De G8, de groep van de meest geïndustrialiseerde landen ter wereld, waarschuwt kolonel Moeammar al Khaddafi: geef de Libiërs waar ze recht op hebben – democratie, als ze dat zelf willen – of de gevolgen zullen vreselijk zijn. Na twee dagen vergaderen – vooral over Libië – komen de acht landen niet verder dan een waarschuwing, een dreiging met niks. In de slotverklaring staat geen woord over een no-fly zone.
Officieus heet het dat de VN Veiligheidsraad zich daarover moet buigen. De NAVO wil pas een actieplan opstellen als de VN daartoe een duidelijk mandaat geeft. De Arabische Liga vraagt dat de VN een no-fly zone opneemt in een resolutie. En de landen van de Europese Unie, die zijn het – alweer – niet eens met elkaar. De Verenigde Naties zijn aan zet.
Verdeeldheid
Als zelfs de (acht) leden van de G8 niet unaniem achter een vliegverbod kunnen staan, zoals dinsdag gebleken is, hoe zouden we dan een eensgezind standpunt kunnen verwachten van de 27 Europese lidstaten?
Er zijn bijna evenveel meningen als er leden zijn. Frankrijk en Groot-Brittannië willen een no-fly zone, Duitsland absoluut niet. Italië vindt het niet nuttig om naar de VN Veiligheidsraad te gaan als Rusland – een permanent lid – vermoedelijk toch zal tegenstemmen. China mogelijk ook, trouwens. De andere Europese lidstaten zweven daar ergens tussen.
No-fly zone
Vraag is een vliegverbod boven Libië de oplossing is. De geschiedenis heeft al geleerd dat die maatregel lang niet altijd een slachting voorkomt. De no-fly zone over Bosnië heeft het bloedbad van Srebrenica niet kunnen voorkomen in 1995. Ook in Irak, begin jaren 90, heeft een no-fly zone de Koerden niet beschermd tegen Saddam Hoessein.
Een vliegverbod begint met het uitschakelen van de luchtafweer op de grond. Tegenstanders vrezen dat daarbij veel burgerslachtoffers kunnen vallen, collateral damage, weet u wel.
En wat als Khaddafi het verbod naast zich neerlegt? Een oude vos verleert z’n streken niet: het geloof dat Khaddafi beide voeten op de grond zal houden vanwege een vliegverbod is behoorlijk klein. En als hij niet meer via de lucht kan aanvallen, doet hij dat toch gewoon bloedig op de grond, via zijn huurlingen uit Tsjaad en Niger.
Libië is Irak niet
Angst is een slechte raadgever, maar dit debat lijkt doorspekt met angst. Niemand wil fouten maken, niemand wil z’n nek uitsteken, niemand wil commentaar krijgen. Maar dit is oorlog. Toekijken en niets doen, is ook een keuze.
Het debacle in Irak heeft de internationale gemeenschap geleerd om geen militair offensief te starten zonder VN-resolutie. Niemand wil een tweede Irak, niemand – zeker in Europa - wil na Irak en Afghanistan nog troepen beschikbaar stellen voor een nieuwe militaire interventie.
Maar Libië is Irak niet. Hier is geen grootse internationale discussie over het al dan niet beschikken over massavernietigingswapens. En in Libië zijn de belangen van Europa minstens even groot, zo niet groter, dan de Amerikaanse belangen.
Libië ligt bijna aan de grens met Europa, Libië houdt/hield migranten naar Europa tegen, Libië voert olie uit naar Europa. Toch wacht Europa en kijkt het naar de VS. De Amerikanen doen niets. En dus gebeurt er niets.
Frankrijk vs Duitsland
Europa wil een grote speler zijn, maar durft geen standpunt in te nemen. Angela Merkel is wel duidelijk. Duitsland wil geen no-fly zone, wil niet meegezogen worden in een oorlog in Noord-Afrika, wil niet beginnen aan een militair offensief waarvan de draagwijdte niet duidelijk is. Misschien wil Merkel gewoon even een grijze muis zijn, heeft zij in Duitsland zelf niets te winnen met een deelname aan welke actie dan ook in Libië. En ze doet het al zo slecht in de peilingen.
Daartegenover staat Nicolas Sarkozy. De Franse president wil de democratie verspreiden in Noord-Afrika, steunt als allereerste de overgangsraad die door de opposanten van Khaddafi in Benghazi is opgericht, wil zo snel mogelijk een no-fly zone om de burgerbevolking te redden. Misschien is Sarkozy gewoon bang dat Frankrijk zijn invloed verliest in Noord-Afrika, wil hij rechtzetten dat zijn regering zich vergaloppeerde met de Jasmijnrevolutie in Tunesië (toen zijn minister van Buitenlandse Zaken moest aftreden na omstreden zakelijke contacten met getrouwen van de inmiddels verdreven president Ben Ali. O ja, en ook omstreden privécontacten tussen zijn premier Fillon en die andere verdreven president, de Egyptenaar Hosni Moebarak.) En Sarkozy doet het al zo slecht in de peilingen.
Intussen in Libië….
Khaddafi staat met zijn getrouwen aan de poorten van Benghazi, het bolwerk van de opstandelingen en meteen ook de belangrijkste stad in hun handen. De Libische leider spaart mensen noch middelen – letterlijk – om zijn hele land te heroveren. Bij het begin van de revolutie waren die opstandelingen niet echt tuk op buitenlandse hulp. Ze wilden hun dictator zelf verdrijven, zonder hulp. Maar nu blijkt dat dat niet zo’n evidente opdracht is, wordt de roep om een internationale interventie luider, elke dag luider.
Khaddafi bombardeert niet alleen zijn eigen steden, hij schiet niet alleen zijn eigen onderdanen dood, hij deelt ook geld uit als snoepjes bij de carnavalsstoet.
Deze week stonden in Tripoli rijen mensen zich naar verluidt op te geven als vrijwilliger om mee te vechten voor Khaddafi: die mensen kiezen eieren voor hun geld. Want - wie weet -zitten ze heel snel weer opgescheept met broeder Khaddafi. Als Moeammar al Khaddafi na bijna 42 jaar macht, ook dit offensief tegen hem overleeft, dan ziet het er erg somber uit voor al die Libiërs die openlijk tegen hem durfden te zijn tijdens deze revolutie.
Inge Vrancken
(De auteur is buitenlandverslaggever bij onze nieuwsdienst, gespecialiseerd in het Midden-Oosten)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
17/03/2011 om 14:02
Hopelijk klinkt het niet cynisch, maar ik dacht dat dit conflict in Libië de grote kans was om de relaties met de moslim-wereld te verbeteren. Het leek me een kans om de discussies te verleggen van ‘hoofddoeken’ naar ‘hoe kunnen we als democratische landen met elkaar samenwerken’. In mijn misschien naïeve dromen was alle denkbeeldige vijandigheid al weg, maar als de burgerbevolking in Libië verliest, wat gaan die arabische burgers dan zeggen: “Europa heeft niks gedaan, ze hebben ons laten verrekken uit angst dat ze geen olie meer zouden krijgen”? Zelfs ik krijg al werkelijk een enorme gigantische afkeer voor de Europese leiders die niet willen helpen.
Het ergste van al is dat het misschien al te laat is. Bij mijn weten heeft niemand gevraagd om een oorlog, zelfs als een no fly-zone een militaire ingreep is, dan is het eentje die je makkelijk kan beperken in tijd en middelen. Als we op tijd ingrepen, dan zou de burgerbevolking wel de rest doen. Indien niet, so what, dan hoefden we ons niet te verwijten dat we bij één van de grootste daden van dictatuur-onderdrukking die ik ooit gezien heb, kalm aan de zijlijn stonden toe te kijken. Eens een keertje ingrijpen zonder het verwijt te krijgen dat we het voor de olie doen, maar zowaar om medestrevers naar democratie bij te staan. Wat als Khadaffi wint en dit een nieuw Irak wordt, een Irak dat we van den beginne hadden kunnen voorkomen. Hoeveel staat nog te wachten als we nu niks doen!!
Wat is het, zeggen sommige arabische landen “durf niet te helpen of ge krijgt minder olie”? Als de arabische liga om steun vraagt, dan hebben we geen excuus meer om moord en verderf gewoon te laten gebeuren. Als de burgerbevolking daarna dan toch nog verliest, dan stoppen we gewoon met de no fly-zone en zeggen “o.k., onze hulp is mislukt en daar laten we het bij”. Wees gewoon bereid eventueel falen te aanvaarden. Maar nu proberen we het niet eens.
17/03/2011 om 16:53
Het is zielig deze toestand..maar hopelijk gaan vele europese burgers hun ogen open.
Het Europees instituut is geen democratisch gebeuren, ze is een instelling die enkel dient om de economische belangen van de deelstaten te behartigen.
aan zulk ondemocratische instelling gaan vragen om het lybische volk te beschermen van z’n dictator …is zoals de muis aan de beer vraagt om de kat te verjagen…waarom zou ie?
Deze situatie zegt meer over Europa en z’n principes en naar wat we als volk afglijden.
Europa heeft al langer m’n middelvinger verdiend.
17/03/2011 om 20:44
Wie ik vandaag niet hoor is onze vriend Van der Maelen van SPA. Graag had ik zijn visie vernomen wat er moet ondernomen worden tegen Libië. Hij weet steeds commentaar te geven op de aanwezigheid van onze militairen in Afghanistan. Als hij eerlijk is met zichzelf moet hij nu ook met een concrete visie naar buiten komen.
17/03/2011 om 20:46
Er is geen wereldpolitie.
Het eerste eeuwige probleem.
Elke soldaat van onze troepen die sneuvelt is er een teveel.
Het tweede eeuwige probleem.
18/03/2011 om 08:59
We reageren met ‘lichtsnelheid’ zo zeggen onze dierbare politici in lopende zaken. Je zal maar de vader zijn van een uitgemoorde familie in Libië om zoiets te horen. Het is ronduit walgelijk.
Zelfs na de beslissing blijft men in de Veiligheidsraad bakkeleien over wat nu wel of niet mag.
Naar mijn mening komt hier opnieuw de onmacht van Europa duidelijk naar boven. We slagen er niet in om met één stem te spreken en dat net doordat we economisch niet één zijn.
Een oorlog voeren in Libië, bester Peter VH, is altijd voor een stuk op economische motieven gestoeld. Alle oorlogen zijn dat. Laten we niet hypocriet doen en dat ontkennen om de ingezette middelen af te keuren. Indien morgen in Europa een vorst / president / politicus op zijn eigen volk laat schieten (net zoals onze vriend in Libië), dan is dat ook om economische redenen. Welk ander belang dan zijn zakken heeft die misschien ?
Evenzeer verdient die president / koning / politicus een pak voor de broek. Het enige verschil is dat men zich hier politiek gewiekster aan de macht vastklampt omdat men ervoor zorgt dat men genoeg bestuursmandaten cumuleert opdat men zich voldoende door de economie gesteund voelt.
Nu wordt dus ingegrepen. Daarbij vallen altijd onschuldige slachtoffers. Ik ken geen bom die valt en zegt ‘goeiedag, bent U van de goeie of de slechte’ ? Wel feit is dat deze ‘bevrijdingsactie’ economisch gezien weer niet slecht valt. De oorlogsmachine moet immers onderhouden en gespijsd worden. Jammer om te zeggen, maar het is zo.
Het risico dat ik wel veronderstel, is dat nu ook andere landen uit de ‘gordel van onrust’ zullen vragen om interventie. Denk aan de mensen in Bahrein die genadeloos afgeslacht zijn. Uitbreiding van het conflict betekent stellingname tegen de regimes en vergeet niet: zij hebben olie en zonder die olie vliegen onze straaljagers niet, rijden onze tanks niet, valt de hele machine stil. Net daarom heeft de veiligheidsraad NIET met lichtsnelheid gereageerd, maar inderdaad de pro en contra afgewogen.
Het is alleen te hopen dat men nu snel en accuraat reageert, maar evenzeer dat men zich niet laat verleiden om in de hele regio tussen te komen, want dan zijn we verder van huis…
18/03/2011 om 12:35
De VN hebben zich ondertussen in principe vóór een no-fly zone uitgesproken en de Fransen staan te trappelen om militair tussenbeide te komen.
Dit laatste is zeer begrijpelijk, gezien de haast waarmee President Sarkozy de Libische rebellen heeft uitgeroepen tot vrijheidsstrijders; het is nu zaak in te grijpen voor Khaddafi weer de absolute overhand heeft en Benghazi herovert, anders wordt de kans op vergeldingsacties, van verlies van lucratieve contracten tot en met terreuraanslagen tegen Frankrijk en de Franse belangen in sub-Saharaans Afrika, wel zeer reëel.
De kolonel lijkt me niet echt het forgive-and-forget type…
Ik lees ondertussen zelfs dat België “bereid zou zijn” troepen in te zetten.
Los van de vraag of het aangaan van een dergelijke verbintenis binnen “lopende zaken” valt, rijst de vraag welke troepen dat dan wel zouden zijn en wat zij zouden moeten doen.
Gezien de inspanning die het handhaven van enkele honderden militairen in Afghanistan blijkbaar vergt en het aanhoudende verzet hiertegen van de sp.A, is het verbazend dat wij zelfs maar overwegen aan dit nieuwe conflict deel te nemen; zoals hoger vermeld moeten de kameraden tégen dit voorstel stemmen, wanneer het in de Kamer wordt voorgelegd.
En het volgende probleem kondigt zich natuurlijk al aan.
Scheppen we hier een precedent?
Quid Bahrein, quid Jemen, quid Soedan (want daar rommelt het ook nog steeds), quid Ivoorkust, quid …?
Welk principe hanteren we, België, maar ook de EU, hier?
Is er een soort charter m.b.t. “aanvaardbaar gedrag van dictaturen” of volstaat het dat de dictators onsympathiek zijn?
Vanaf hoeveel repressie is er teveel repressie?
Gaan we vanaf nu bijvoorbeeld niet langer handel drijven met eenpartijstaten (zoals China?), met landen waar minderheden onderdrukt worden (wat vindt Dhr. Maingain hiervan?), waar journalisten gearresteerd worden, waar godsdienstvrijheid beknot wordt (hoofddoeken ja of neen?)?
Gaan we dan ook consequent zijn en geen handel meer drijven met landen die wél nog zaken doen met eenpartijstaten, met … ?
Maken we, indien we deze weg inslaan, op termijn en onbedoeld, de natte droom van de meest fundamentalistische groenen waar en gaan we terug naar een middeleeuwse samenleving, bij gebrek aan grondstoffen en economische activiteit…
Het worden nog interessante tijden.
18/03/2011 om 13:00
Als de G7 - G8 - G20 samen komen, heeft dat onvermijdellijk te maken met geldgewin en gespin.
Spreken we over een “goede” of over een “kwade” oorlog?
Politici willen vandaag graag het verband tussen “wapens” en “oorlog” verdonkermanen, met de dooddoener dat, als “wij het niet doen, iemand anders graag het gat in markt zal opvullen. We moeten daar niet naïef over doen” zeggen ze. Wapens zijn er volgens hen, om de “vrede te bewaren”
De wapenindustrie is veruit de machtigste “industriële activiteit” ter wereld waar honderduizenden miljarden dollars aan worden “verdiend” voornamelijk door G7-G8v-G20 landen, de zogenaamde “peace keepers”.
En ook “tewerkstelling” beweren de protagonisten..
Nu gaan “mensen” doen waarvoor “wapens” gemaakt worden, namelijk dood en vernietiging zaaien.
In politiek Amerika heet het dat de overheden van Bahrein en Saudi Arabië “het recht en de plicht hebben om de orde te handhaven” waar nochtans ook jongeren en middenstanders op straat komen voor vrijheid en democratie, waar vrouwen minder dan niets zijn, waar dictaturen heersen die mensenrechten vierkant aan hun laars lappen. En waar alle protest keihard in de kiem gesmoord wordt.
Wat zouden de VN - EU - G7 - G8 -G20 daarvan vinden?
20/03/2011 om 11:15
@Wilfried
Wat je schrijft is natuurlijk waar. Maar moet daarom nu in Libië niets gedaan worden?
Gaan we daar dood en vernieling zaaien. Ja.
Maar in iets mindere mate dan de Grote Leider het nu aan het doen is tegen weerloze burgers. Ik begrijp de houding hier niet goed. Eerst moord en brand schreeuwen dat Europa niets doet. Komt er wel een reactie, dan gaat men protesteren dat er slachtoffers gaan valllen. Ja, wat wil je nu? Khaddafi verdrijven met een zakdoek?
Wat Bahrein en Saudi Arabië aangaat, dat zijn allebei dictaturen, inderdaad. En alle protest wordt daar ook in de kiem gesmoord. Maar dat is een discussie naast de kwestie, want het gààt hier nu eenmaal om Libië.
Moet men dan niet ingrijpen, omdat men het elders ook niet doet?
Natuurlijk speelt de olie hier een rol, dat weet ik ook wel. En uiteraard doen de Amerikanen mee omdat Khaddafi een dictator is die ze totaal niet meer in de hand hebben. Zo hebben alle deelnemers hun redenen.
Die mogen ze van mij gerust hebben, ze doén nu tenminste iets.
En dat is nog altijd beter dan aan de zijlijn staan en op alles kritiek te hebben. Hét perfecte alibi om vooral niets te moeten doen. Heel typisch en de laatste tijd ook wooral héél Belgisch.