Morgen zijn er in Denemarken verkiezingen voor het Folketing, het eenkamer-parlement in Kopenhagen. De algemene verwachting is dat de zetelende liberaal-conservatieve minderheidsregering van premier Lars Lokke Rasmussen het na 10 jaar bewind zal moeten afleggen tegen het linkse blok.

Inzet van de campagne was de economische crisis en vooral de recepten om er uit te geraken. Rechts wil vooral besparen, onder meer in de vervroegde pensioenen, links mikt op (nog) meer staatsinterventie om de economie aan te zwengelen. Hamvraag is of een linkse regering veel maneuvreerruimte zal hebben om het fundamenteel anders te doen.

Naar een coalitiewissel?

De 179 leden van de Deense volksvertegenwoordiging behoren tot liefst 9 partijen (of zelfs 13 als men er de 4 afgevaardigden uit de overzeese gebiedsdelen Groenland en de Faer Oer apart bij neemt). De regeringscoalitie bestaat al drie legislaturen lang uit liberalen en conservatieven. Samen hebben ze geen meerderheid maar ze besturen met externe steun van kleinere rechtse partijen of via ad hoc coalities.

Dat lijkt ons danig labiel, maar in Scandinavië is het meer regel dan uitzondering, geheel in lijn met de traditie van “Consensual Democray” : over veel onderwerpen -en niet de minste- bestaat eensgezindheid over de partijgrenzen heen. Zo is de inzet van Deense militairen in Afghanistan en Libië geen punt van discussie in deze stembusslag, ook al zijn inmiddels 50 Denen gesneuveld in Afghanistan.

De linkerzijde is al even gevarieerd van samenstelling: naast de sociaaldemocraten is er een scala aan kleinere linkse formaties: socialisten, sociaalliberalen, rood-groene alliantie. De laatste tijd zijn er tekenen dat de starre opdeling tussen ‘blauw’ en ‘rood’ is uitgewoond: de sociaalliberalen met name zoeken toenadering tot de …conservatieven. Een tactische zet tegen het gewicht dat populistisch rechts op het beleid wist te leggen.

Wat met DF, de populistisch-rechtse Dansk Folkeparti?

De liberaal-conservatieve ploeg was heel de tijd afhankelijk van de gedoogsteun van de Volkspartij. Denemarken, Noorwegen en intussen ook (opnieuw) Zweden kennen in hun politiek landschap latent een populistische onderstroom die tot 10 procent van het electoraat bereikt. In het verleden stoelden die partijen vaak op een antibelastingen discours, of een anti-Europees sentiment, de laatste tijd steeds openlijker op een antimigranten standpunt, waarbij zoals elders moslimterreur, multiculturele ontsporingen en sociaal profitariaat de voedingsbodem zijn.

De flamboyante leidsvrouwe van de Dansk Folkparti, Pia Kjaersgaard, zorgde er mee voor dat Denemarken intussen de strengste immigratie- en asielregels van Europa heeft, en dat Kopenhagen tegen de zin van Schengen-Europa in opnieuw grenscontroles heeft ingevoerd. De meeste Denen zijn daar blijkbaar niet kwaad om want geen van de grote politieke partijen wil die wetgeving opnieuw drastisch omgooien.

En de Europese dimensie?

Denen zijn historisch koele Euro-minnaars. Tussen 92 en 93 zetten zij de Europese eenmaking, meer bepaald het Verdrag van Maastricht, een jaar lang op “hold” door hun NEJ in het referendum. Van de Eurozone hoeven ze geen lid te worden, ook al zijn ze daar prima voor gekwalificeerd. De Deense kroon is intussen gekoppeld aan de Euro, en bij elke verkiezing rijst wel de vraag of de nieuwe regering nog maar eens een referendum over de eenheidsmunt zal organiseren. De grootse partijen links én rechts zijn daarover blijvend verdeeld, maar gezien de huidige malaise in Euroland wordt over het thema deze keer zedig gezwegen

De nieuwe premier wordt wellicht een … première

Als de peilingen gelijk krijgen, wordt de voorzitster van de sociaaldemocraten Helle Thorning-Schmidt, Denemarkens eerste vrouwelijke eerste minister, na drie opeenvolgende Rasmussen: de sociaaldemocraat Paul Nyrup, de liberaal Anders Fogh (intussen NAVO-secretaris-generaal) en de huidige Lars Lokke. Thorning-Schmidt is de schoondochter van de Britse politicus Neil Kinnock. Haar man Stephen Kinnock werkt en woont gedeeltelijk in Zwitserland, wat in volle campagne nog leidde tot een onderzoek naar fiscale ontwijking. Want in één ding blijft Denemarken steevast wereldkampioen : de fiscaliteit in zijn vele verschijningsvormen (personenbelasting, BTW, autotaksen) is en blijft er -zelfs naar Belgische normen- schrikbarend hoog

Johan De Ryck

(De auteur is journalist bij de buitenlandredactie van de VRT)

@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod