België heeft zich bij koppeleton van Europese landen geschaard dat een quotum wil invoeren voor vrouwen in beursgenoteerde ondernemingen., al is de zaak parlementair gezien nog niet beklonken. Een rechtse coalitie van liberalen en NV-A heeft een vertragingsmanoeuvre ingezet door een advies te vragen aan de Raad van State.

Herman De Croo van Open Vld zegt dat dit nodig is om helemaal geen risico’s te nemen bij de invoering van zo’n belangrijke maatregel. NV-A is duidelijker: zij vinden dit gewoon een slechte maatregel. ‘We moeten vermijden dat elke vrouw in elke raad van bestuur in de toekomst als een excuustruus wordt gezien’ zegt Ben Weyts. Paul Buysse, voorzitter van de Raad van Bestuur van Bekaert, zegt dat hij zich als vrouw beledigd zou voelen als men zo’n maatregel zou nemen.

Volop discussie

Het is niet verwonderlijk dat je in zo’n debat scherpe voor- en ook harde tegenstanders vindt, zoals dat altijd het geval is met ‘gendergebonden’ (excusez le mot) onderwerpen. Sommigen, zoals Buysse, vinden het neerbuigend en betuttelend om vrouwen op die manier te helpen de ongelijkheid die in de hogere bedrijfsregionen bestaat weg te werken. Vrouwen zullen op eigen kracht wel doorgroeien, net zoals vrouwen in ongeveer alle (hogere) beroepen en aan de universiteiten de afgelopen decennia een niet te stuiten opmars hebben gemaakt.

De voorstanders van ‘positieve discriminatie’ zeggen dat vrouwen een duwtje in de rug nodig hebben om mannenbastions als raden van bestuur van beursgenoteerde bedrijven te veroveren. De bedrijfswereld kent een hoog ‘ons kent ons’-gehalte. Uitstekende netwerkers, die lui. Als er ergens een vacature valt in de hogere regionen wordt die warempel niet met een advertentie in de krant gezet. Die wordt ingevuld zoals dat onder gentlemen gebeurt: ‘onder ons’.

Noorwegen wijst het voorbeeld

Het is vast geen toeval dat een Scandinavisch land, Noorwegen namelijk, er als eerste bij was om een rigoureus quotasysteem in te voeren. De Scandinavische landen lopen als vanouds voorop als het gaat over vrouwenrechten. Niet verwonderlijk dus dat een Scandinavisch land ook op het terrein van vrouwenvertegenwoordiging in raden van bestuur het voortouw neemt.

Sinds 2008 geldt daar dat 40% van de zetels in raden van bestuur van beursgenoteerde bedrijven uit vrouwen moet bestaan. Met een radicale sanctie: als de bedrijven niet gehoorzamen worden ze opgeheven. Sommigen hebben zichzelf van de beurs gehaald.

Ook Spanje heeft een doeltreffende sanctie ingebouwd: als tegen 2015 het quotum niet wordt gehaald door een bedrijf dan moeten ze met een hele goede uitleg afkomen, of anders kan het verder fluiten naar overheidsbestellingen. Dat is dan wel sneu voor bedrijven die sterk van overheidsbestellingen afhangen.

Bedrijven die nauwelijks of niet afhangen van zo’n bestellingen zullen allicht hun schouders ophalen. Oostenrijk dan weer heeft geen sancties voorzien voor overtreders van hun wetgeving.

Women on board

Een groep vrouwen met belangrijke functies in het bedrijfsleven heeft niet gewacht op een wettelijke regeling. Ze hebben een vzw opgericht, ‘women on board’. Het is de bedoeling om een soort ‘wervingsreserve’ op te richten van vrouwen die in aanmerking komen en die bereid zijn om bestuursfuncties op te nemen.

Zitten de bedrijven daarop te wachten, op een lijst van geschikte dames als bedrijven op zoek zijn naar kandidaten voor hun raden van bestuur? ‘Het is een manier om mee te helpen aan de bewustwording’ zegt Françoise Roels, bestuurslid van Cofinimmo, een immobiliënvennootschap. ‘Als de quota er komen, dan kan die lijst de bedrijven zeker helpen om geschikte kandidaten te vinden. Komen de quota er niet dan is het toch een manier om de bedrijven te wijzen op de aanwezigheid van geschikte vrouwen’.

De tijd lijkt in ieder geval te spelen in het voordeel van die vrouwen. Hun opmars in vele beroepsgroepen is niet te stuiten. Aan de universiteiten en hogescholen zijn meisjes in de meerderheid. Is het doorstoten naar de absolute top van het bedrijfsleiding een kwestie van tijd? Dat wil zeggen dat het laatste bastion wordt genomen waar de mannen het voor het zeggen hebben, de ‘old boys networks’, de cenakels waar mannen mekaar ontmoeten en waar die ‘ons kent ons’mentaliteit heerst. Zoals Patrick Janssens, SP-A-burgemeester van Antwerpen ooit zei: netwerken kunnen wij beter. Dus dames, aan de slag!

Guy Janssens

(De auteur presenteert het sociaaleconomische magazine De Vrije Markt)

@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod