Lazarevo, in de noordelijke Vojvodina-streek in Servië, een dorp van 3000 zielen. Vroeg in de ochtend hebben speciale Servische politie-agenten daar Ratko Mladic in de kraag gevat. De meest gezochte man van de Balkan, al 16 jaar op de loop, is eindelijk gearresteerd.
Slachtoffers
Dat is geweldig nieuws, in de eerste plaats voor de vele duizenden slachtoffers en hun nabestaanden. De oorlog in Bosnië, tussen ’92 en ’95, was erg bloedig: meer dan 100.000 doden, 10.000 in de hoofdstad Sarajevo alleen al, tijdens een mensonterend beleg. En op het einde van de oorlog kwam nog de schande van de volkenmoord in het bergdorp Srebrenica, waar 8000 mannen en jongens werden vermoord, onder de ogen van de Nederlandse blauwhelmen.
Nederland
De arrestatie van Mladic kan ook in Nederland een hoofdstuk afsluiten. De naweeën van Srebrenica hebben daar ooit de regering-Kok doen vallen. En het is nog altijd een nationaal trauma: konden of wilden de blauwhelmen niet méér doen om de genocide af te wenden?
De Belg uit Eupen
Serge Brammertz, de Belgische hoofdaanklager in Den Haag, spreekt in naam van de slachtoffers, die “onvoorstelbare horror hebben meegemaakt” en “wiens herstel al te lang op zich heeft laten wachten”. Geen gejubel van zijn kant, naar aanleiding van de aanhouding van Brammertz, wel een sec “I welcome the arrest of Ratko Mladic”.
En toch is dit een prachtige pluim op de hoed van Brammertz. Hij is net bevallen van een nieuw rapport over Servië. Kort samengevat: “Belgrado doet te weinig om de twee laatste beklaagden in te rekenen”. Het rapport is uitgelekt, het zou pas op 6 juni aan de VN-Veiligheidsraad worden aangeboden. De strenge woorden van Brammertz hebben dus gewerkt, meer nog: zijn rapport is door de feiten ingehaald.
Serge Brammertz, een bedaarde veeltalige man uit Eupen, is er in geslaagd om twee topbeklaagden aan zijn lans te rijgen: Karadzic en Mladic. Iets wat zijn voorgangster Carla del Ponte niet kon. Ligt het aan het diplomatieke talent van Brammertz? Werkte dat beter dan de bulldozeraanpak van de flamboyante del Ponte? Of was het een kwestie van tijd? Feit is dat Den Haag altijd afhankelijk is geweest van de goodwill van Servië en de andere landen in de regio. Ook nu dankt Brammertz de Servische autoriteiten.
Tot aan de arrestatie van oud-president Milosevic zou Ratko Mladic open en bloot in Belgrado hebben gewoond. Sindsdien zijn er een paar keer geruchten geweest, maar telkens bleek de “schutkring” rond Mladic te sterk. Hij bleek bij familie te verblijven, onder een valse naam maar niet vermomd.
Europese onderhandelingen
En dan is er het Europese aspect. Onderhandelingen over Europees lidmaatschap waren tegelijk stok en wortel voor de Balkanlanden. Denk aan de arrestatie van de Kroaat Ante Gotovina, onlangs veroordeeld tot 24 jaar cel. Zolang hij vrij rondliep, kon er geen sprake van zijn dat Zagreb met Brussel zou gaan praten. Het werd hard gespeeld. Dat zwaard van Damocles was uiteindelijk voldoende om de man op te sporen.
De aanhouding van Mladic zal zeker een enorme duw in de rug zijn voor de Europese aspiraties van Servië. De ene man hield heel Servië jaren gegijzeld. Vooral Nederland, en lange tijd ook België, vonden zijn uitlevering een conditio sine qua non voor onderhandelingen.
De zeer pro-Europese president van Servië, Boris Tadic zei : “Nu kunnen we een hoofdstuk van de geschiedenis afsluiten en afstevenen op volledige regionale verzoening”. Ook procureur Brammertz gelooft dat de arrestatie van Mladic kan bijdragen tot de verzoening in de regio. Dat is wel erg optimistisch. Er is de kwestie Kosovo, het land dat Servië niet wil erkennen. Er is Bosnië, een land dat met haken en ogen aan elkaar hangt. De oorlogstrauma’s zijn nog lang niet geheeld.
Servië en de Balkan
Wat het effect zal zijn op de regering in Servië valt af te wachten. Het ziet er niet naar uit dat er grote menigten de straat op zullen trekken om Mladic te steunen. Hoewel er hier en daar wel weer affiches zullen opduiken met zijn foto en het opschrift “HEROJ” (held). Het Servische ressentiment tegenover het westen blijft wel bestaan. Het “Hag Tribunal” wordt vaak als anti-Servisch gepercipieerd, en de mensen zijn nog niet vergeten dat de NAVO Servische bruggen en gebouwen heeft gebombardeerd, in 1999.
Op dit moment heerst er ook grote sociale onrust, een gevolg van de zware economische crisis in Servië.
Den Haag
Het VN-tribunaal kan dus met een “gerust geweten” de boeken sluiten, zoals gepland over enkele jaren. Het heeft meer dan 60 mensen veroordeeld en nog een 40-tal staat terecht, in eerste aanleg of in beroep. Onlangs is de Kroatische topgeneraal Gotovina veroordeeld. Andere “grote vissen” zijn Radovan Karadzic (de politieke gezagvoerder van Mladic), wiens proces moeizaam vordert. En er is de Servische ultranationalist Vojislav Seselj. Oud-president Slobodan Milosevic overleed aan een hartkwaal, terwijl hij in de gevangenis van Scheveningen zat. Het tribunaal heeft ook tegenslagen gekend: Kosovo-Albanese beklaagden zijn nauwelijks berecht, omdat er niemand durfde te getuigen tegen hen.
Hoedanook, het historische belang van het Joegoslaviëtribunaal, dat nog tijdens de oorlog in ’93 werd opgericht, kan niet worden overschat. Voor het eerst sinds de Nürnbergprocessen na WOII zijn mensen veroordeeld wegens genocide, de allerzwaarste aanklacht. Het tribunaal heeft ook de bakens van het internationaal recht verzet door verkrachting te erkennen als oorlogsmisdaad.
Goran wie?
Op de “wanted”-affiche staat nu nog één voortvluchtige: Goran Hadzic. Hij was een leider van de Servische minderheid in Kroatië, en is aangeklaagd wegens misdrijven in de stad Vukovar, in het begin van de oorlog in ’91. Daar zijn zo’n 250 Kroaten en andere niet-Serviërs uit het ziekenhuis gehaald en afgemaakt. Horror van nog geen twintig jaar geleden, midden in Europa aan de Donau.
Kristien Bonneure volgt voor VRT-radio de situatie in de Balkan.
@Allen: u w reactie is welkom als u zich houdt aan de regels voor deelname aan onze discussieforums - mod
27/05/2011 om 00:32
zij zijn de “slechten” wij zijn de “goei” dat westerse zwart wit denken….
Je moet eens lezen wat Mladic heeft moeten meemaken, nu, aan de andere kant, een jongen met een dergelijk traumatisch verleden had van mij het nooit tot hoger officier mogen schoppen, Er wordt in de pers zoveel mogelijk gezwegen over de Handschar SS Divisie en wat die jongens zoals uitstaken met de Serviêrs.. Daar is Mladic dus in gevormd, in de misdaden die hij moest ondergaan, gepleegd door deze Moslim Hanschar SS divisie; zelfde voor de Kroatische misdaden
…
Verder, de eerste president van Bosnië - herzegovina was Alija Izetbegović, op de zetel van president geholpen door de amerikanen. welnu Alija Izetbegović was mede oprichter van de Hanschar SS divisie en heeft duivels veel meer op zijn kerfstok dan dat Kurt Waldheim het ooit gehad had, maar ja, niet zeuren over omgekeerd racisme.
Onlangs is er een uitzending geweest op de BBC waaruit kon blijken dat de krijgskansen voor de Bosnische moslims drastisch keerden na de aankomst van het Arabische legioen buiten het feit dat het Al Quada was, geef ik ze gelijk dat ze geloofsgenoten in solidariteit gaan verdedigen. Dat was de tijd dat Afghaanse mouhadjedinn nog in de vliegtuigen van de CIA mochten dacht ik. Wees ermaar van overtuigd dat die jongens er even smerig tegenaan gingen als dat de Serviërs het deden,
Mladic moet hangen, sowieso voor hetgeen hij uitvrat in Scebrenitza, maar ik heb van die periode toch altijd een bericht onthouden dat de moehadjedin steeds zich mengden onder de moslim burgerbevolking, en alzo hun eigen vrouwen, kinderen en niet-strijders als menselijk schild en poltiek argument voor de camera’s te gebruiken…
Niet doen bij iemand die het verleden heeft van een Mladic.
Verder zouden er nog meer dan 1.000 moehadjedin in Bosnië verblijven en vervullen die daar de rol van religieuse politie en van Khafir verjager… etnische of beter religieuse zuiveringen zouden daar rustig verder gaan, aldus die engelse uitzending.
Ik ga hier geen enkele misdadiger verdedigen, ten andere, hoe zwaar moet de terreur in Kosovo zijn dat men geen klachten tegen de Kosovo albaneese misdadigers (UCK) durft indienen? Hoe worden die mensen beschermd door de Kosovaarse Albaneese politie? Kosovo… en natuurlijk waren onze politici (De Gucht, de kenner) er als de kippen bij om Kosovo te erkennen en daardoor het UCK te belonen voor zijn terreur, Ik weet niet voor welk ministerie dat De Gucht zou geschikt geweest zijn, maar Buitenlandse zaken allesinds niet.
Wil men dus beweren dat de Servische Milities van Arkan maar klein bier zijn tegen het “heldhaftige” UCK??
Wat de zin is van mijn betoog? welnu, was dat UCK niet die verzetsbeweging waar Amerikaanse Albanezen naar toe trokken en dienst namen in een oorlog tegen de Serviërs… Snotapen die waarschijnlijk niet doorhadden dat zij naar één van de meest wrede milities gingen, SS inbegrepen? Wanneer komt er eens fatsoenlijke onderzoeksjournalistiek ipv een stemmingmakerij zoals in “de boekskes”?
Dat eeuwige zwart - wit denken… dat heeft al veel mensen in hun ongeluk gestort, zouden we daar eens niet mee stoppen en proberen te verklaren (verklaren is niet verontschuldigen) waarom die horror op de Balkan leeft ???
Marc
27/05/2011 om 04:05
Of het VN tribunaal nu met een gerust geweten de boeken kan sluiten is een ander verhaal. Naar mijn memorie met korte beentjes lopen er toch nog enkele mensen op onze aardkloot rond die destijds een VN besluit van niet interventie in Irak naast zich neer hebben gelegd. Dat als één van de voorbeelden.
Of hoe geschiedenis vooral geschreven wordt door wie zich het recht toeëigend ze te schrijven.
27/05/2011 om 08:36
Dit is alvast een stevige overwinning voor gerechtigheid tegen oorlogsmisdadigers (met proces!)
Hopelijk krijgt dit navolging voor andere dictators.
Opvallend is dat, éénmaal gearresteerd, de heren allemaal last krijgen met hun “gezondheid” en zo trachten te ontkomen aan hun vervolging, zoals Pinocet van Chili - Moebarak van Egypte - Ben Ali van Tunesië - Demjanjuk Nazi -
Een open werkterrein met nog vele achterpoortjes.
Ook niet vergeten om de “buitenlandse tegoeden” van de heren dictators te confisceren, ipv hun bedje te spreiden voor een luxueus leventje after jail.
In Zwitserland schijnt men “moeilijkheden” te ondervinden om te “ware eigenaars van die tegoeden” te identificeren.
Moeilijkheden die ze nièt “ondervinden” als de rekeningen geopend worden.
Andere kandidaten zoals Mugaba van Zimbabwe - Ahmadinejad van Iran - Kabilla van Congo - Abdulla Saleh van Jemen - en andere Israëlische eerste ministers en Amerikaanse presidenten staan voorlopig nog niet op de lijst, alhoewel hun toestand “ernstig” mag genoemd worden.
Koekjes uit een Aldi vuilbak halen voor behoeftigen kost in België al onmiddellijk zes maanden voorwaardelijk.
27/05/2011 om 16:47
Ik was gisteren toch wel weer wat ontgoocheld in de Terzake berichtgeving. Waarom moest de Servische bevolking weer afgeschilderd worden als anti-westerse nationalisten? Even goed had men een aantal jongere Serviërs aan het woord kunnen laten die wél pro-Europa zijn.
Ik vind het ook niet passend dat bij deze arrestatie van Mladic terug te pas en te onpas de kwestie in Kosovo wordt betrokken. Slechts een goed derde van de landen in de VN hebben Kosovo erkend dus vermeng verschillende zaken niet door mekaar!
Hoe lang gaat het westen nog als de eeuwige zondaar blijven zien???
Ik ga met veel enthousiasme deze zomer terug richting Servië! En prachtige vakantiebestemming trouwens.