Oud-rechter Freddy Troch gaf er een paar weken geleden de brui aan : hij kon het niet meer aanzien hoe weinig beweging er zit in de noodzakelijke hervorming van Justitie. En hij is niet de enige die alle hoop heeft laten varen. Het lijstje van problemen is indrukwekkend
Straffen worden niet uitgevoerd
Het is niet te begrijpen hoe weinig tegenstand er is tegen het feit dat straffen onder drie jaar (wel degelijk “jaar”) niet worden uitgevoerd. Het sluitstuk van Justitie ontbreekt. Vergelijk het met de VRT die veel geld zou geven aan het maken van programma’s , maar ze niet zou uitzenden.
De maatregel werd jaren geleden ingevoerd , via een rondzendbrief van het ministerie van Justitie. Er zat geen groot plan achter, de enige reden was dat de gevangenissen overvol zaten.
Je zou dan denken dat Justitie snel gevangenissen zou bijbouwen, maar dat gebeurde niet: een vorige minister was van oordeel dat nieuwe gevangenissen alleen maar nieuwe gevangenen zouden aantrekken. Een beetje zoals nieuwe autowegen nieuw verkeer zouden aantrekken. Pas de huidige minister maakt nu serieus werk van de bouw van nieuwe cellen.
Nederland heeft bewezen dat het helpt: daar hebben ze veel gevangenissen gezet, met als gevolg dat iedere veroordeelde een cel had. Het resultaat is er : veel cellen staan nu leeg. België doet er tijdelijk zijn voordeel mee: het huurt cellen in Tilburg.
De informatisering is een ramp
Het informatiseringsprogramma van Justitie, het Fenixproject, is totaal mislukt en afgevoerd. Het nieuwe project kampt met zware vertragingen. Met hallucinante gevolgen . Zo vertelde een staatsraad (rechter) bij de Raad van State dat hij in zijn vorige carrière bij een rechtbank van eerste aanleg een half jaar had moeten wachten op zijn computer ( en op zijn wetboeken). Toen hij benoemd werd bij het Hof van beroep mocht hij opnieuw een half jaar wachten.
De magistraten die wel een computer hebben moeten maar hopen dat hij niet stuk gaat. Bij problemen komen ze op een wachtlijst: als hij binnen twee dagen gerepareerd is mogen ze van geluk spreken.
En het wordt niet beter: Justitie werkt al enkele jaren aan het centraliseren van alle wetsteksten in één centrale gegevensbank. Maar nu heeft de Raad van State dat project geschorst omdat er ergens een handtekening ontbrak. Om moedeloos van te worden.
Het hof van beroep van Bergen blokkeert een hervorming van het gerecht
Rechters hebben nogal eens de neiging om iedere inmenging in het beroep te weren. Dat is begrijpelijk, want de onafhankelijkheid van de rechter is essentieel voor een democratie. Maar betekent dat ook dat niemand het werk van de rechters mag organiseren? Is het niet logisch dat het werk een beetje evenwichtig wordt verdeeld onder de rechters?
Maar als je het werk wil herverdelen dan moet je eerst weten wie wat doet. Bij Justitie noemt men dat de “werklastmeting”. Maar ook dat project geraakt niet van de grond. Het Hof van Beroep van Bergen doet niet mee. Je kan raden waarom: zij hebben geen klachten over een gebrek aan rechters.
En de minister van Justitie kan geen kant op: hij zit in lopende zaken. Om toch iets te doen gaat hij nu werken met brieven aan het parlement , als je wil een” vermomd wetsontwerp”. Zijn eerste brief gaat over … de tucht bij magistraten. Dat betekent dus dat daar op ’t ogenblik nog geen regeling voor bestaat en dat iedereen een beetje zijn eigen zin doet.
En het recht van de burger op een moderne rechtspraak? Tja…
Leo Stoops
(De auteur is gerechtelijk verslaggever bij onze nieuwsdienst)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
24/05/2011 om 12:34
Recht op recht ?
Burgers die het wagen om hun recht via de rechtbank te halen verdrinken meestal in een procedureslag, inhalige advocaten die de dossiers niet consequent opvolgen en alles zo lang mogelijk rekken voor hun eigen portemonee en er derhalve geen vonnis geveld kan worden.. De essentie van een klacht wordt daarbij meestal een kruimeltje dat van tafel geveegd wordt door ’spelletjes’.
We zullen het dan nog maar niet over de gevangenissen an sich hebben… De nmbs zit in hetzelfde schuitje door uitermate slecht beleid. Hopeloos verouderd en vooral verwaarloosd.
Wat de technische werking betreft …. om bij te janken. Het moet toch verduiveld lastig zijn om budgetten te besteden waar ze voor bestemd zijn en waarom moeten er eerst 20 administraties hun zegen geven voordat er beweging in zit ? De minister van vereenvoudiging zou zich diep moeten schamen !
Waarom geen globaal plan die over de verkiezingen en de partijen heen uitgevoerd kan worden zonder dat iedere minister zijn stempel wil zetten ? Alle wetten en decreten die niet meer van deze tijd of terzake doend zijn niet verwijderen uit de wet ? Een werkgroep zou er een hele kluif aan hebben en minstens voor één legislatuur eens écht goed werk leveren waar iedere Belg baat bij heeft.
Een utopie zoals waarschijnlijk ….net zoals een nieuwe regering.
24/05/2011 om 12:36
Geachte heer Stoops,
Dat Justitie in België een oude dame is die zich op verschillende terreinen hardnekkig verweert tegen elke vorm van inmenging en modernisering is gedeeltelijk waar. Nu dient één en ander in uw opiniebijdrage toch genuanceerd te worden. Het is pijnlijk om te lezen hoe u bepaalde verkeerde causale verbanden legt. U zegt dat omdat men in Nederland meer cellen heeft bijgebouwd, elke gedetineerde nu zijn eigen cel heeft en (nu komt de aberratie) het gevolg is dat er nu cellen leegstaan. Leegstaande cellen komen er dankzij een effectief beleid dat gericht is op het beperken van detentieschade en het activeren van alternatieven voor de vrijheidsberovende straf (bijvoorbeeld de werkstraf). Expansie van het aantal cellen heeft een negatief effect indien men geen alternatieven naar voor schuift. Er wordt nu eenmaal te snel gegrepen naar de gevangenisstraf, zodat elke vrije bijgebouwde cel onmiddellijk ingenomen zou worden door een veelvoud aan gedetineerden. Uw oplossing en dat van de minister: nog eens bijbouwen. Dat deed men in de VS ook: 1,4% van de bevolking of 2,1mln mensen zitten daar nu in de gevangenis (België 0,1%). De literatuur staat bol van onderzoeken die aantonen dat dit niet werkt. Het is zeer kwalijk dat u dit even ‘verkondigd’ op uw blog. U moet dit weten, u brengt verslag uit voor de nationale televisie voor miljoenen mensen. Een initiatie in de criminologie en de rechten zou u en uw collega’s absoluut goed doen. Ik bedoel dit niet denigrerend. Dagelijks lezen wij foutieve berichtgeving in de kranten, dikwijls doorspekt met opruiende taal. Gelukkig bent u nog een serene verslaggever, in tegenstelling tot uw collega’s die elke dag de correctionele rechtbanken afschuimen op zoek naar een sappig verhaal. Ieder zijn job, maar voer ze aub met waardigheid uit.
Ik begrijp dat u het beu bent dat Justitie in België bij wijlen lam lijkt te liggen, heel veel mensen binnen de gerechtelijke wereld delen uw mening, maar alstublieft: leg door grondige en correcte verslaggeving deze aberraties bloot in plaats van enkele onderwerpen op een halfslachtige manier aan te raken.
Dit gezegd zijnde snak ik ook naar een justitie waarin de advocaat via e-mail zijn conclusies kan neerleggen en het strafdossier met een beveiligde datalink kan consulteren.
Het is aan Justitie te bewijzen dat het zichzelf kan heruitvinden.
24/05/2011 om 17:50
@Rik Vanreusel
Kan best dat het bijbouwen van gevangenissen niet echt een middel is om criminaliteit te verlagen. Ik hoef echter geen criminoloog te zijn om te besefen dat het niet straffen van criminelen dat zeker ook niet zal zijn.
Verder zou in een of andere criminologie-cursus ook eens wat aandacht mogen besteed worden aan de effecten van het nemen van irrationele besluiten door rechtbanken (ik ga ze hier niet opsommen, er staat er elke week wel eentje in een krant).
Justitie zou een pijler van de maatschappij moeten zijn, dat is ze duidelijk niet (meer). Voor mij zijn daarin alle betrokkenen verantwoordelijk (dus niet alleen politici). Een heeeel erg goed betaald rechter heeft dus geen argumenten om zich te verstoppen achter weet ik veel wie om zijn deel van de verantwoordelijkheid te ontlopen.
Ik kan mij ook alleen maar achter (een deel van) de mening van Mr of Mvr Smeets (1e reactie) scharen wanneer de overdreven commercialisering in justitie (de advocaten-business-zonder-scrupules) in vraag gesteld wordt.
24/05/2011 om 21:57
Wanneer zal Justitie eens werk maken om het slachtoffer te beschermen en te verdedigen. Het slachtoffer dat betrokken is bij een misdaad moet zelf opdraaien voor de ontzaglijke en onredelijke kosten voor de advocatuur, terwijl de Staat en dus opnieuw de belastingbetaler moet opdraaien voor de honoraria van de top advocaten die aangeduid worden om misdadigers en gangsters voor het Hof van Cassatie te verdedigen?
Is het te verwonderen dat de burger geen vertrouwen meer heeft in het gerecht als men hier ernstig over nadenkt?
Wanneer zal er eens een eerlijk en rechtvaardig beleid gevoerd worden waarbij dossiers sneller afgehandeld worden en wanneer zal er eens transparantie worden geschapen met betrekking tot de enorme sommen die voor de verdediging moet betaald worden?
25/05/2011 om 11:07
Met al zijn onvolkomenheden is de analyse van Stoops in het algemeen niet verkeerd, wel onvolledig. Hij vergeet namelijk naar de oorzaak van al deze kwalen te kijken, terwijl in die richting ook de oplossing te vinden is. Zo is het gebrek aan uitgevoerde celstraffen en de overbevolking en slechte kwaliteit van onze gevangenissen niet alleen het gevolg van een ‘onwil’ om gevangenissen bij te bouwen, maar ook van een strafwet die (lange) celstraffen als de enige strafmogelijkheid lijkt te zien. En van het feit dat er velen zitten die er niet thuishoren, zoals verslaafden, geesteszieken of mensen in voorarrest. Hoe komt dat? Omdat het parlement de wet zo gemaakt heeft. Dus kan het parlement dat ook veranderen. Maar daarvoor is de moed nodig om tegen de vooroordelen van de publieke opinie in te gaan. Hetzelfde voor het tuchtrecht en de controle op de magistratuur. Met het Fortis-arrest nog vers in het geheugen is het ‘n heikele zaak om politieke zeggenschap over de magistratuur te eisen. En koren op de molen van populisten die klaar zullen staan om niet-populaire of hen ongunstig uitkomende uitspraken aan “politieke beinvloeding” te wijten.
De ouderwetse en gebrekkige infrastructuur ten slotte, is net als de gerechtelijke achterstand een kwestie van centen. Een structureel tekort daaraan tast justitie al jaren aan, op alle niveaus en vlakken (infrastructuur, personeel, budget, werkingsmiddelen, you name it). Ook dat kan je in het parlement aanpakken, door wetten te stemmen die meer middelen voor justitie vrijmaken. Maar dat geld moet per definitie ergens anders vandaan komen: van de budgetten van andere beleidsdomeinen, of uit de zakken van de belastingbetaler. Beide opties zullen tot onvrede leiden. Ook hier is dus “politieke moed” nodig. Méér dan vijf minuten, want “onverwijld” een perfecte justitie creëren kan zelfs Freddy Troch niet. Maar onze verkozenen zullen de keuze hoe dan ook moeten maken.
25/05/2011 om 17:21
Recht op een rechtvaardige justitie? Laat me niet lachen : 7 jaar geleden haalde mijn ex (pediater diensthoofd in Chimay) mij te beschuldigen van ‘attentat à la pudeur’ op mijn jongste dochter. Resultaat : van de ene dag op de andere presenteerde de ze de kinderen niet meer. Het heeft meer dan een jaar geduurd voor ik dankzij een videointervieuw van de kinderen buiten vervolging gesteld werd. Maar het openbaar ministerie heeft mijn ex nooit vervolgd : niet voor niet presenteren van de kinderen en niet voor tergend geding. Mijn kinderen heb ik sindsdien niet meer gezien. Oudervervreemding met de hulp van jeugdrechter. Leve het Belgisch gerecht.
25/05/2011 om 21:37
Ik denk dat magistraten wel genoeg verdienen om zichzelf een computer te kopen
bouw gevangenissen wordt tegengehouden door de Vlaamse gemeenten die geen gevangenis op hun grondgebied willen
men weet ook maar al te goed dat als rechters zeker willen zijn dat iemand in de gevangenis gaat men ze een grotere straf dan drie jaar geeft…
28/05/2011 om 17:11
Over de situatie betreffende Tilburg weet ik een en ander en als de argumentatie van dhr: Stoops op hetzelfde lage niveau is voor zijn andere klachten dan is het maar een beroerd artikel. Ik kan u verwijzen naar een boek als Hoe punitief is Belgie? voor een correcte redenening betreffende het aantal cellen en gevangenen, want het is natuurlijk niet omdat Nederland alleen veel cellen gebouwd heeft dat ze ze nu kan verhuren aan Belgie. Op zeker ogenblik heeft nederland beslist om gevangen met twee op cel te zetten waardoor al een deel van het probleem opgelost was (in ons land zitten ze meestal al met te veel op cel). Daarenboven is de isntroom kleiner geworden en blijven de rechters veel meer werkstraffen geven. En dan is er nog veel minder voorlopige hechtenis natuurlijk in nederland….al bij al een genuanceerder beeld dat hetgeen leo hier schetst.