Het is middag en ik zit op een bankje op een zonovergoten plein in het enige dorp van Lampedusa. Ik wacht tot de kranten komen, of liever, die ene Siciliaanse krant die hier in dit seizoen te krijgen is. De andere bankjes zitten vol met Tunesiërs, een gezicht dat ik stilaan gewend begin te worden. Een jongen maakt zich los van zijn bank, en steekt het plein over. Hij komt naast mij zitten en begint in een mengeling van Arabisch, Italiaans en Frans een gesprek.

Of ik hier woon? Nee, zeg ik, in België. Ah, België, zegt hij. Is het daar goed? Toch wel, zeg ik. Ik zie in zijn hoofd de optie “België” groeien. Hij is 17, de oudste van het gezin, zegt hij. Hij is uitgestuurd om te proberen werk te vinden, en zo het gezin te helpen. Met 190 zaten ze op één boot. Hij was bang van de grote golven en de sterke schommelingen van het schip. Waar slaapt hij nu, vraag ik. Op de grond, zegt hij. In het opvangcentrum, met negen in een kamer, hij slaapt op de grond. ’t Is er erg vuil, zegt hij nog.

Teleurstelling

Hij wil naar Frankrijk, omdat zijn oom daar woont. Maar Italië is ook goed. Hij heeft gehoord dat de president van Italië werk beloofd heeft aan alle Tunesiërs in het land, en vraagt mij of dat waar is. Als ik zeg dat dat niet zo is, zie ik de teleurstelling over zijn gezicht glijden.

Ik probeer hem uit te leggen dat er wetten zijn in Europa, die verhinderen dat vluchtelingen die alleen maar om economische redenen naar Europa komen, er mogen blijven. Wat is het beste land van Europa, vraagt hij. Ik zeg dat het overal wel goed is, Frankrijk, Duitsland, België, maar niet voor iedereen. Dat het voor jongens zoals hij héél moeilijk is. Hij knikt bedachtzaam.

Maar Frankrijk is toch wel goed, probeert hij nog. Daar is toch werk? Ik leg hem uit dat hij als minderjarige het recht heeft om opgevangen te worden, tot hij meerderjarig is. Dat is al over zes maanden, zegt hij, enigszins teleurgesteld. Ik ben zeventien en een half.

Bonne chance

Iemand van de organisatie Save The Children heeft hem verteld dat hij, omdat hij minderjarig is, naar Sicilië zal worden gestuurd, om daar naar school te gaan. Dat vooruitzicht lokt hem wel. School, een diploma, en dan werk zoeken. Al heeft hij al twee diploma’s, zegt hij. De grote fout van Ben Ali in Tunesië, volgens hem. Die heeft gezorgd voor goede scholen, zodat iedereen een diploma heeft. Helaas is er geen werk, en dus zitten ze daar maar mooi met hun diploma, zegt hij.

Maar school dus. Naar Sicilië. Ze komen de kinderen met bussen halen, om ze dan met de boot naar Sicilië te brengen, weet hij. Alleen hem zijn ze nog niet komen halen. Hij begrijpt niet waarom.

Een jongeman komt naar hem toe, hij moet meekomen. Bedankt, zegt hij, en schudt mij de hand. Bonne chance, roep ik nog.

Hartverscheurende leugens

Verhalen zoals deze jongen vertelt, zijn hartverscheurend. Zijn schrijnende onwetendheid, het misbruik dat van hem is gemaakt, de leugens die ze hem hebben wijsgemaakt. Maar er is nog wel meer niet pluis met de situatie van de Tunesiërs op Lampedusa.

Italië weigert te zorgen voor een degelijke, gecoördineerde en menswaardige opvang. De Tunesiërs slapen onder de blote hemel, in de ijzige kou, tot de bewoners het beu worden. En dan worden ze overgebracht naar andere gebieden in het zuiden van Italië, waar de bewoners het al bij voorbaat beu zijn.

Minister van Binnenlandse Zaken Maroni – niet toevallig van de regionalistische en zeer xenofobe partij Lega Nord – heeft een plan uitgewerkt, om tot 50.000 migranten te spreiden over alle Italiaanse regio’s. Gespaard worden de regio’s Sicilië, Calabrië en Puglia, die nu al veel migranten opnemen. En ook de regio Abruzzo, die nog altijd de aardbeving van twee jaar geleden niet te boven is.

Clandestini

Fair and square, zo lijkt het. Maar dat is het niet. Het spreidingsplan is alleen bedoeld voor vluchtelingen uit Libië, de echte oorlogsvluchtelingen, zo wordt gezegd. De Tunesiërs zijn “maar” clandestini, illegaal en om economische redenen het land binnengekomen, en dus gedoemd om uitgewezen te worden. Strafbaar bovendien, volgens de Italiaanse wet.

De regering waarschuwt nu al wekenlang voor een enorme – in haar woorden “bijbelse” – toestroom van vluchtelingen uit Libië. Maar die komt maar niet op gang. Er is dus een plan voor een niet-bestaande vluchtelingenstroom.

Degene die wel bestaat, wordt met halfslachtige ad hoc-maatregelen bestreden, en het zuiden van het land draait ervoor op, om nog maar te zwijgen van de Tunesiërs zelf. Certo, non è una bella cosa.

Mieke Strynckx
(De auteur is journalist van de buitenlandredactie van de VRT)

@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod