De Deense sociaal-democraten hebben de verkiezingen gewonnen, hoorden we in het nieuws. ‘t Is te zeggen….

Meer dan een Pyrrhus-overwinning?

De sociaal-democratische partij van Helle Thorning-Schmidt gaat er in deze verkiezingen op achteruit (min één zetel) , haalt met nog geen kwart van de stemmen één van zijn slechtste resultaten ooit, en blijft zelfs een stuk achter op de Liberale Partij van uittredend premier Lars Lokke Rasmussen ( die wint zowaar nog een zetel!). Toch wint links en wordt Thorning allicht de eerste vrouwelijke premier van het land.

Het linkse blok van vier partijen haalt in zijn gehéél 89 van de 179 zitjes in het Folketing . Mét de linkse verkozenen uit Groenland erbij halen ze nipt de mathematische meerderheid. De winst van het Rode Blok is helemaal toe te schrijven aan de spectaculaire vooruitgang van de Radikalen en de Rood-Groene eenheidslijst.

Het verlies van het Blauwe Regeringsblok is dan weer helemaal op het conto van de Conservatieve Partij die meer dan gehalveerd raakt. De Liberalen doen het verrassend goed voor een partij die al drie legislaturen lang de coalitie leidt en blijkbaar geen last had van lood in de vleugels.

De populistisch-rechtse Partij DF (Deense Volkspartij) die 10 jaar lang gedoogsteun gaf aan het centrum-rechtse kabinet en zwaar doorwoog op het beleid, gaat voor het eerst (lichtjes) achteruit maar blijft met 22 zetels toch de derde partij van het land en is misschien toch niet helemaal uitgespeeld, al was het maar als waakhond bij de verworvenheden van een decennium liberaal-conservatief beleid

” Vincere scis, Helle, victoria uti nescis ?” of : je weet wel de verkiezingen te winnen, Helle, maar kan je met die zege ook iets aanvangen?

De Deense commentatoren hadden het vrijdagochtend over een ‘historisch’ resultaat, maar wezen er meteen op dat het échte werk pas nu begint. Na 10 jaar komen de sociaal-democraten opnieuw aan het roer, maar het zal niet makkelijk zijn om uit het conglomeraat van linkse partijen een werkbare coalitie te smeden. Daarvoor is het ideologisch water op enkele pijnpunten veel te diep : met name de Radikalen en SF (socialistische Volkspartij) zijn het roerend oneens. En er is ook bonje tussen Radikalen en Groenen over de werkduurverlenging, pensioenleeftijd en belastingen.

In de campagne hebben die partijen dure beloftes gemaakt die onmogelijk hard te maken zijn in een brede coalitie. Daarom wordt al de mogelijkheid geopperd dat er een links minderheidskabinet kan komen, met gedoogsteun van buitenaf door de overblijvende linkse of centrumpartijen. Niet ongewoon in Denemarken, inderdaad, maar geen wissel op een stabiele toekomst. Want het zal op sommige cruciale punten van het economisch beleid neerkomen op water en vuur verzoenen. Sommigen voorspellen daarom nu al dat Helle Thorning-Schmidt het geen vier jaar zal uitzingen als eerste minister.

En wat met de inhoud van het beleid?

De afgelopen tien jaar was de buitenwereld gewend geraakt aan een ruig Denemarken, met strenge immigratieregels, de controversiële Mohammed-cartoons in een paar kranten, de forse deelname aan de oorlogen in Irak, Afghanistan en Libië.

Gaat het roer nu helemaal om? Dat valt te betwijfelen. Neem nu het asiel- en migratiebeleid. Centrum-rechts is tien jaar aan de macht kunnen blijven mede door die gespierde aanpak. Sociaal-democraten en zelfs de Socialistische Volkspartij zijn op hun kousenvoeten gevolgd omdat ze door kregen dat ook de meerderheid van hùn kiezers achter die aanpak staan. Wat wellicht wél wordt teruggeschroefd zijn de hatelijke douanecontroles aan de Duitse en Zweedse grens, maar dat is misschien meer het gevolg van de Europese kritiek dan wat anders.

Dé grote uitdaging ligt bij het economisch beleid. Het afgelopen decennium was de vraag makkelijk : hoe het geld te verdélen, nu is de vraag waar het geld te hàlen om de welvaartstaat overeind te houden. Ook Denemarken staat voor de uitdagingen van de vergrijzing, en van de opkomst van nieuwe economische grootmachten. Daarom draaide de campagne om thema’s als de verlenging van de pensioenleeftijd tot 67, het beperken van vervroegde pensionering, de verlenging van de wekelijkse arbeidsduur (! een sociaal-democratisch ideetje, nota bene).

What about Helle?

Thorning-Schmidt is de voorbije jaren een icoon geworden in de Deense politiek, en nu ze gekroond wordt als eerste vrouwelijke premier is ze voor haar aanhang meer dan ooit een heldin. Maar toch is er altijd twijfel gerezen of deze fraaie mevrouw ook wel de capaciteiten en de ervaring heeft om een land te leiden : de pers was niet bepaald mild in haar oordeel: “Ster voor één avond”, heette ze.

En de media hebben gretig rond gespit in de (vermeende) belastingschandalen rond haar echtgenoot Stephen Kinnock, zoon van de Britse Labour-politicus Neil. Toch heeft ze zeker in dit laatste onverkwikkelijke dossier laten zien dat ze ook haar op de tanden heeft, uitstekend weet te communiceren, en een team-speelster is.

In haar eigen partij maakte ze indruk door een eind te maken aan jarenlange verlammende twisten tussen verschillende facties. Volgend jaar is Denemarken zes maand lang voorzitter van de Europese Unie, meteen dé gelegenheid voor het land en zijn premier om nog eens positief voor het internationaal voetlicht te treden. Dat ze door haar internationale achtergrond vlekkeloos Engels spreekt zonder dat grappige Deense accentje zal haar daarbij ongetwijfeld helpen.

Johan De Ryck

(De auteur is journalist bij de buitenlandredactie van de VRT)

@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod