Het aantal crisisvergaderingen over de euro is niet meer te tellen. Telkens volgt er na afloop een verklaring op papier, met als boodschap: het komt allemaal wel goed. Waarna de crisis weer erger wordt.
Op 11 februari 2010, de allereerste Europese top die Herman Van Rompuy leidde, klonk het zo:
“De lidstaten van de eurozone zullen doortastende, goed gecoördineerde maatregelen treffen
om de financiële stabiliteit van de gehele eurozone te vrijwaren.”
Eergisteren, op 11 juli 2011, geraakten de ministers van Financiën niet veel verder dan 17 maanden eerder: “Ministers reaffirmed their absolute commitment to safeguard financial stability in theeuro area.”
Wie gelooft die mensen nog?
Je zou bijna gaan zeggen: wie gelooft die mensen nog? De financiële markten alvast niet. Keer op keer reageren ze door hogere intresten te vragen aan “probleemlanden”, zodat die uiteindelijk bij de andere eurolanden geld moeten gaan lenen. Eerst Griekenland, dan Ierland, vervolgens Portugal, en als men niet oplet binnenkort ook Italië en Spanje.
De Europese aanpak van de schuldencrisis noemen ze in het Engels: “kicking the can down the road”. De problemen voor zich uit schuiven, zonder ze fundamenteel op te lossen. Zoals men een blikje voortschopt op de stoep.
Zo kregen we de voorbije maanden de blijde aankondiging van:
- Een lening van 110 miljard euro voor Griekenland, gewaarborgd door de landen van de eurozone en het IMF.
- Een tijdelijk noodfonds (EFSF) van 440 miljard euro, om geld te lenen aan landen die niet meer op de markten terecht kunnen (Ierland en Portugal zijn intussen klant van het fonds)
- Een verhoging van het fonds (omdat bleek dat er maar 250 miljard echt beschikbaar, dus moest er geld aan worden toegevoegd).
- Een permanent fonds vanaf 2013 (omdat het tijdelijke fonds tijdelijk is) komt er een vanaf 2013 een permanent fonds
- Een tweede lening voor Griekenland: want Griekenland zal in 2013 nog niet op de markten kunnen lenen (in tegenstelling tot wat vorig jaar werd beweerd)
Private obligatiehouders
Over de tweede lening voor Griekenland is er de voorbije weken al veel gebakkeleid. Duitsland en Nederland eisen dat ook de private obligatiehouders een deel van de lasten dragen. Het gaat dan om banken, pensioenfondsen en verzekeraars die geld geleend hebben aan Griekenland, of Griekse obligaties hebben gekocht. Duitsland en Nederland eisen dat die instellingen blijven beleggen in Griekse obligaties. Dan moeten de landen van de eurozone (een beetje) minder bijdragen. Er is een probleem: volgens de kredietbeoordelaars komt dit neer op een wanbetaling door Griekenland (“selective default”). Volgens de Europese Centrale Bank zou dit een kettingreactie kunnen veroorzaken die de hele eurozone (en eigenlijk de hele wereld) in de problemen kan brengen.
Italië in het vizier
De onzekerheid over Griekenland dijt nu uit naar Italië. Opeens is de crisis van enkele kleinere economieën omgeslagen in een mega-crisis van de eurozone. Als Italië ooit beroep zou moeten doen op Europese hulp, dan zit er veel te weinig geld in het bestaande (en het toekomstige) noodfonds.
Het komt er dus op aan om het Griekse probleem eens en voor altijd in te dijken, en besmetting van de rest van de eurozone tegen te houden.
Dat kan door de Griekse schuldenberg te verkleinen, zodat Griekenland sneller weer op eigen benen kan staan. Dat kan bijvoorbeeld door aan het Europese noodfonds de macht en de middelen te geven om Griekse obligaties op te kopen op de secundaire markt. Alleen hebben Duitsland en Nederland zich daar altijd tegen verzet, omdat het volgens hen neerkomt op een transfer van Duits/Nederlands belastinggeld naar Griekenland.
De euro-obligaties
Ook de euro-obligaties duiken weer op als oplossing voor de schuldencrisis. Als alle eurolanden samen hun schulden zouden financieren via leningen, dan zou het onmogelijk worden om tegen elk land afzonderlijk te speculeren. Ook dat idee was tot nu toe onaanvaardbaar voor de Duitse meerderheidspartijen, christendemocraten en liberalen, en voor de Nederlandse regering.
Maar nu de crisis dreigt te escaleren, bestaat de kans dat voorstellen die tot nu toe onhaalbaar bleken, plots wel een kans maken. Of hoe de druk van rating agencies en speculanten van de eurozone wel eens een echte politieke en fiscale unie zou kunnen maken ?
Rob Heirbaut
(De auteur is Europa-verslaggever bij de nieuwsdienst)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
13/07/2011 om 14:38
Het project van Europese eenmaking heeft een eigen dynamiek en is niet tegen te houden.Een crisis, hoe groot ook,kan dit proces niet stoppen.Elk land in Europa is te klein om in de zich almaar sneller globaliserende wereld een rol te spelen.
Door nationalisme en ideologie( links en rechts) gedreven is Europa na de oorlog zijn leidende rol in de wereld kwijt gespeeld.Samen werken is de enige mogelijkheid om iets te betekenen en om onze zo moeizaam opgebouwde welvaart te vrijwaren.
Aan de rand van de EU staan minstens 10 landen te wachten om te kunnen bij treden.
In 1990,bij de hereniging, heeft Duitsland aan de onderhandelingstafels( vooral in Moskou) heel veel kunnen bereiken.Nog nooit in de wereldgeschiedenis is er op zo korte tijd zoveel bereikt door te onderhandelen.De euro is ook tijdens die onderhandelingen ontstaan.
Ik ben ervan overtuigd dat de huidige euro-crisis zal opgelost geraken,misschien wel tegen een zeer hoge prijs.Als de politieke wil er is kunnen problemen opgelost geraken waarvan andere specialisten(bv. economen) zeggen dat er geen oplossing voor is.2 voorbeelden daarvan zijn de Berlijnse blokade(1948) en de omwisseling van de duitse ost-mark tegen west-mark in een verhouding van 1/1.In 1990 nam de voorzitter van de Bundesbank zelfs ontslag als protest tegen die verhouding,maar Kohl zette door .
Ik ben ervan overtuigd dat Europa versterkt uit de crisis zal komen.
13/07/2011 om 17:34
Heel goede analyse . ‘k Ben eerder ( heel) pessimistisch) omtrent euro en eurolanden.De schulden zijn bij vele landen héél groot en hoe langer de eurokraten geen afdoende oplossing vinden gaat ook in Europa het vertrouwen in de euro wankelen. Op dat moment zal de deur te klein zijn om nog weg te kunnen.Hoe je het draait of keert de oplossing zal diep snijden in elke land en elke Europese burger zijn budget.’k Vermoed dat er een monetaire tornado op komst is.
13/07/2011 om 21:09
@ Joseph,
Ik hoop net als U hetzelfde als maar het is toch dringend nodig dat wij de begrotingen, economisch en sociaal beleid gaan harmoniseren om de munt terug geloofwaardig te maken. Wij Europeanen kunnen enkel een rol van betekenis spelen in deze geglobaliseerde wereld als wij een belangrijk deel van het economisch en sociaal beleid naar Europa overhevelen om zo te komen tot een echt economische unie. Als ik dan vandaag het gehakketak bij ons zie (bij ons denkt men nog te crisis te overleven door bv. arbeidsbeleid over te hevelen naar de deelstaten:), tja dan vrees ik toch het ergste voor de unie.
14/07/2011 om 07:00
@ Johan B
Dat bedoel ik ook met “een hoge prijs”.Ik verwacht dat er in de komende maanden en jaren dingen gaan gebeuren die ons voorstellingsvermogen op vandaag ver overstijgen.Daarna zal er niets meer zijn zoals het vroeger was.Ik verwacht dat de EU sneller dan we denken meer bevoegdheden zal krijgen om orde op zaken te stellen daar waar het nodig is.
14/07/2011 om 11:05
Voor alle duidelijkheid: een verenigd Europa was een fantastisch idee, maar ergens onderweg is de Europese gedachte gekaapt. Hoewel ik op zich achter de woorden van bijvoorbeeld Joseph kan staan, hoop ik toch dat hij geen gelijk heeft of krijgt. Door het politieke geritsel en de mediapropaganda over de Europese financiën en failliete landen is het heel moeilijk een overzicht te krijgen en te begrijpen wat er zich precies afspeelt. Vandaar dat veel mensen naïeve onzin uitkramen of het hele gebeuren maar over zich heen laten komen. Maar dat zouden ze beter niet doen. Dit is een uiterst interessante periode om te ontdekken hoe zowel politici als de reguliere media in de zak van de bankiers zitten en hoe crimineel hun activiteiten zijn. Het is al even boeiend te zien hoe politici steeds weer een nieuwe, geniale draaien weten te vinden om de euro zogezegd te redden en de eurozone zogezegd in stand te houden.
Zombiestaat Italië zal heus niet het laatste lijk zijn dat uit de Eurokast valt. Italië, dat zich net als Griekenland via swapdeals de Euro in rommelde, is het huidige “slachtoffer” in de “Grote-veldslag-om-de-Euro” en zo zijn we momenteel getuige van een kat-en-muis-spelletje tussen de Europese politiek, de banken, hedge funds, rating-agencies en de Europese loon- en belastingslaaf die langzaam wakker wordt. Het zou fantastisch zijn mocht ook de VRT eindelijk een begin maken met waarachtig te rapporteren over de echte gang van zaken in Euro-land en niet langer de spreekbuis te zijn van de internationale bankiers. Het is een feit dat Italiaanse banken keihard worden “leegverkocht” en de aandelenhandel in bijvoorbeeld UniCredit snel werden stilgelegd en dat de politici nog maar eens briesen dat shorting of leegverkoop-contructies verboden moeten worden. Maar wat daar achter zit, krijgen we van de VRT niet te horen.
Gisteren nog vertelde de Europese Commissie dat het rating-kartel van S&P’s, Moody’s en Fitch moet worden aangepakt, want het kan toch niet zijn dat Amerikaanse private instellingen de Euro kapot maken? Alsof een “onafhankelijke” Europese waardeerder het anders zou doen. Waarom laten we de banken niet zelf hun schrotpapier waarderen? Makkelijk nu de boekhoudregels voor derivaten van market-to-market naar future-value werden omgezet. Dat de politiek en de media dat eerst eens uitleggen.
Ondertussen lopen de gesprekken tussen de Europese ministers van Financiën over de “redding” van Griekenland nog steeds “stroef” (lees: de banken willen geen deel van de kosten dragen voor de bewust door hen gecreëerde puinhoop). Dan wordt meteen maar voorgesteld om de Europese “schuldenparachute” naar 1.5 biljoen te verhogen. Dus nog meer schulden om schulden te betalen. De EU als transfer-piramide-unie, triestig en misdadig. Het bewijs? De nieuwbakken en bankvriendelijke IMF-president Lagarde ziet een volgend scenario voor het failliet van Griekenland best zitten: een privaterings- gangbang- en uitverkoopfeestje over de hoofden van de Griekse bevolking.
Het mag duidelijk zijn: het sociaal contract tussen burgers en de politiek is verbroken en elke overheid die faalt om dit aan te pakken moet opstappen. Elke maatschappij die tolereert wat nu gaande is, zal krijgen wat ze verdient: de totale neergang van Europa naar een neofascistische, neofeodale, politiesuperstaat genaamd Europa.
14/07/2011 om 13:57
@Dirk Devriendt: Het probleem van de overheidsschulden is ontstaan in de 70-er jaren omdat de politici toen niet de nodige maatregelen genomen hebben.Daarna zijn er alleen maar bijgekomen.Vooral in onze buurlanden is de schuld erg toegenomen om de crisis te bestrijden(D: van 68% naar 85% in de 3 laatste jaren).Die “historische schuld” is ontstaan omdat we boven onze stand geleefd hebben en niet om de crisis te bestrijden.
Voor de rest kun je gelijk hebben,maar je ziet het wel vanuit een erg pessimistische visie.
Je laatste 3 lijnen getuigen eerder van een te grote angst voor de toekomst.Op angst heeft nog nooit iemand iets kunnen opbouwen.
Ik ben wel tevreden in een continent te leven waar iedereen zijn gedacht mag zeggen(op Wit-Rusland uitgezonderd).
15/07/2011 om 07:26
Ik zie liever het idee dat John Beijer gisteren opperde in een opiniestuk op Beursduivel werkelijkheid worden: Splitsing van de eurozone in noord en zuid, “neuro” en “zeuro” zoals hij het omschrijft. We kunnen niet blijven betalen voor dat soort wanbeheerders. Er zijn intern al genoeg transfers van noord naar zuid zonder dat dit op Europees vlak ons óók nog eens geld moet kosten.
(J.Beijer is directeur van Beursfoon).
15/07/2011 om 09:56
@ Dirk : zo denk ik er ook over. De poltiek is veel te kort geschoten . De euro was plezant om in Europa op reis te gaan, doch nu voelt iedereen dat de prijzen de pan uitswingen. Kijk maar eens in je winkelkarretje en maak de vergelijking 2000-nu maar eens.De meeste mensen die hard werken, sparen ed. beseffen niet welke tornado zich boven onze hoofden hangt. Eens dit besef is doorgedrongen dat hun zuurverdiende /gespaarde centjes dienen om de schulden van landen te betalen,hogere belastingen, duurdere verzorging en hun gespaarde euro’s smelten als sneeuw in de zon dan…. wordt het een ” run on the bank” om nog iets te redden. Doch te laat, de deur zal te klein zijn.Ieder weldenkend mens weet dat de 100000 E waarborg een zoethoudertje . Er staat meer geld op spaarboekjes dan het Belgisch bnp !!Ik ben héél pessimistisch.
16/07/2011 om 09:02
Joseph
U kunt dan wel positief zijn, maar als ik de opkomst van het nationalisme zie met daaraan gekoppeld het populisme vrees ik toch het ergste. Men moet het nieuws maar eens volgen op de Nederlandse, Duitse en Engelse zenders. Wat men daar soms te horen krijgt in poltieke discussieprogramma’s.
Dat overstijgt soms de Belgische soap.
Wouter
Dat idee van uw beursduivel is niet nieuw. Werd al door verschillende profs voorgesteld. Het probleem is dan wel dat de schulden dat die landen in Euro’s hebben opgebouwd wel blijven bestaan.
Trouwens gaan de rijkere Europese landen wel blij zijn met die nieuwe concurrentie.
17/07/2011 om 09:53
Vrijdag pakte de sensatiekrant The Sun uit met de kop “Nog 48 uur om de euro te redden”. Ronduit bizar maar ook weer heel begrijpelijk is dat de implosie in Europa volledig synchroon lijkt te gaan lopen met die in de VS. Het wekt op zijn minst de suggestie van een gezamenlijke regie en toont nog maar eens de totale verknooptheid aan van de euro en de dollar. Het heeft geen zin meer het te gaan hebben over stresstesten, Dexia, Griekenland of Moody’s.
Het scenario ligt al lang vast: de euro valt, de dollar valt. Het vertrouwen in “geld” lijkt verloren. Vreemde term trouwens, “geld” voor iets dat feitelijk al lang geleden zijn geldigheid heeft verloren. Door de criminele praktijken van bankiers en politici heeft het “geld” zijn krediet verspeeld: het geld geldt niet meer. Ironie ten top. Geld was gebaseerd op vertrouwen en iedereen weet: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Zo was het vroeger en zo is het nog steeds.
Nu aan het licht komt dat banken werden verwekt in misdaad en het monetaire systeem is geboren in zonde slaan bankiers en politici paniekerig en wild om zich heen. De wil onder de bevolking groeit om de bankiers de macht te ontnemen geld te creëren. Steeds meer mensen zien in dat besparingen opgelegd door politici uiteindelijk resulteert in nog méér voor de banken en minder voor de rest van de wereld. In dat opzicht staan besparingen tot bijvoorbeeld Griekenland als ductape staat tot verkrachting.
Al ons geld bestaat alleen in de vorm van schuld. Geld wordt gemaakt door het aangaan van schulden. Geld wordt vernietigd door het afbetalen van schulden. Het gaat de bankiers dan ook niet om het geld. Geld is slechts een middel. Wat de bankiers willen en hebben is macht. Macht over naties, over regeringen en bedrijven, over de meerderheid en de oppositie, over provincies en steden, over de media en het entertainment, over culturen en individuen. Ze willen dat iedereen meedraait hun gecreëerde mallemolen van “de economie” om werkelijke waarde te creëren met het monopoliegeld dat zij en zij alleen mogen drukken en uitgeven.
Veel mensen denken dat banken enkel geld verdienen door het uitlenen van geld en de rente die ze daarvoor krijgen. Het hoofddoel is echter het verkrijgen van werkelijke waarde wanneer ze roerende en onroerende goederen confisqueren die dienden als onderpand voor het uitgeleende geld. Geld dat die banken feitelijk nooit hadden en nooit door enige vorm van tegenprestatie hebben verdiend. Voor het terugbetalen dient de lener echter wel werkelijke arbeid te verlenen of echte goederen te maken en te verkopen. Velen denken nog steeds dat het zo hoort of erger nog dat het zo moet zijn, en dat we zonder banken niet kunnen bestaan. Maar dat is niet zo - er is geen enkele noodzaak toe - zonder banken een veel betere wereld.
17/07/2011 om 17:06
@ Kurt : heb je commentaar x gelezen. Amai, wat een doordachte en goed gefundeerde gedachtengang. Dan toch maar de euro buiten en goud binnen ? Tenzij er met dit laatste ook iets aan de hand is ?
10/08/2011 om 14:30
Wanneer ik slechts probeer de werkelijke achtergronden van de Europese schuldencrisis te begrijpen, kom ik tot de volgende conclusies:
1. Inderdaad, de banken hebben er wel wat en somstijds veel mee te maken, maar zijn niet de eigenlijke aanstichters, want in feite is hun grootste interesse rust op de markten, zodat zij rustig voort kunnen gaan met geld verdienen.
2. Dan blijven nog over de politici resp. het beleid in de diverse landen op de voet gevolgd door ‘hun aandeelhouders’, dat zijn de puissant rijken, die zichzelf buiten schot willen houden en daarvoor de politici (of hun partijen) betalen. In goed Nederlands heet dat: “Corruptie”, maar tegenwoordig noemen we dit: “Lobbying” wat echter precies hetzelfde is. Natuurlijk moeten we ook niet de speculanten vergeten, waaronder ook b.v. de pensioenfondsen e.d. Gaat het goed met de hoge rente wegens het hoge risico, worden de beheerders van dergelijke fondsen genieen genoemd en krijgen ze enorme bonussen. Gaat het fout, zoals nu met Griekenland, Ierland en Portugal, dan betalen de pensioengerechtigden of de belastingbetaler via z.g. steun-operaties van de regeingen om banken en pensioenfondsen ‘te redden’ en behouden de beheerders toch hun riante bonussen!!
Hoe pijnlijk dit politiek ook ligt zullen we dus d.m.v. besparingen terugmoeten naar een minder risico (en minder speculatieve) economie. Dat wil o.a. zeggen dat niet de ‘gewone man’ zoals in Griekenland moet betalen, maar dat ze daar eindelijk eens die puissant rijke reders ter kassa moeten bieden, die practisch geen cent belasting hebben betaald en zich letterlijk in weelde wentelen. Ook moet men daar de door corruptie onstane handelsmonopolies te lijf gaan enz. Maar dat is natuurlijk niet leuk voor die ‘zielige’ rijken, die alles en iedereen kunnen kopen om hun uitzonderingsposities te behouden.
Verder zullen staten met te grote staatsschulden en een negatieve balans, zoals Portugal, Italie maar ook Belgie eindelijk eens ernst moeten maken met werkelijk te besparen. Dat is: “Minder uitgeven, NIET meer belasting vragen”! Voor Belgie zou dat nog verhoudingsgewijs eenvoudig zijn, wanneer we de moed zouden hebben eindelijk dat VEEL TE KOSTELIJKE gewestenapparaat af te schaffen met zijn 62+ ministers, zijn duizenden “baantjes” en daaraan verbonden pensioenen en overige kosten. Een unitaire regering zonder grendel-wetjes en alarmbel-procedures zou de werkelijke democratie (of wat daarvoor doorgaat) kunnen herstellen. Ook andere besparingen kunnen hier nog gemakkelijk getroffen worden (vreemdelingenbeleid, senaat, subsidies en een verbetering van dee doorzichtigheid van de transfers) en we hebben bijna onmiddelijk 30 miljard besparing op jaarbasis gerealiseerd, terwijl de z.g. politici zich nu ‘inspannen’ om 22 miljard in vier jaar ‘te vinden’!
Tot slot moeten we van die hele schuldfinanciering door het maken van nog meer schulden af (zie de VS.). Moeten we b.v. wetten maken, dat iedereen maar een kredietkaart mag hebben en niet de schulden opstapelen via een leger van kredietkaarten om dat vervolgens het ene gat met het andere gat te dichten. Ook moeten we af van huizenfinanciering zonder aflossing over een fictieve waarde, die geenszins met de werkelijkheid overeenkomt. Dit zou men b.v. kunnen doen door de huizen die belast zijn met een hypotheek opnieuw te waarderen naar de huidige markt en dan de banken wettelijk op te leggen, dat elke cent aflossing eerst gebruikt wordt om terug te komen tot 60% van de huidige marktwaarde. Dat kost de banken natuurlijk millioenen aan rente, maar deze crisis (waaraan zij dik hebben verdiend) hebben zij hoofdzakelijk laten ontstaan en dan moeten ze ook maar betalen. Is die operatie, hoe pijnlijk ook, eenmaal achter de rug, dan is ons huizenbestand eindelijk weer op een gezonde basis gefinanciert. Mogelijk wilt U mij niet geloven, maar dat is de enige manier om weer naar een gezonde niet speculatieve economie terug te keren, maar daarvoor moeten we zeker niet bij de huidige zich politici noemende schertsfiguren zijn, maar zullen we degelijke technocraten moeten aanwijzen dit proces kundig te begeleiden.