deredactie.be - ANALYSE

Pensioendebat in stroomversnelling?

17 / 09 / 2011

OKRA, de grootste seniorenorganisatie van Vlaanderen, organiseerde deze week een betoging in Brussel om de aandacht te vestigen op het feit dat een op de vier gepensioneerden in ons land een pensioen heeft dat beneden de armoedegrens zit. De manifestatie ging wat verloren tussen de politieke aardschokjes die in een ruime perimeter rond Brussel te voelen waren.

OKRA had een onderhoud gevraagd met de formateur maar dat is er tot nu toe nog niet van gekomen. De ouderenorganisatie wil dat de minimumpensioenen met 150 euro per maand worden opgetrokken. Geen vanzelfsprekende eis, rekening houdend met de financiële toestand van het land. En voor extra cadeaus lijkt er niet direct veel ruimte te zijn. In het laatste interprofessioneel akkoord is afgesproken dat die minima met 2 procent kunnen worden verhoogd. Op een minimumpensioen van pakweg 1000 € komt dat neer op 20 €. Dat is een eind verwijderd van de gevraagde 150 €.

Debat onvermijdelijk

Toch lijkt een globaal pensioendebat in de nabije toekomst onvermijdelijk. En dat zal ruimer zijn dan alleen een debat over de hoogte van de pensioenen. Daar komt ook de eindeloopbaanproblematiek en de verhoging van de activiteitsgraad bij kijken. Of dit laatste meteen betekent dat de pensioenleeftijd moet worden opgetrokken – Nederland en Duitsland zijn ons al voorgegaan in het doorbreken van de 65-jaar-grens – is een vraag die dan ongetwijfeld mee aan bod zal komen.

Het pensioendebat is er een met vele haken en ogen, hoekjes en kantjes. Om te beginnen kan je al niet zonder meer spreken van hét pensioen: er bestaan verschillende stelsels. Ruwweg geschetst heeft iemand die in de privésector heeft gewerkt – of dat nu als arbeider of als bediende is – recht op een volledig pensioen na 45 jaren te hebben gewerkt. Nodeloos te zeggen dat heel veel mensen niet aan de 45 jaar komen. Dat betekent dat je op je twintigste moet beginnen en onverkort doorwerken tot je vijfenzestigste om een volledig pensioen te krijgen. Er zijn natuurlijk wel de gelijkgestelde jaren die meetellen voor je pensioenberekening, maar toch. In de privésector is er geen enkele wet die zegt dat je op je vijfenzestigste moet stoppen met werken. In theorie is het dus denkbaar dat je later begint te werken, pakweg op je vijfentwintigste, en vervolgens tot je zeventigste werkt om een volledig pensioen te hebben. Theoretisch? Nu zeker wel. Maar zeker iets dat in de toekomst aan de orde zal zijn. Overigens is een bediendenpensioen toch al geen vetpot. Het maximum ligt in de buurt van 1600 € bruto per maand, ongeacht hoe hoog je salaris mag zijn geweest. Voor zelfstandigen ligt dat bedrag lager omdat ook de bijdragen in de loop van de carrière lager zijn geweest dan bij werknemers.


Ambtenaren in het vizier?

Bij de ambtenarenpensioenen moet een heel ander verhaal worden verteld. Om te beginnen moeten ambtenaren op hun vijfenzestigste wél verplicht met pensioen. Er zijn bovendien heel wat categorieën, neem alleen maar de militairen, die er veel vroeger kunnen uitstappen. Het ambtenarenpensioen is altijd beschouwd als een vorm van ‘uitgesteld loon’. De ambtenarenwedden lagen vanouds wat lager dan de verloningen in de privésector. Dat werd dan goedgemaakt door het pensioen, dat meestal neerkomt op ongeveer driekwart van het laatste verdiende loon.

Sinds de invoering van dat systeem is de wereld wel veranderd. Overheden, of het nu de Vlaamse of de federale zijn, hebben hun personeelsbeleid drastisch gewijzigd. In de ‘war for talent’ om eens een staande uitdrukking uit het HR-wereldje te gebruiken zijn overheden de afgelopen jaren betere verloningen gaan aanbieden. De lagere ambtenarengraden zijn ook grotendeels afgeschaft. Het gevolg is dat jongeren erg worden aangetrokken door het overheidsambt: vaste benoeming en hoger pensioen!

‘We zullen dat debat moeten voeren’ zegt Frank Van Massenhoven, voorzitter van de overheidsdienst sociale zaken en voormalig overheidsmanager van het jaar. ‘Op dit moment is minstens een derde van de mensen die in de publieke sector werken geen statutair ambtenaar. Zij krijgen dus het laagste pensioen uit de privésector en ze hebben geen tweede pensioenpijler’.

Wat er op neerkomt dat statutaire ambtenaren in de toekomst zo niet een uitstervende mensensoort zullen worden, dan toch een kleine minderheid wordt. Het echte debat moet draaien rond die zogenaamde tweede pijler, het aanvullend pensioen dus. Dat betekent dat de eerste pijler, het wettelijke pensioen, om budgettaire redenen noodgedwongen een soort minimumpensioen zal uitmaken, zoals de AOW in Nederland. De tweede pijler is het aanvullend pensioenplan dat op termijn voor iedereen moet gaan gelden, arbeiders, bedienden en (contractuele) ambtenaren. Met alle gevaren van dien natuurlijk, zie de zware klappen die de beleggingsfondsen op gezette tijden krijgen.

‘Mensen maken keuzes’ zegt Chris’t Joris, voorzitster van het verlichtingsbedrijf ETAP in de Vrije Markt. Als je kiest voor een bepaald statuut, hetzij zelfstandige, bediende of ambtenaar moet je inschatten wat de gevolgen zijn van die keuze, ook voor je pensioen. Maar als die statuten te ver uit elkaar lopen moeten we daarover durven nadenken en de nodige aanpassingen doorvoeren’.

Guy Janssens
(De auteur presenteert het sociaaleconomische magazine De Vrije Markt)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod

8 Antwoorden op “Pensioendebat in stroomversnelling?”

  1. cassiers Zegt:

    waarom altijd zo afgeven op de ambtenarenpensioenen; ik werk sinds 1997 bij Ministerie van Financien. Wij moeten dagelijks overwerken. Op het bedrag van de overuren worden wel belastingen afgehouden, doch ze tellen niet mee voor het wettelijk pensioen. Hoe legt Rudy de Leeuw of anderen die steeds commentaar hebben op de hoge pensioenen voor ambtenaren dit uit?

  2. Thomas Dekkers Zegt:

    De kloof tussen het bedienden en ambtenarenpensioen is naar de toekomst niet houdbaar. Niet alleen verdienen veel statutaire ambtenaren tegenwoordig ongeveer hetzelfde als (equivalente) bedienden in de privé, ze hebben ook 100% werkzekerheid en dus een veel grotere kans op een volledig pensioen.

  3. devos roger Zegt:

    Als meneer Rudy De Leeuw zegt dat een ambtenaar met een Pensioen van 2300 uro maar 1600 euro overhoud dan heb ik daar toch zo mijn twijfels over, wij hebben een gezamenlijk pensioen van een 1900 euro maar daarop moeten wij toch ook nog zo een
    360 euro belastingen op betalen, geef mij maar gerust die 2300 euro.
    Met achting.

  4. Patrick Dedier Zegt:

    Wordt het stilaan geen tijd om de huidige gepensioneerden wat solidairder te maken met elkaar. Onze huidige generatie gepensioneerden is die generatie die er meestal tussen 50-60 jaar is van gaan genieten, terwijl zij met de grootste levensverwachting zitten. Hebben dus in verhouding het minst bijgedragen. Bouw een herverdeling uit onder hen in de eerste plaats. Leg een verhoging van de minima ten koste van de huidige maxima.

    Wat de toekomst betreft: helaas bestaat Sinterklaas niet: de burger moet er zich van bewust zijn dat hij zelf voor een deel van zijn pensioen zal moeten zorgen: een gelijk basispensioen met voor iedereen in verhouding dezelfde bijdrage moet de basis vormen. Voor de extra’s zorg je zelf via bijvoorbeeld ervoor te kiezen om langer te werken, meer bijdragen te betalen, zelf aan pensioenvorming te doen. Waarom bijvoorbeeld niet toestaan dat in bepaalde sectoren 10% meer gewerkt wordt en dat met deze 10% een aantal pensioenmaanden of -jaren kan verworven worden. Waarom het systeem van het aankopen van gelijkgestelde jaren niet promoten voor zij die langer gestudeerd hebben of om andere redenen minder kans gehad hebben te werken.
    Belangrijk is ongetwijfeld dat er in dit debat geen taboes en heilige huisjes mogen zijn

  5. jacques Zegt:

    Telkens het over pensioenen gaat, vergeet men erbij te vertellen hoe relatief die bedragen zijn. Je moet ze zien tegen het licht van het totale gezinsinkomen: een pensioentje van 1000 euro netto is best veel als de partner over een eigen pensioen van 1600 euro beschikt en schandalig weinig als dat het totale gezinsinkomen is.

  6. Bert S. Zegt:

    Ik werk zelf als zelfstandige maar ik vind de kritiek op de hoge ambtenarenpensioenen onterecht. Niet de ambtenarenpensioenen zijn te hoog, alle andere pensienen zijn te laag.

    Maar laat ons vooral de werkelijkheid eindelijk eens onder ogen zien. We werken niet lang genoeg.

    Het probleem van de pensioenen: steeds meer gepensioneerden voor minder werkenden. Toen de pensioenen werden ingevoerd met de sociale zekerheid na WOII ging men op pensioen op zijn 65e en leefde men amper tot zijn 70e. Nu gaat men gemiddeld op pensioen op zijn 59e en leeft men een eind in de 70. Bovendien begon het merendeel van de mensen toen te werken rond zijn 18e. Dat is nu ook wel anders. Als dan ook nog eens de babyboomgeneratie massaal op pensioen gaat is ons huidige systeem onhoudbaar. Het verschil tussen uitgaven (meer uitgaven aan pensioenen want meer gepensioneerden) en inkomsten (steeds minder werkenden die belastingen betalen om onze pensioenen te financieren) is slechts op drie manieren op te lossen:
    1) nog lagere pensioenen (NB: nu al bij de laagste van Europa)
    2) nog meer belastingen (NB: vice-Europees kampioen)
    3) langer werken
    Optie drie is de meest sociale. Het wordt hard voor ons maar het is onze enige oplossing.

  7. jeroen de meersman Zegt:

    er zijn steeds meer miljonairs en miljardairs in de wereld

    de wereld heeft geld genoeg laten we het eens gaan halen waar er geld is
    misschien een beetje minder uitgeven aan allerlei dure prestige projecten en meer uitgeven aan de welvaart van de gewone mensen
    kijk naar het VK en Frankrijk in beiden landen heeft men zware problemen met de begroting, maar ze hebben wel direkt geld voor oorlogje te spelen in Afghanistan en Libië trouwens hetzelfde geld voor België
    bizar voor de gewone burger is het inleveren en besparen, maar voor oorlogje te spelen is er altijd geld

  8. Thomas Dekkers Zegt:

    @Jeroen: zelfs als je alle Belgische miljonairs & miljardairs zwaar belast (en dat geld ook effectief kan innen…), zal het kaalplukken van de rijken niet volstaan. Of stel je voor dat we, onze Germaanse voorouders achterna, op plundertocht trekken naar landen met veel nieuwe superrijken? Dan zullen we in ieder geval eerst in ons leger moeten investeren ;-)

Plaats een antwoord op het bericht