Woensdagmiddag stemt het Europees parlement over een pakket wetten, die het bestuur van de Economische en Monetaire Unie moeten versterken. Het gaat om zes wetten, en daarom sprak men de voorbije maanden in Europese kringen altijd over het sixpack. Onderhandelaars van het Europees Parlement bereikten hierover twee weken geleden een akkoord met de lidstaten. Eigenlijk had er in juni al een akkoord moeten zijn, maar omdat de lidstaten eerst niet wilden ingaan op sommige eisen van het Europees Parlement, duurden de onderhandelingen langer.
Waarover gaat het?
De nieuwe regels moeten voorkomen dat er opnieuw landen in de problemen komen, omdat ze te veel schulden hebben, of omdat ze een verkeerd economisch beleid voeren. De eurocrisis heeft duidelijk gemaakt dat problemen in kleine landen zoals Griekenland, Portugal of Ierland de hele eurozone in gevaar kunnen brengen.
Bestonden er geen regels ?
Toch wel. Het zogenaamde Stabiliteits- en Groeipact verbiedt lidstaten om een begrotingstekort te hebben dat groter is dan 3% van hun BBP. Ze mogen ook geen totale overheidsschuld hebben die groter is dan 60% van hun BBP. Er is ook een hele procedure om dat allemaal in de gaten te houden. Maar uiteindelijk bleef alles dode letter. Griekenland, Italië en België hadden een overheidsschuld van 100% of meer, maar werden nooit gedwongen om daaraan iets te doen. Het bleef bij waarschuwingen. Idem voor Frankrijk en Duitsland, die in 2003 en 2004 een begrotingstekort van om en bij de 4% hadden.
Wat liep er mis?
De bevoegdheid om een land op de vingers te tikken ligt bij de ministers van Financiën. En blijkbaar was het not done om collega’s van een ander land, een slechte leerling, op de vingers te tikken. Die zogenaamde peer pressure werkte niet. En zo was er ook geen discipline om zich aan de regels te houden. Bovendien had Griekenland jarenlang valse cijfers voorgelegd. Tenslotte bleven economische onevenwichten onopgemerkt. Ierland had bijvoorbeeld uitstekende begrotingscijfers (in 2006 zelfs een overschot van bijna 3%), maar bijna niemand maakte zich zorgen over de enorme groei van hypotheekleningen in Ierland. Toen de bouwmarkt ineenstortte, en die leningen niet meer werden terugbetaald, kwamen de banken in de problemen. De Ierse staat probeerde de banken redden, maar moest uiteindelijk aankloppen bij het Europees noodfonds.
Wat verandert er nu ?
De spelregels (3% en 60%) blijven, maar het toezicht wordt strenger. De Europese Commissie wordt nu de scheidsrechter, en zij zal lidstaten sneller dan nu op de vingers kunnen tikken. Wie de regels aan zijn laars lapt, riskeert een boete.
Voorkomen is beter dan genezen
Alle landen moeten op middellange termijn een begrotingevenwicht hebben. Wie dat niet heeft, moet besparen. Wie afwijkt van dat pad, zal op de vingers getikt worden, zelfs wanneer het begrotingstekort kleiner is dan 3%. Wie de aanbevelingen negeert, moet een bedrag van 0,2% van zijn BBP op een geblokkeerde rekening storten. Het is de Europese Commissie die de aanbevelingen opstelt. De lidstaten kunnen die aanbevelingen niet negeren. Wanneer ze er niets mee doen, worden ze automatisch van kracht, tenzij een meerderheid van de lidstaten ze expliciet verwerpt. Het was het Europees Parlement dat erop aangedrongen had dat voortaan de Europese Commissie de rol van scheidsrechter zou krijgen.
Schuldenberg moet weg
Wie een totale overheidsschuld had boven de 60% werd ongemoeid gelaten. Die tijd is voorbij. Landen met een schuldenberg zullen die elk jaar moeten afbouwen. Ze krijgen daarvoor 20 jaar de tijd. België zal zijn schuld dus elk jaar met 2% moeten afbouwen, om van 100% naar 60% te geraken. Wie dat niet doet, moet een som van 0,2% storten op een geblokkeerde rekening, en die som kan eventueel ook een echte boete worden. Als deze regels al vroeger hadden bestaan, dan was de procedure tegen Italië al in 2005 opgestart, die tegen België in 2009.
Ook toezicht op andere indicatoren
Een huizenbubbel in één land, kan de rest van de eurozone in gevaar brengen, dat heeft het Ierse voorbeeld geleerd. In Spanje was er een gelijkaardig fenomeen trouwens. Het toont aan dat het van belang is dat het economisch beleid in elk land gestroomlijnd wordt. Daarom komt er een lijst van indicatoren, om in de gaten te houden of er nergens verborgen problemen opduiken. Is een land niet te veel afhankelijk van invoer, van buitenlands kapitaal, wordt er niet te veel geleend, prijst een land zich niet uit de markt door te hoge lonen: op die vragen hoopt men zo een antwoord te vinden. De indicatoren zijn een soort knipperlicht: wanneer dat gaat branden, komt er een onderzoek, eventueel gevolgd door een procedure om aan het “onevenwicht” een einde te maken.
Knoeien wordt bestraft
Het lijkt evident, maar het is nieuw: wie vervalste begrotingscijfers voorlegt, en ontmaskerd wordt, moet een boete betalen.
Is dit nu genoeg?
Deze wetten werden opgesteld in de loop van 2010, en tijdens de onderhandelingen nog aangescherpt. Intussen zijn er al nieuw voorstellen, om het toezicht nog meer te verstrengen. Nederland wil dat er een aparte Europese Commissaris komt om begrotingszondaars te bestraffen. Net zoals er een Commissaris is die bedrijven kan bestraffen wanneer ze de concurrentieregels overtreden. Duitsland wil dan weer een grotere rol voor het Hof van Justitie. Frankrijk en Duitsland willen dat Europees President Herman Van Rompuy er een nieuwe taak bijkrijgt, als president van de Eurozone. En er zijn nog andere ideeën, om een Europese minister van Financiën te benoemen bijvoorbeeld, die het begrotingsbeleid van de lidstaten controleert. Op de Europese top van 21 juli heeft Herman Van Rompuy de opdracht gekregen om nieuwe voorstellen uit te werken tegen de volgende top van 17 en 18 oktober. Op dit ogenblik overlegt hij achter de schermen met alle regeringsleiders om in te kunnen schatten wat er haalbaar is.
Rob Heirbaut
(De auteur is Europaspecialist van onze nieuwsredactie)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
27/09/2011 om 16:58
De eersten die met een ontsporende begroting toch wegkwamen waren de als halfgoden aanbeden Duitsers …. (gevolgd door de Fransen, uiteraard). Zolang lidstaten worden beoordeeld - of ‘ontzien’ of verwaarloosd - al naar gelang hun soortelijk gewicht, komen we dergelijke dingen nog wel vaker tegen. Wij Vlamingen gedragen ons trouwens als kleine Duitsers, terwijl we zouden moeten beseffen dat er altijd een zekere transfer zal zijn vanuit een rijkere naar een armere regio, evenzo binnen Vlaanderen zelf. Zagen en klagen, daar zijn wij goed in.
29/09/2011 om 10:09
Van Griekenland was in 1998 al bekend en geweten dat ze nooit de Maastrichtnorm voor toetreding tot de Eurozone konden halen.
Dehaene, Verhofstad, en al degenen die toen de dienst uitmaakten, inclusief Duitsland en Frankrijk, alhoewel ze daar nu liever niet meer aan herinnerd worden.
Amerikaanse zakenbanken Goldman Sachs en JP Morgan hebben Griekenland actief meegeholpen met financiële spitstechnologie en creatieve boekhouding om hun schulden te maskeren. Rob Herbaut stelt terecht dat Griekenland valse cijfers heeft voorgelegd.
En dat was geweten. Desondanks werd Griekenland toegelaten tot de Eurozone.
Waarom kan de Europese Commissie binnen zijn organisatie niet de taak van Europees Minister van Financiën op zich nemen, zonder dat daar nogmaals een bijkomende instelling rond Van Rompuy moet gecreërd worden?
Van Rompuy is uiteindelijk niet meer dan een verlengstuk van Merkel-Sarkozy die hun eigen wil aan Europa opdringen.
Het zal nog moeten blijken of al die bijkomende controle middelen en maatregelen ook enig effect zullen hebben op de échte financiële actoren.
De aangekondigde ” Europese” Tobintaks wordt al onmiddellijk weggeblazen door Londen en de niet-Eurolanden. Zelfs vanuit de Eurozone organiseren Duitsland-Nederland-Finland een strakke tegenkanting.
Het interview van would be trader Alesio Rastani wordt dan wel minachtend weggehoond door de financiële wereld, in werkelijkheid is het dit soort mensen dat voor het brute winstbejag gaat, dat ook als dusdanig aangemoedigd en oogluikend goedgekeurd wordt door alle financiële en politieke overheden, en inderdaad zorgt voor de financieel-economische ellende waarin we ons bevinden.
Dat is nu eenmaal tot wat de “vrije markt” geleid heeft, die we verondersteld zijn met zijn allen te koesteren onder het Europees devies “In verscheidenheid verenigd”
02/10/2011 om 21:14
een land dat het financieel moeilijk heeft, gaat men een geldboete opleggen.Ik denk dat het het foutje in het plan heb gevonden.trouwens hadden de strenge begrotingsregels van in het begin toegepast geweest dan had België van in het begin in de problemen gezeten want onze schuldenlast was altijd boven de 60% .Het was niet zozeer de schuld die daalde als wel het BBP dat steeg waardoor de schuldenratio procentueel ook daalde ondanks het feit dat de schuldenlast dezelfde bleef.het is wel zo dat de rentelast daalde maar in de plaats van dit verstandig te investeren om zo meer inkomsten te generen heeft men gekozen voor dure stunts die veel geld hebben gekost zowel korte als op lange termijn.
nu in China is men dezelfde bouwbubbel aan het veroorzaken als Spanje en Ierland en aangezien die voor een groot stuk de economische groei van China en de wereld bepaald, kunnen we ons maar beter voorbereiden voor als ze daar springt.