Het was – alweer – een historische top van de 27. Want voor het eerst onderzocht de Unie de maatregelen die de lidstaten nemen om hun huishouden op orde te houden, het zogenaamde “Semester”. Ze zijn ertoe gehouden als goede huisvaders toe te zien op de uitgavenpolitiek (niet meer besteden dan kan, tekorten mogen niet hoger oplopen dan 3 procent) en op eerlijke mededinging (“convergentie”, dus niet knoeien met taksen of btw, of met “faveurkens” voor de eigen bedrijven). Het systeem werkt, stelde de top vast, het Semester wordt een vaste begeleiding. Want de Unie wil ten allen prijze nieuwe, onbeheersbare ontsporingen vermijden. De Amerikaanse bankencrisis heeft immers de helft van de Unielanden in zijn val meegesleurd – en het is in Europa met zijn sociaal bijgestuurde vrije markt moeilijker om tot herstel te komen dan in wild kapitalistische structuren.
Het Griekse odium
Toetssteen is natuurlijk het Griekse debacle. Roulerend voorzitter Hongarije haalde fors uit ter afsluiting van zijn zesmaandelijkse bestuur. Premier Viktor Orbàn bekende ootmoedig dat zijn land nog voor de Grieken regelrecht op het bankroet afstevende. Een beetje besmuikte uithaal naar zijn ex-communistische voorganger Gyurcsàny, die de economische apocalyps had veroorzaakt. “Ook wij hadden onze cijfers opgesmukt. Onze schuldenberg groeide beangstigend, de handelsbalans en de begroting waren volkomen uit evenwicht geraakt. En waar staan we vandaag, na onze bezuinigingen? De openbare schuld is alweer met 4 procent verminderd, het budget is in evenwicht. Hongarije is mee een vast anker voor de doorstart van Europa.”
Of de Grieken daar veel troost uit putten is betwistbaar. De socialistische premier Papandreou heeft er hectische maanden opzitten. Ondanks een steunpakket van IMF en EU (112 miljard euro) valt er weinig te merken van een tweede adem. Athene sukkelt dan ook met ingebakken corruptie (in de vastgoedsector, in de openbare aanbestedingen, in de scheepvaart), met een inefficiënte en al te grote ambtenarij, met erfdienstbaarheden uit het verleden. Vervalste balansen waren al bekend in 2011, toen Griekenland de drachme inruilde voor de euro. Eigenlijk voldeed Athene dus niet aan de normen voor opname in de Eurogroep, maar er werd de andere kant opgekeken. Dat breekt Athene nu zuur op.
Buikriem aansnoeren
De eisen van de eurolanden zijn niet min. Voor 50 miljard privatiseren – het gaat om de havens, banken, overheidsinstellingen, én besparen, op lonen, pensioenen, sociale bijstand. Dat nemen de vakbonden niet, en ze hebben dan ook geregeld grote betogingen opgezet, tot en met begin deze week, toen Papandreou de vertrouwensstemming kon winnen in het parlement. Zijn 155 socialisten van de PASOK stemden voor, 143 oppositieleden tegen, twee onthielden zich. Of dat ook het geval zal zijn op 28 juni is andere koek: dan moet het parlement de concrete maatregelen goed- of afkeuren die het opgelegd krijgt. De Europese Unie heeft een sterk signaal gegeven dat het Griekenland van de regelrechte ondergang wil redden, maar alle grote partijen in het Europees Parlement zijn het er ook over eens dat besparen, besparen, besparen weinig perspectief biedt. Er moet ook geld zijn om te investeren, de verbruiker tot kopen aan te zetten, bedrijven van de ondergang te redden. Ter ondersteuning van Papandreou maakt de Unie direct een bijkomend miljard vrij, en als het wat meezit dinsdag, volgt de hele schijf van 12 miljard extra steun. Papandreou zet al in op een tweede pakket hulp, zo groot als het eerste, om te consolideren wat de vermageringskuur moet opleveren.
Big Brother
Nog anderen zien de bui hangen. Maar Ierland en Portugal kregen al een schouderklopje omdat ze rigoureus de levertraan doorslikken. En omdat regering en oppositie samen aan hetzelfde zeel trekken. Dat is vooralsnog niet het geval in Griekenland, waar de conservatieve oppositie van Nea Demokratia (ND) weigert mee te werken met Papandreaou. De ND is lid van de Europese Volkspartij (EVP), die nu al 17 van de 27 regeringsleiders levert. Maar die slaagden er niet in Antonis Samaras van ND te overtuigen een geste te doen. Hoog pokerspel dus, afwachten wat het dinsdag wordt.
Omgekeerd groeit ook de wrevel bij de socialistische partijen in de Unie. Zij zien de Unie steeds verder afglijden naar een sociaal kil beleid – de boutade is steevast: waarom moet de gewone man opdraaien voor de speculatie en de potverteerderij van banken en multinationals ? Daar heeft ook de Unie geen vat op, zeker nu zich ook de crisis in de Arabische wereld boven op de economische inzinking stapelt. Dat leidt tot een serieuze uitdaging voor het beleid ten aanzien van vluchtelingen en asielzoekers. En dus grijpt ook daar de Unie in.
Meer Blauw
Met verharding van de controles. Onder zware druk van Frankrijk – “Nee, nee”, haastte Europees president Van Rompuy zich om te zeggen, “Het is een voorstel van de Commissie waar de grote landen ook achterstaan” – overweegt de Unie de herinvoering van controles aan de binnengrenzen. Dat staat haaks op het Verdrag van Schengen en de onaantastbare vrijheid om rond te reizen in de 28 landen die meedoen aan Schengen (onder meer ook Zwitserland en IJsland, maar niet het UK of Cyprus). Frankrijk had nogal wat last van economische vluchtelingen die in Italië kwansuis een verblijfsvergunning voor drie maand kregen, en daarna vrijelijk begonnen rond te reizen of onder te duiken.
De top hanteert dan ook zeer omzwachteld taalgebruik in artikel 22: “Er moet een mechanisme komen om een antwoord te bieden in uitzonderlijke omstandigheden die de globale werking van de Schengensamenwerking in gevaar brengen”. Hoe? Door een versterking van de buitengrensbewaking (Frontex, nuttig vooral voor de zuidelijke landen, vooral Italië, Spanje, Malta en Griekenland). Maar vooral, “in allerlaatste instantie, door een beveilingsclausule die in werking kan treden om de uitzonderlijke herinvoering toe te laten van grenscontroles aan de binnengrenzen wanneer een lidstaat in een echt kritieke situatie terechtkomt. Als ze niet langer in staat is de verplichtingen van Schengen uit te voeren”. De Commissie krijgt de opdracht zo’n mechanisme, zo’n procedure uit te werken tegen september.
Uitbreiding
Het Hongaarse voorzitterschap kreeg wel opzichtige dankbetuigingen, maar veel gerealiseerd heeft het niet. Van versterkte Oost-Europese samenwerking is weinig te merken, bijvoorbeeld. Orbàn kreeg op de valreep een troostprijs: binnen de week zijn de onderhandelingen met Kroatië afgerond. De Unie acht Kroatië in staat om als volwaardig, 28e lid toe te treden op 1 juli 2013. Zagreb heeft voorbeeldig samengewerkt met het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag, en heeft fors de corruptie en de knevelarij aangepakt. Zijn grensconflict met Slovenië is in handen van een Arbitragecomitee, economisch staat het sterk genoeg om de uitdaging aan te gaan.
Op een vraag van een Macedonische persvrouw beklemtoonde Orbàn dat Kroatië de weg wijst voor de hele westelijke Balkan, dus ook voor, pakweg, Servië of Macedonië. De Balkan zit op de goeie weg, zei hij.
Losse eindjes
En ook de opvolging van ECB-voorzitter Trichet is beklonken, met minder heisa en opbod als destijds. De Italiaan Mario Draghi treedt op 1 november aan voor een opdracht van acht jaar als hoofd van de Centrale Bank van Europa (nadat enkele getipte Duitsers afhaakten).
Ten slotte, en daar was Hongarije blij mee, is er voor het eerst ook een plan om de zigeuners (Roma) beter te integreren in de Unie.
Dat het nieuwe optrekje voor de regeringsleiders, een spiegelbuilding vlakbij de Justus Lipsius, “Europa” zal heten, geen haan die ernaar kraaide. Alleen ontslagnemend premier Leterme was ermee opgezet. Want Frans president Sarkozy had hem in de armen gesloten, hij rekent erop dat Leterme nog de kans zal krijgen het gebouw in te wijden.
De “roddel” dat er in augustus een extra top zou komen, wuift president Van Rompuy weg. “Er moet al een serieuze ramp gebeuren, voor wij iedereen uitzonderlijk bijeenroepen”. Iedereen met vakantie dus. En afspraak op de herfsttop in oktober, onder Pools voorzitterschap.
Lukas De Vos volgde de EU-top voor de VRT-nieuwsredactie
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
25/06/2011 om 16:37
Mario Draghi is naast econoom en bankier ook ex-adviseur van Goldman Sachs. Niet geheel toevallig was de Italiaan werkzaam op de derivatenafdeling op het moment dat Goldman Sachs Griekenland de Euro binnen fraudeerde. Niet dat de man daar persoonlijk iets mee te maken had, maar zoals bij alle mafia-achtige organisaties geldt: eens een Goldman-Sachs-man altijd een Goldman-Sachs-man. In de kelders van de ECB worden de geldpersen alweer opgewarmd.
Als er nog iemand is die denkt dat het ooit goed gaat komen met de Euro, Europa met haar statistische volksvertegenwoordiging of de gang van “kapitalo-parlementarisme” richting “neofeodalisme”, dan is nu de tijd voor die persoon gekomen om te gaan experimenteren met de termen “cynisme” of “argwaan”. Van Lukas zullen we het alleszins niet horen.
25/06/2011 om 22:35
De vraag is niet “bureaucratie of democratie?”, de vraag dient te zijn “schijndemocratie of echte democratie” of je zou er ook van kunnen maken “democratie of hegemonie van het kapitaal” … want geef toe, zelf demonstreren in Spanje en Griekenland, zelf een PS in Wallonië die de commisie-voorstellen in vraag durft te stellen, zij allen krijgen de wind van voor, terwijl telkens dezelfde groep baat heeft bij alle bodemloze-put-oplossingen die Europa achternahold : de beursspeculanten, banken, hogere kaders met boni en andere kapitaalkrachtige multinationals die nu opereren vanuit China, Brazilië, Argentinië, Indonesië, ….. maak dus eerst werk van een sociaal europa alvorens nu de schuld in de bureaucratie of democratie te zoeken ….
28/06/2011 om 22:23
Als we een anti-EU partij hadden, die niet in populistisch gewauwel zou uitblinken zoals de “Ware Finnen”, maar gefundeerd kritisch ten opzichte van de EU-rocratie in hun ivoren tempels durfde te zijn, ze had mijn stem.
Natuurlijk zijn er ook (economische) voordelen aan een verenigd Europa, maar die regulerings- en niveleringsdwang gaat naar mijn smaak veel te ver.
30/06/2011 om 10:40
Het mag duidelijk zijn, nu het Griekse parlement het monstrueuze besparingsplan heeft goedgekeurd, dat de (Griekse) politici meer schrik hebben van bankiers dan van hun eigen bevolking. Ook de Griekse “ordediensten” meppen er lustig op los in naam van die zelfde bankiers. Ben benieuwd hoe lang dit nog zal duren.
30/06/2011 om 12:57
Als Griekenland uiteindelijk financieel instort - wat onvermijdelijk is - zal dat de aanleiding zijn voor een kettingreactie waarbij het hele monetaire systeem eindelijk ten grave zal kunnen worden gedragen. Precies zoals Griekenland de bakermat was voor de Europese beschaving, zo zal het ook het einde ervan aankondigen. De Westerse beschaving heeft haar “hoogtepunt” (lees dieptepunt) bereikt en nu is de ineenstorting aanstaande. Haar einde is gelukkig nabij, omdat het haar welvaart en rijkdom heeft gebouwd op niet-duurzame en criminele politieke en financiële systemen. De monetaire markten zijn als een fraudeluleus piramidespel, gedragen door bankiers zonder scrupules, graaiende ondernemers en gewetenloze politici. Ik troost me met de wetenschap dat een “nieuw” systeem , “nieuwe ideeën” en “nieuwe” leiders vol ongeduld staan te wachten in de coulissen.
01/08/2011 om 14:49
“… toe te zien op de uitgavenpolitiek (niet meer besteden dan kan, tekorten mogen niet hoger oplopen dan 3 procent) en op eerlijke mededinging (“convergentie”, dus niet knoeien met taksen of btw, of met “faveurkens” voor de eigen bedrijven).”
Die 2 criteria zijn redelijk. Aan het 2e criterium voldoet België niet. De 100 grootste bedrijven betalen ongeveer 10% van de vennootschapsbelasting die ze in de buurlanden NL, DE en FR zouden moeten betalen via allerlei aftrekposten zoals de elders niet bestaande ‘notionele’ interestaftrek. Dat maakt een verschil voor de Belgische staat van ongeveer 22 miljard per jaar.
De EU voort echter een besparingspolitiek in navolging van Duitsland (DE) o.a. lage lonen, de laagste in DE 4,5 euro bruto per uur. Dat heeft een lage koopkracht tot gevolg en zodoende een even lage productie voor de binnenlandse markt. Gevolg weinig toename van de activiteit of de werkgelegenheid. De KMO’s komen in de kou te staan. De enige die profiteren zijn de grote multinationale exporterende ondernemingen, daar was het dan ook van bij het begin om te doen. De EU moet een goedkope werkplaats voor de grote multinationale exporterende ondernemingen worden. Daarom moeten de nationale overheden, de vakbonden, de lonen en de sociale zekerheid: ziekte- pensioen- werkloosheid geminimaliseerd worden. In het jargon heet dat neoliberalisme of neokapitalisme. In zo’n systeem werken de werknemers niet om te leven maar om de ondernemingen te laten bestaan of beter om de ondernemingen toe te laten winst op korte termijn, excessief hoge dividenden, immorele bonussen voor de topmanagers en monopolievorming te realiseren.
“…en het is in Europa met zijn sociaal bijgestuurde vrije markt moeilijker om tot herstel te komen dan in wild kapitalistische structuren.” Waar haalt Lukas De Vos zo iets? Het is bekend dat een ‘wild kapitalistisch’ productie- distributie- systeem van de ene crisis naar de andere sukkelt door telkens opnieuw een relatieve overproductie. Als daar een besparingspolitiek, zoals beschreven, op volgt blokkeert het gehele systeem en dan is o.a. oorlog één van de oplossingen die gekozen worden. De laatste crisis was ongeveer de 30e, dus is er gemiddeld een crisis om de 8 jaar. Het kapitalistische systeem kent altijd een wildgroei waardoor het telkens botst tegen een limiet, een plafond bvb. als iedereen een auto heeft of een Gsm. Het is niet zelf regelend.
Ten 2e is het door zijn ‘sociaal bijgestuurde vrije markt’ dat België de crisis beter is doorgekomen dan sommige andere landen. Die ‘bijsturing’ heeft een stabiliserende werking. Men moet het standpunt van sommigen begrijpen en met name hun uitgangspunten. De ideale maatschappij bestaat volgens hen uit superrijken en hardwerkende superarmen. De verheerlijking van rijkdom en macht maakt de samenleving kapot, Adam Smith, The Wealth of Nations, 1776?