstaan. Daarvoor moeten dan weer nieuwe leningen worden afgesloten. Herfinanciering heet dat. Vroeger waren staatsobligaties de veiligst mogelijke belegging. De lagere rente werd er met plezier bijgenomen. Nu verschijnen er artikels en opiniebijdragen met de vraag of staten failliet kunnen gaan… en bijgevolg hun schulden niet meer kunnen terugbetalen. Zie Griekenland.
Inmiddels in België
In de tweede helft van de jaren negentig, toen Jean-Luc Dehaene premier was en België nog moest knokken om tot de euro te worden toegelaten, iets wat helemaal niet vanzelfsprekend was, werd het begrip ‘primair saldo’ uitgevonden. Dat betekende dat de begroting jaarlijks een structureel overschot moest vertonen. Van zes procent, werd toen vooropgesteld. Simpel gezegd wil dat zeggen dat de staatsbegroting jaarlijks zes procent meer inkomsten moest hebben dan uitgaven. De goede huisvader, zodus. Een primair overschot is een overschot zonder dat de rentelasten worden bijgerekend. Die rentelasten beliepen vorig jaar in België ronde de 10 miljard euro. Van het primair saldo van zes procent is inmiddels in politieke kringen niet meer zoveel vernomen. Met een overheidsschuld die stilaan weer in de buurt van de 100 % van het bbp zit –het Europees verdrag laat 60 % toe – zijn we ook in België nog niet helemaal thuis.
Guy Janssens
(De auteur is presentator en eindredacteur van De Vrije Markt.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
02/10/2011 om 19:26
Het mag nu toch stilaan duidelijk worden dat de huidige crisis in Europa er een is geworden van zuiver wanbestuur van alle overheden en hun ambtenarenkorpsen. Een muntunie tot stand brengen op basis van valse cijfers, een economische unie realiseren die op vlak van lonen, belastingsschalen, sociale wetten en omvang van het overheidsapparaat geen enkele vorm van uniformiteit heeft, waar de controle op de banken heeft gefaald en dit vooral te wijten is aan belangenvermenging tussen politiek en financiële wereld… dit werkt niet en dreigt ons mooie Europa de strijd met de groeilanden te verliezen.
ik heb vandaag nog niemand van deze politici een mea culpa horen slaan, wel schuiven ze de schuld van de crisis af op de ratingbureau’s (die trouwens deze keer correct de vinger op wonde hebben gelegd), banken en vervolgens de ontstane put op de burgers afwentelen. Dit laatste zal zeker voor ons Belgen gaan gelden want wij staan er niet goed voor, ook hier teveel overheidsschuld, ook hier kloppen de begrotingscijfers niet! (bv dat vlaanderen een overschot heeft is een pure leugen), ook hier teveel politici, teveel ambtenaren, teveel sociale bescherming (nu is bijna alles een knelpuntberoep, gaat men op pensioen op 50, swingen de loonkosten verder de pan uit…), ook hier neemt het private initiatief af= nefast…
Dit is een crisis met enorme gevolgen die haar oorsprong vindt in het politieke bestel op alle niveau’s, moest ik als zaakvoerder mijn bedrijf zo beheerd hebben, wel dan zat ik nu waarschijnlijk opgesloten.
02/10/2011 om 23:14
Ik ben volledig akkoord met Johan B.
Een goede analyse.De kwaliteit ervan steekt met kop en schouder uit boven de berichtgeving rond een moordzaak van iemand die bekend heeft.Het is niet juist dat een assisenzaak zoveel aandacht krijgt in een tijd waar er op politiek,sociaal en economisch vlak zoveel op het spel staat.
De wereld staat voor de grootste hervormingen sedert de WO 2.
Iedereen heeft vragen en angsten omtrent de toekomst en de media maken zich druk over een seriemoordenaar precies of dit belangrijker is.
Indien de media de mensen beter zouden informeren zouden de kiezers beter de politici kunnen beoordelen.
03/10/2011 om 08:52
Ik ben het volledig eens met JohanB. De analyse van dhr. Guy Janssens is wishfull thinking en bevatten enkel vijgen na pasen. Volgens insider en expert dr. Pippa Malmgren is Duitsland in paniek begonnen met het drukken van de Duitse mark. Laten we met zijn allen hopen dat die vermaledijde euro zal instorten zodat we in de nasleep van dit drama eindelijk een rechtvaardig monetair systeem kunnen introduceren. Het zou ook de VRT sieren mocht ze afstappen van haar staatsjournalisme en een begin maken met de bevolking naar waarheid te informeren omtrend het huidige, criminele economische bestel.
03/10/2011 om 10:34
… wederom géén énkel woord over de échte verantwoordelijken voor deze crisis…..
Altijd meer en meer gezanik dat Jan en Mie Modaal boven hun stand leven, terwijl steeds meer (hardwerkende) Belgen onder de armoedegrens duiken, en aangewezen zijn op de bedeling van voedselpakketten.
Altijd maar weer datzelfde gemekker uit altijd dezelfde hoek, over het teveel aan ambtenarenkorps, terwijl iedereen schreeuwt om meer personeel en middelen met name, politie, justitie, financiën, brandweer, zorgsector, cultuur, onderwijs, justitie, strafinrichtingen,enzovoort enzoverder…
Tot op heden heeft geen enkele werkgeversorganisatie openlijk gepleit voor een 100% controle op fiscale, sociale fraude en belastingsontduiking.
Wel voor het tegendeel.
Griekse arbeiders die hun loon zien verminderen van 800 naar 500 euro. Pensioenen van werknemers die gehalveerd worden.
Stinkendrijke reders en grootgrondbezitters ontsnappen aan elke “besparingsmaatregel”.
Inschrijvingsgelden aan Engelse universiteiten die verdrievoudigen. Zo maar.
Steeds meer hardwerkende Vlamingen die in de armoede verzeild geraken en aangewezen zijn op de bedeling van voedselpakketten.
Traders die hun banken voor tientallen miljarden voor het blok zetten, die vervolgens in moeilijkheden geraken, en beroep doen op “de overheid” om bij te passen. En dus komt Leterme zeggen dat “schulden” moeten “afgebouwd” worden, terwijl hij eigenlijk bedoelt dat de burger er moet voor betalen.
Dezelfde trader-fraudeur komt daar ongehinderd mee weg, en start doodleuk zijn eigen “hefboomfonds” of sticht zijn eigen “consultancy” kantoor.
Daar wordt verder niets meer over vernomen, behalve dat ze een eigen “consultancy kantoor”opgericht hebben.
Klaar is Kees.
Waarom zijn rating bureau’s nodig, terwijl iedereen weet dat het “sjoemelaars” in huichtelpraktijken zijn?
Corruptie en fraude zijn schering en inslag in al dan niet openbare aanbestedingen.
Baulieu (De Clerck) geraakt weg met 450 miljoen fraude en slaagt er ook nog in om daarvoor betaald te worden.
KBLux wordt gesepondeerd
Wetten worden gestemd of belastingontwijking wettelijk te maken.
Overheden die elkaar te lijf gaan en bedrijgen met processen en boetes.
Gerechterlijke overheden en advocatuur die dossiers seponeren als er “poen” mee gemoeid is.
Grootverdieners in industrie, financiën, politiek, sport, cultuur, entertainment die vluchten naar Cayman eilanden, Monaco, Mann
Niemand heeft het over de technieken van fractionele reserves en fiat-geld, (= geld dat niet bestaat) want dat is de doos van Pandora die liefst dicht moet blijven.
Sociale voorzieningen worden in heel Europa en de wereld systematisch afgebouwd.
Topeconomen en nobelprijswinnaars geraken het erover eens eens dat de gehypte “besparingsdriften” een doekje voor het bloeden zijn, en geen zoden aan de dijk brengen.
Trouwens, wie “krijgt” al dat geld, en belangrijker nog, wat wordt er mee gedaan???
Niet eens 10 jaar geleden bazuinden overheden en banken het uit over huizen en daken, dat overheidsobligates “hét” ideale beleggingsinstrument waren voor Jan en Mie met de Pet. En zie waar we nu staan?
Dehaene wil wél overheidswaarborgen voor Dexia, maar vindt dat diezelfde overheid zich niet moet moeien met de besteding daarvan.
Banken eisen à volonté overheidssteun, want “too big to fail” maar dulden geen inspraak of regulering.
Ik lees daar géén énkel woord over.
Enkel maar dat “wij” boven onze stand leven.
Ontwaakt verworpenen der aarde.
03/10/2011 om 14:05
De (r)overheden aller landen roepen “bezuinigingen en besparingen”. De VRT doet daarvan verslag en dan heet het “Straaltje zon doorheen donkere wolken.” Je moet maar durven. Ik vraag me af wat onze openbare omroep morgen zal roepen?
Ik ben het eens met Johan en Hendrik en het wordt de hoogste tijd dat VRT de waarheid omtrent de financiële crisis begint te belichten. Ik schreeuw het alvast van de daken: “Wilfried for president!”
04/10/2011 om 06:58
Wat mij opvalt is hoe weinig politiek debat er in België over de juiste aanpak van de Eurocrisis is. In Nederland is dit een hot topic onder de verkozenen des volks. Hier stappen ze gedwee mee in alles wat op Europees niveau naar voor schoven wordt, zonder de minste kritische kanttekening.
04/10/2011 om 10:34
inderdaad waar blijft de eerlijke berichtgeving?
04/10/2011 om 12:51
Deze analyse is nog geen 2 dagen oud en nu blijkt al hoe waardeloos en achterhaald ze is. Je zal het maar moeten hebben van de openbare omroep. Ik vraag me echt af of dit onkunde of onwil is? Ik heb de indruk dat de journalisten van de VRT - tegen beter weten in - de officiële leugens omtrent het financiële systeem in het algemeen en deze “crisis” in het bijzonder, blijven propageren vanuit de gedachte dat vroeg of laat alles wel opnieuw op zijn plooi zal vallen. Beschamend…
04/10/2011 om 14:16
Als we Mohamed El-Erian, financieel expert en mede-oprichter van PIMCO (Pacific Investment Management Company) mogen geloven, klopt er geen hol van deze analyse. El-Erian verklaarde recent aan de Financial Times dat de instorting van alle grote banken wereldwijd aanstaande is en dat een bankrun in Europa al effectief gaande is. Vooral in Frankrijk halen burgers massaal geld weg bij de banken met als gevolg dat de verhouding kapitaal tegenover het geheel van hun bezittingen gedaald is tot maar liefst 1%. Hoezo een straaltje zon?
04/10/2011 om 16:32
De meeste van de reacties op deze goede analyse zijn wel heel negatief.Dit duidt erop hoeveel angst er leeft onder de bevolking.Een angst die duidelijk overdreven is en nergens op steunt.
Er zal veel veranderen en het is ook hard nodig.Na de 2 oliecrisissen van de jaren 70 zijn we collectief boven onze stand gaan leven.Heel langzaam maar wel zeker veroorzaakt dat spanningen die nu naar boven komen.
Het zwartkijken in enkele van deze antwoorden is wel heel overdreven.Het gevaar van dergelijk doemdenken is dat het een eigen leven gaat leiden en zichzelf alsmaar versterkt tot het duidelijk wordt dat het weeral eens om overdreven paniek gaat.
We hebben heel wat mogelijkheden om de crisis te lijf te gaan.We moeten ze wel aangrijpen.Het ligt aan ons.
We moeten er iets aan DOEN. Niet aan de kant staan roepen dat we gaan vergaan en er geen hoop meer is.
05/10/2011 om 09:35
@ Joseph
Ik vermoed dat u “oprechte verontwaardiging” verwart met “negativiteit”. Ik ervaar de meeste reacties als een positief signaal dat erop wijst dat ook de Vlaming stilaan wakker wordt. De rol van de media wordt in deze reacties op de korrel genomen omdat steeds meer mensen inzien dat de Huizen van Vertrouwen niet in Brussel staan. Doemdenken is niet te verwarren met de wil om de waarheid te kennen, wetende dat ze je wordt onthouden. Nergens lees ik dat er geen hoop meer zou zijn.
Het minste wat we kunnen zeggen is dat de economische realiteit zich aan het transformeren is. We leven naar en met socio-economische modellen die ons worden opgedrongen, maar waartoe geen noodzaak bestaat. Dit inzicht is de motor van deze transformatie. Het doel is niet een straaltje zon, maar een eeuwige lente en dat kan niet worden bereikt binnen het huidige bestel. Dit is de evidentie zelf en het kan de media dus kwalijk worden genomen dat ze halsstarrig blijven vasthouden aan paradigma’s die al decennia doodziek zijn en bovendien sinds enkele jaren in een compleet comateuze toestand verkeren. Men zou ook voor minder verontwaardigd mogen zijn.
05/10/2011 om 11:14
@ Kurt Leenmans:
Ik kan u goed volgen.Ik verwar misschien inderdaad verontwaardiging met negativiteit.
Het is volgens mij zoals het glas dat half vol of half leeg kan zijn.
Als ik de reactie van bv. Wilfried lees dan zie ik een opsomming van ruim 20 toestanden die er jammer genoeg zijn maar wel het gevolg zijn van het gevoerde beleid in de laatste decenia.Je kunt even goed 20 situaties opsommen van goede toestanden die er ook gekomen zijn door het gevoerde beleid en het harde werk van iedereen.Denk alleen maar aan de stijging van onze levenskwaliteit alsook aan de oorlogsdreiging die in Europa verdwenen is.
Ik vind het spijtig dat veel mensen alleen het negatieve,het moeilijke willen zien.Dit brengt ons niet dichter bij een oplossing voor de dringende uitdagingen waar we voor staan.
Verontwaardiging en negativiteit wekken angst op die niet nodig is.
Overdreven angst is ALTIJD een slechte raadgever. Op angst heeft nog niemand ooit iets kunnen opbouwen.
07/10/2011 om 01:44
De schrijver spreekt zichzelf tegen! In het begin heeft hij het over de ‘nipte’ steun van Mevr. Merkel door haar eigen partij en wat verder in het stuk schrijft hij dat 80% cvan de Bondsdag achter Mevr. Merkel stond en vindt dat ‘behoorlijk aanzienlijk’.