Een paar dagen geleden leek het nog goed te komen met Karl Theodor Maria Nikolaus Johann Jacob Philipp Franz Joseph Sylvester Freiherr von und zu Guttenberg. In de Bondsdag in Berlijn had hij zich in zakken gehuld, asse over zijn hoofd gestrooid en mea culpa geslagen. De oppositie kon wel tegenpruttelen, maar de storm leek ver uitgewaaid. Het boulevardblad Bild –een machtfactor van belang in Duitsland- bleef vierkant achter de minister staan. De Universiteit van Bayreuth, waar Guttenberg zijn doctoraat had ingediend, zou de zaak nog wel onderzoeken, maar het kon maanden duren eer ze alle plagiaat in de 400 bladzijden proefschrift zou kunnen vinden. Alles leek er dus op te wijzen dat de zaak een stille dood zou sterven, een tactiek, die niet alleen in de Bondsrepubliek erg populair is.
Zware slag voor Angela Merkel
Niet dus. De academische gemeenschap in Duitsland ging op zijn achterste poten staan. Wat zou hun eigen doctoraat nog waard zijn als Guttenberg hiermee weg kwam? Wat zou er nog overblijven van het oude, humanistische Duitse Bildungs-ideaal? Duitse wetenschappers zouden de risée zijn op alle internationale bijeenkomsten. En dus schoten ze aan het werk. Op de website Guttenplag Wiki werd het resultaat bijeengebracht. In minder dan een week hadden honderden vrijwilligers uitgevist dat zu Guttenberg op 324 van de 393 bladzijden van zijn Dissertation plagiaat had gepleegd. De helft van zijn sciptie bestond uit fragmenten, die hij uit het internet had geknipt en geplakt. Exit Freiherr von und zu Guttenberg.
Op het eerste gezicht is de aftocht van de flamboyante minister van Defensie een zware slag voor Angela Merkel en haar christen-democraten. Guttenberg was de coming man van de Duitse christendemocratie, hij werd genoemd als mogelijke opvolger van Merkel. Karl-Theodor was enorm populair in Duitsland, daarbij geholpen door rechtse bladen als Bild en Focus. Zelfs Der Spiegel, dat niet van rechtse sympathiëen kan beschuldigd worden, stond meestal welwillend tegenover de Duitse minister van Defensie.
Deelstaatverkiezingen
Merkel kan het schandaal bovendien missen als kiespijn in de aanloop naar de belangrijke deelstaatverkiezingen in Baden-Württenberg en Saksen-Anhalt, eind deze maand. Algemeen wordt aangenomen dat haar Christlich Demokratische Union daar klappen gaat krijgen. In Baden-Württemberg zou de CDU voor het eerst in 58 jaar haar meerderheid kunnen verliezen, een nieuwe psychologische opdonder voor Merkel, na de forse winst van de sociaal-democraten bij de deelstaatverkiezingen in Hamburg.
Maar laten we even cynisch zijn. Zou het kunnen dat het vertrek van Guttenberg Merkel wel goed uitkomt? Opnieuw heeft ze een mogelijke concurrent binnen de eigen partij uitgeschakeld. Velen gingen hem al voor. In mei vorig jaar nam de invloedrijke minister-president van Hessen, Roland Koch, ontslag uit al zijn functies binnen de CDU. Een maand later volgde de voormalige minister-president van Noordrijn-Westfalen, Jürgen Rüttgers. Nauwelijks drie weken daarna liet Merkel de minister-president van Nedersaksen, Christian Wulff, verkiezen tot president. Wulff had drie stembeurten nodig in de Bundesversammlung, een unicum in Duitsland. Enkel Karl-Theodor zu Guttenberg kon haar machtpositie binnen de partij nog bedreigen.
Kohls Mädchen
Het is trouwens lang niet zeker dat de positie van de CDU in gevaar is in Baden-Württemberg of Saksen-Anhalt. In Baden-Württemberg blijven de christendemocraten in de laatste peilingen stoer op 40 procent staan, dat is net zoveel als voor de affaire Guttenberg. Het trouwe kiescliënteel van de CDU is blijkbaar niet van plan om over te lopen naar andere partijen.
Als er één constante is in de carrière van Angela Merkel, dan is het wel dat haar tegenstanders haar altijd hebben onderschat. Sinds de tijd dat ze in 1990 als Kohls Mädchen minister van vrouwen en jeugd werd, hebben haar (voornamelijk) mannelijke tegenstanders nooit echt geweten hoe ze haar moesten inschatten. Veel Europese leiders maken nu nog altijd dezelfde fout. Ze denken dat haar strenge standpunt over de Eurozone vooral ingegeven is door binnenlandse overwegingen, kwestie van zich aan de Duitse kiezers te kunnen presenteren als een politica, die de Duitse belangen vooropstelt. Ze zullen de komende maande merken dat het haar ook voor Europa ménens is.
Rik Tyrions
(De auteur is buitenlandverslaggever bij onze nieuwsdienst, gespecialiseerd in Duitsland)
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
03/03/2011 om 00:13
De heer von und zu Guttenberg heeft een deel van zijn thesis gecopieerd, en hij moet aftreden. Maar jonkvrouw Freya Vanden Bossche heeft heel haar thesis tegen betaling volledig laten schrijven door een vriend van haar vader, en zij mag blijven zitten.
03/03/2011 om 13:04
De Duitsers hebben goede redenen om zich als geen andere in te zetten voor de Europese gedachte.Voor niet- Duitsers is het moeilijk om zich een voorstelling te maken hoe onze oosterburen zich voelen in dit Europa.De Duitsers hebben als geen ander volk in West-Europa een reeks trauma´s opgelopen in de loop van de laatste eeuwen.De Duitsers “voelen” dat ze t.o.v. Europa iets goed te maken hebben.Ze zijn de motor in de Europese eenmaking.Geen enkel land haalt zoveel voordeel uit de Europese eenmaking als juist Duitsland dat er ook het meeste moeite voor doet.
Het is beter om Duitsland te leren begrijpen dan om er angst voor te hebben.Op angst heeft nog niemand iets kunnen opbouwen.
Angst verspreiden is iets wat ik in meerdere opiniestukken terug vind.Het past niet in een tijd van globalisering.Het is wereldvreemd.
03/03/2011 om 15:19
Joseph, ik volg uw betoog niet. Het doet mij wereldvreemd aan. Duitsland haalt helemaal niet veel terug uit de EU en de wrevel over de Zuid-Europeanen die er een potje van maken (Griekenland vervalste zijn boeken en heeft een pensioensleeftijd van 53!!), is volgens mij terecht. “Angst past niet in een tijd van globalisering”. En moeten we misschien blij zijn om het jobverlies en de oneerlijke concurrentie uit het oosten? Ik denk dat Opel, Ford en andere grote sluitingen of ontslagrondes wel aangetoond hebben dat er wel degelijk gevaar dreigt. Onze sociale zekerheid staat ook onder druk en brugpensioen vanaf 48 (Ford Genk, Opel) is onbetaalbaar.
Ik ben het eens met Gwij: zij mag blijven zitten en wordt zelfs beschermd.
05/03/2011 om 18:46
ik heb het al vroeger gezegd : hoe vlugger Merkel weg is in Duitsland, hoe beter.
Niet alle middelen daarvoor zijn geoorloofd, maar dat de val van de Heer Karl Theodor …….. zu Guttenberg (1) op het juiste moment komt, staat als een paal boven water.
(1) alleen al zijn naam is al goed voor een hoofdstuk van zijn berucht proefschrift.