Het besluit van de Duitse regering om tegen 2022 alle kerncentrales in het land te sluiten lokt reacties uit gaande van “onverantwoord” tot “een moedig besluit”. Heeft de kernramp in Fukushima kanselier Angela Merkel de ogen geopend, of gaat het hier om een sterk staaltje van “realpolitik”?
Opmerkelijk is het in ieder geval. De Duitse christendemocratisch-liberale regering die in september nog besloten had om de uitstap uit de kernenergie terug te draaien en de kerncentrales gemiddeld 12 jaar langer open te houden, maakt nu een bocht van 180 graden en besluit om alle centrales te sluiten tegen 2022.
Dat komt ongeveer overeen met de oorspronkelijke plannen van de rood-groene regering-Schröder om de 17 Duitse kerncentrales op termijn te sluiten en volop te investeren in hernieuwbare energie.
Merkel verdedigde de “uitstap uit de kernuitstap” vorig jaar als een noodzakelijk kwaad. “Zo lang we niet in staat zijn om de volledige overgang naar hernieuwbare energie te maken, zullen we een beroep moeten blijven doen op kernenergie en steenkoolcentrales”, zei de kanselier toen.
Commissie
Maar toen kwam Fukushima. De ramp met de Japanse kerncentrale deed het debat over kernenergie weer in alle hevigheid losbarsten. In Europa werd besloten om alle kerncentrales in de EU te onderwerpen aan “stresstests” om na te gaan of ze wel veilig genoeg zijn. Merkel besliste op haar eentje om alvast de oudste zeven Duitse kerncentrales tijdelijk stil te leggen, tot de testen waren afgelopen.
En ook de publieke opinie roert zich weer. Het lijkt wel of we weer in de jaren 80 zijn. De afgelopen weken kwamen in tientallen Duitse steden duizenden mensen op straat om tegen kernenergie te protesteren.
Om de te nemen bocht wat aannemelijker te maken richtte de regering na Fukushima twee commissies op: eentje die de veiligheid van de Duitse reactoren moest nagaan en een “Ethiekcommissie” die moest nagaan of de risico’s van kernenergie maatschappelijk nog wel aanvaardbaar zijn. Die laatste commissie liet er geen gras over groeien en besloot algauw dat een kernuitstap binnen de tien jaar mogelijk en wenselijk is.
Toch is het feit dat de regering zo snel en grondig overstag gaat een verrassing. Er blijven namelijk heel wat vragen open. Is het überhaupt wel mogelijk om het kwart van de Duitse elektriciteit die de kerncentrales nu produceren tegen 2022 te vervangen door hernieuwbare energie? Hoe moet het nu met de taks die de eigenaars in ruil voor het langer openhouden van hun kerncentrales moesten betalen? De regering is voorlopig niet van plan die te schrappen. En hoe onomkeerbaar is de kernuitstap nu? Als blijkt dat het vervangen van de kerncentrales niet zo vlot verloopt als gepland, gaat Duitsland dan energie importeren of toch maar enkele kerncentrales wat langer openhouden? Het bedrijfsleven is in ieder geval niet te spreken over de “energiewende” van de regering.
2013
Is Angela Merkel nu echt overtuigd dat kernenergie te gevaarlijk is en voert ze daarom met plezier het besluit uit van de Ethiekcommissie om binnen de tien jaar met kernenergie te stoppen? Of voelt de kanselier dat de wind uit een andere richting aan het waaien is en dat het zou kunnen dat ze bij de volgende parlementsverkiezingen in 2013 een nieuwe coalitiepartner moet zoeken.
De huidige zwart-gele regering is ontstaan uit de christendemocratische afkeer van de “grote coalitie” met de sociaaldemocraten en was mogelijk omdat de liberalen een uitzonderlijke goede uitslag haalden. Maar de CDU van Merkel, en vooral de liberale FDP, hebben de laatste maanden zware klappen moeten incasseren. Bij verschillende deelstaatverkiezingen hebben beide partijen grote verliezen geleden en in de peilingen doen vooral de groenen het goed.
De volgende maanden staan er nog regionale verkiezingen op de kalender, onder andere in Berlijn, en het ziet ernaar uit dat Merkel in het licht daarvan, en van de verkiezingen in 2013, haar huik naar de wind hangt en zich voorbereidt op een mogelijke partnerruil. Nu dat het probleem van de kernenergie, het belangrijkste thema van de groenen, uit de weg is geruimd, staat niets een toenadering tussen zwart en groen in de weg en kan Merkel uitzien naar een nieuwe ambtstermijn als kanselier.
Frank Segers
(De auteur is buitenlandredacteur bij de nieuwsdienst)
@Allen: uw reactie is welkom als u zich houdt aan de regels voor deelname aan onze discussieforums - mod
30/05/2011 om 23:28
Merkel is dokter in de fysica en verstaat waarschijnlijk meer van het hele thema kernenergie dan alle andere politici samen.
Natuurlijk gelooft zij niet in de kernuitstap.
Maar Merkel is ook een machtsmens en weet dat je hysterie en emoties niet kan overwinnen met rationele argumenten. Dus speelt ze weerhaantje om aan de macht te blijven. En weet ondertussen al lang dat elk besluit weer kan gereviseerd worden. 2022 is nog heel ver weg.
31/05/2011 om 02:15
Ik heb zeer veel respect voor de Duitse leiders die samen met hun vok door hard werk, durf en verstandige keuzes in de meest onmogelijke omstandigheden hun land aan de top van de vooruitgang houden en tegelijk hun sociaal model weten in stand te houden.
In de jaren 45-55 hebben ze het totaal vernielde land heropgebouwd tot leidende natie, in de jaren negentig hebben ze met lage loonlanden aan hun onmiddelijke grens die aan 1/10 van de loonkost werkten stand gehouden. Ze vonden het juiste antwoord op de werelcrisis en zetten vandaag groeiciijfers neer die enkel buiten europa worden gerealiseerd en nu weer maken ze met de kernuitstap een winnende zet. De Duitse industriele leiders zijn bang voor de kernuitstap uit angst voor het onbekende zoals alle mensen van elke verandering schrik hebben. Zal er nog wel voldoende electriciteit zijn ? Zal deze betaalbaar zijn ? Zal Duitsland de geplande reductie van CO2 uitstoot kunnen realiserern zonder kernenergie ?
Als er iemand met kennis van zaken in dit dossier kan beslissen is het wel Angela Merkel die zelf doctor in de Physica is. Het incident in Fukushima gebruikt ze als het gedroomde middel om de weerstand tegen de kernuitstap te breken. Duitsland heeft de keuze gemaakt om tegen 2050 80 % van zijn elektriciteit uit hernieuwbare energie te halen en op wetenschappelijk en produktiegebied de werledleider in hernieuwbare energie te worden. De kernuitstap past hierin. Met onmiddelijke ingang werd onheroepelijk 40 % van de elektriciteitsproductie uit kernenergie in maart van dit jaar stilgelegd. De resterende centrales zullen sluiten tegen 2022. Dit zet de hele industriele sektor onder druk om het gewenste resultaat nl. een snelle overgang naar hernieuwbare energie tegen betaalbare prijzen waar te maken.
31/05/2011 om 12:12
In 1990,tijdens de verkiezingscampagne,heeft de toenmalige bondskanselier Helmut Kohl beloofd dat er geen belastingverhoging zou ingevoerd worden om de opbouw van het oosten te financieren.Een tijd later werd er een solidariteitsbelasting van 10 % op de te betalen belasting geheven.Nu,21 jaar later, bedraagt die belasting 7,5 % als ik het goed voorheb.
Dit om maar te onderstrepen wat uitspraken van politici soms maar waard zijn.