De voedselprijzen swingen de pan uit. Dat is op zich niet zo’n nieuw gegeven. Een jaar of twee geleden hadden we hetzelfde fenomeen. Het is geen toeval dat de vraag naar voedingsproducten stijgt op ’t moment dat de economische groei weer aantrekt. Meer koopkracht brengt mee dat er ook meer voedingsproducten gekocht worden. Tot dusver niets abnormaals. Maar door die stijgende koopkracht worden er ook meer luxe-voedingsproducten gekocht. Mensen gaan meer vlees eten, bijvoorbeeld. En vlees is in feite omgezet voedsel: om de dieren slachtrijp te maken moeten ze uiteraard worden gevoed. Meestal met plantaardig voedsel. De vegetariërs onder ons roepen al: zie je wel, je moet helemaal geen dieren vetmesten en vervolgens slachten. Laten we dat groenvoer zelf lekker bereiden en opeen. Dan hoeven we ook geen dieren te doen lijden. Op alle fronten gewonnen! Maar diegenen die wel eens een sappige steak of een hamburger lusten zullen het hier vast niet mee eens zijn.
Van overschot naar tekort
Er was een tijd dat de landbouwers in Europa vooral overschotten produceerden. De Europese opslagplaatsen zaten vol graan- en zuivelprodukten. Die tijd is voorbij. Daar zijn verschillende redenen voor. Er zijn landbouwers verdwenen, en de hoeveelheid landbouwgrond is gekrompen. Tegelijk is de vraag naar landbouwproducten toegenomen. Dat komt omdat de economie het weer beter doet wat de vraag naar voedsel in landen als China doet toenemen. Maar landbouw produceert niet alleen voedsel. Vanuit Europa zijn er voor de landbouw andere prioriteiten gesteld: landbouw moet groene alternatieven bieden, onder meer voor brandstof, voor de productie van vezels, voor milieuvriendelijke plastics. Daarbij werd uitgegaan van het feit dat aardolie een eindige energiebron is en bovendien verantwoordelijk is voor CO2- uitstoot. Op die manier leken alle eindjes netjes samen te vallen: de overschotten werden weggewerkt, en landbouwgewassen die niet direct nodig waren voor de productie van voedsel voor menselijke consumptie werden toch nuttig gebruikt.
Ethisch vraagstuk
Maar recente cijfers geven aan dat de prijzen van voedingsmiddelen aan een forse stijging bezig zijn. Met in het achterhoofd de wetenschap dat de wereldbevolking zal blijven stijgen zouden die, volgens sommige voorspellingen zelfs met 50% kunnen toenemen binnen de10 jaar. Die voorspelling wordt gemaakt door Olivier De Schutter, de Belgische VN-rapporteur en hoogleraar aan de UCL. De Schutter stelt oplossingen voor: minder vlees eten en minder voedsel weggooien. Als we niet ingrijpen dan gaan we naar een voedselcatastrofe. Ook de productie van ethanol en andere brandstoffen uit landbouwgewassen is niet vol te houden, zegt De Schutter.
Maar niet iedereen is even pessimistisch. Chris Depreeuw, CEO van het bedrijf Oleo, dat onder meer biodiesel produceert, zegt dat er nog heel wat mogelijkheden tot landbouwproductie onbenut blijven, vooral in de ontwikkelingslanden. Landbouwgronden kunnen worden aangesneden en er kan vooral veel efficiënter worden geproduceerd.
Uiteraard spreekt Depreeuw voor eigen winkel. Hij wordt in deze bijgetreden door Piet Vantemsche van de Boerenbond. “Landbouw moet niet uitsluitende voedsel produceren. Maar dat blijf wel de belangrijkste opdracht. “We moeten prioriteiten stellen” zegt Vantemsche. “Voedsel moet altijd op de eerste plaats komen. Het is de taak van de landbouw om de bevolking te voeden. Maar we moeten ook kijken naar de klimaatdoelstellingen. We moeten minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen en meer hernieuwbare energie maken.
De prijzen de hemel in
Speculanten hebben ook de landbouwgrondstoffenmarkten ontdekt. Speculeren op voedsel: daar kan je op zijn minst ethische vragen bij stellen. Bovendien zorgt die speculatie voor een grote volatiliteit van de prijzen, dat wil zeggen dat die prijzen snel kunnen stijgen, maar ook weer plots kunnen dalen. Op dit moment zijn het vooral prijsstijgingen die de agenda bepalen. “Met deze hoge prijzen voor landbouwgrondstoffen als koolzaad is het wellicht niet rendabel om biodiesel te produceren” zegt Chris Depreeuw. Regulering is absoluut nodig vindt ook Piet Vantemsche. De overheden, vooral die op Europees niveau, moeten ingrijpen. Anders staan we de volgende jaren voor gigantische voedselcrisissen.
En à propos: stijgende voedselprijzen zorgen ook weer voor een hogere inflatie en een stijgende index van de consumptieprijzen. Waardoor de lonen en wedden weer omhoog gaan en de concurrentiekracht van de Belgische ondernemingen… maar daarmee zijn we weer in een andere discussie beland!
Guy Janssens
(De auteur presenteert het sociaaleconomische magazine De Vrije Markt.)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
19/02/2011 om 16:43
‘t is eigenlik eenvoudig: Stel dat de wereldbevolking slecht de helft was van wat ze nu is, het probleem zou gigantisch veel kleiner zijn of zelf onbestaande. Het probleem is dus niet voedselproductie maar overbevolking. Misschien moest dat wel eens een VN prioriteit worden?
19/02/2011 om 18:25
Hier in Vlaanderen zoeken ze het zelf, vruchtbare landbouwgronden worden uit productie genomen en omgezet in bossen en natuur gebieden, dikwijls als compensatie voor infrastructuur werken. De boeren die nog resten krijgen zo’n strenge bemestingsnormen opgelegd dat maximale opbrengsten stilaan onmogelijk worden, en dit op de beste landbouwgebieden ter wereld
20/02/2011 om 00:44
@ Stefan : Ik geef je volkomen gelijk. In onze gemeente hebben ze in een bepaald gebied alle grachten dicht gegooid,en stenen in het doorstromende riviertje gelegd. Zo is er een gebied van 40 Ha weide onder water gezet,om vogels aan te trekken en te laten broeden.Sindsdien zijn er overstromingen,bij hevige regenval. En er zijn in de gemeente veel boeren die weiland tekort hebben.Veel boeren is dan weer relatief gezegd. Er zijn er nog maar enkele over die er in geslaagd zijn om “de kop boven water” te houden.
20/02/2011 om 11:45
eventjes over de index , als de producenten hun prijzen niet meer verhogen , dan zal ook de index niet meer stijgen , en zo zullen ze dan ook geen loonopslag meer moeten betalen.
het probleem echter is dat niet weddetrtekkenden/loontrekkenden; veel meer willen dan de modale burger.
@kris ;; leef jij niet graag ;;; wie gaat beslissen , jij mag leven , jij niet ??
een gevaarlijke en egoistische redenering die je hebt neergechreven.
het probleem is ook niet de bossen die er bij komen , het probleem is de rivaliteit onder de leiders van de wereld , indien ze met mekaar te samen werken kan elke mens gevoed worden ect. op voorwaarde dat ze eerst wat minder oorlog voeren, hier gaat gigantisch veel geld aan verloren,
20/02/2011 om 12:20
@Kris.
Nonsens. Er is vandaag niet te weinig voedsel op de wereld. Honger is een gevolg van armoede. Als je de honger wil oplossen moet je de armoede aanpakken. Gewoon meer voedsel produceren lost niets op. Daar zijn de afgelopen jaren doorwrochte wetenschappelijke analyses over geschreven. Wat betreft bevolkingsgroei afremmen. Het recept is hetzelfde en ook al decennia gekend. Armoede terugdringen en in de eerste plaats vrouwen een betere opleiding bieden, is hét middel om bevolkingsgroei tegen te gaan.
@Stefan
Wil jij in een land wonen met enkel infrastructuur en industriële landbouw? Al eens nagedacht over hoe er appels aan appelbomen komen?
21/02/2011 om 09:20
Er schiet mij een verhaal te binnen van Pietje de leugenaar(een fictief personage uit de serie “Terug naar Oosterdonk”) dat beschrijft hoe ze in Canada wolven vangen. Ze steken een mes met boter in het ijs en de wolven gaan eraan likken, het mes is scherp dus ze verwonden zich. Maar het warm bloed smaakt nog beter dus ze blijven eraan likken tot ze erbij neervallen.
Wij zijn slaven van de vooruitgang en onze luxe en hoewel het onze ondergang betekent is geen één van ons bereid die op te geven.
@kris: U bent zo’n 70 jaar te laat met uw gedachtegoed, we weten allemaal hoe het afgelopen is. Maar jij zal het niet “geweten” hebben!
21/02/2011 om 12:19
50% stijging binnen 10 jaar? Ik heb op National Geografic andere cijfers gehoord. Een vervijfvoudiging binnen 20 jaar. En als het middenveld in de ontwikkelingslanden blijft groeien zoals nu, wordt het letterlijk “vechten voor voedsel” En weer zo’n artikel dat angstvallig het taboe van de demografische beheersing vermijdt! Zolang het probleem niet mag benoemd worden, zal er zeker niets aan gebeuren. En de zondebok voor alle ellende is ook al gevonden: de Vleeseter!
22/02/2011 om 12:07
Het probleem is inderdaad de overbevolking en daarbij komend de opkomende welvaart in China, India, enz… Velen zijn kapitaal krachtig om buiten rijst nu ook meer vlees te gaan eten. Als je weet hoeveel kg voedsel (80kg) er nodig is voor 1 kg vlees! En toch kan het zo lekker zijn een goede cöteà l’ osse! Niemand lijkt het echt door te hebben (de Romeinen vroeger ook niet) dat we over de piek zijn, vooral in het westen! We leven financieel maar ook op dit vlak ver boven onze stand… alleen moeten wij (voorlopig) de rekening niet betalen. Ook gaan mensen langer leven, en ja, die eten ook! Maar de natuur herstelt zich altijd zelf: het klinkt grof en pijnlijk, dus begrijp mij niet verkeerd, maar konijnen krijgen myxomatose, vossen rabiës, vogels vogelgriep, mensen: TBC, AIDS,(vooral in de ontwikkelingslanden), enz… zoals de opwarming van de aarde niet de ziekte is, maar net de remedie; zoals koorts bij de mens niet de ziekte is, maar ook de remedie; de ziekte is de mens.(vervuiling, overbevissing, teveel CO2, overbevolking,…) Maar wie mag wel leven en wie niet? Misschien kan ik u dan het lied van Youp Van’t Hek aanraden. Oudejaarsconference 2005: vogelgriep! google maar!
PS: Ik wil niemand kwetsen die een erge ziekte heeft! Ik onderschrijf zeker het idee van mons. Leonard niet!
geen links - mod
23/02/2011 om 12:25
Overbevolking is zeker een groot probleem. Maar de vleeskonsumptie is in het rijke westen (met ongeveer 1 miljard inwoners) vele keren groter dan in de rest van wereld (intussen 5 miljard inwoners ?). Vegetarisme is gezond en ekologisch om nog van de ethische aspekten te zwijgen. Maar minder vlees eten kan ook. En we eten hier veel te veel vlees. Vlees is hier veel te goedkoop. Wij zien de relatie tussen vlees en levende dieren niet meer. De meeste vlees-etende kulturen zien die relatie wel en zijn er zich veel beter van bewust dat zij dode dieren eten.
Hoe is het hier zover kunnen komen ? De agro-/bio-industrie door goedkoop, veel en minderwaardig voedsel te produceren.
23/02/2011 om 15:10
Beste,
Doordat niet alle landbouwgronden en gronden die tot landbouwgrond kunnen gebruikt worden: door politieke maatregelen: elders in de landen ( grond afnemingen en dergelijke), krijgt men alsmaar minder voedingsproducten: met veels hogere prijsstijgingen tot gevolg.
Hierdoor geraken alsmaar meer mensen uitgesloten om zich het hoogstnoodzakelijke aan vitaminen, mineralen en dergelijke, via voedsel te kunnen tot zich nemen ( mindere loonstijgingen tegenover veels hogere prijsverhogingen dan nodig is.)
Europa VERBIEDT prijsblokeringen en enorme opslagen die sinds 2002: de Euro gelden invoering, maar N I E T strafbaar zijn.
Arbeiders in de alleslaagste loonklassen houden steeds minder van hun € 1.800,00 Brutto loon: - 33% belastingen: als netto loon over, waarmede zij niet kunnen toekomen om alles wat echt noodzakelijk is: te kunnen betalen.
En zekers geen Leefloners met € 740 per maand alsook Gepensioneerden ( al 1 op 4 leeft in of onder de armoedegrens).
Daarbovenop moeten zij nogmaals B.T.W. 21% op Electriciteit en Aardgas betalen alsook B.T.W. op al hun aankopen en accijnzen.
De vijftig grootste bedrijven in Belgisch Europa, betalen geen enkele ( 0,00 euro) belastingen.
Met een arbeidersloon van € 6,81 per uur, voltijds werkende: moeten zij ALLES betalen ( Dokters, Specialisten: € 115,00 per uur, Herstellingen: € 45,00 per uur EN v’o'orijkosten € 15,00 = € 60,00 per uur.
Alzo kunnen ook deze mensen zich op het laatst geen dokter, apotheker,herstellingen, voeding meer veroorloven.
Ook de wereldse bevolking steld zich al jaren lang: een steeds groter wordend probleem, en zou men wereldwijd moeten inperken via maatregelen, zoals men het soms ook met dieren doet, want bij somige mensen is het zeer erg ernstig en zou men kunnen zeggen: ” Ze kweken gelijk somige dieren: het ene na het andere”, waarvan dan andere mensen het slachtoffer worden ( geen voedsel meer genoeg voor iedereen, maar:
Enkel nog voedsel voor de RIJKEN en lange doodstrijd voor de groeiënde te min geldelijjke arbeiders, gepensioneerden, weduwe, invalide, zieken en dergelijke.
Ook Daklozen groei, houdt niet op.
M.v.g: jean.
24/02/2011 om 12:26
Kunnnen we de Vlaamse Varkens Mest Overschot niet recycleren tot Diesel of benzine ?
27/02/2011 om 22:30
Geachte redactie,
Ik dacht dat elk land in staat moest zijn om zijn eigen bevolking in geval van nood te kunnen voeden. Dat is toch een kwestie van aandacht, wijsheid, liefde en respect voor de eigen inwoners, niet? Maak u echter geen illusies, wanneer zich ooit nog eens een wereldconflict voordoet - laat ons hopen van niet - dan sluiten alle grenzen weer zoals vroeger en heerst in België, jawel… hongersnood. Bij mijn weten heeft nog geen enkele van onze leiders zich over deze vraag gebogen. De oorzaak hiervan is eenvoudig: korte-termijn-denken, weinig of geen toekomstvisie, overmatige globalisatie en geen bekommernis over het lot van onze nakomelingen, kortom: een wild kapitalisme waarin iedereen zijn eigen zinnetje mag doen, ongeacht de maatschappelijke gevolgen. Onze boeren, die de basis zijn van onze voedselvoorziening, worden systematisch door hun eigen overheid ontmoedigd. Zij worden er langzaam maar zeker toe gedwongen hun bedrijven te sluiten, hun gronden af te staan aan wegenbouwers, verkavelaars en bouwheren en hun boomgaarden tegen betaling te rooien omwille van een bedenkelijke globalisatie. Ingevoerd fruit, graan en groenten uit Zuid-Amerika zijn immers goedkoper dat onze eigen productie. Begrijpe wie begrijpen kan. Het aantal boeren vermindert in ons land dan ook jaarlijks, net zoals het aantal bakkers, loodgieters, schrijnwerkers en zelfs automechaniciens… Blijkbaar merkt niemand het, ook niet onze politici, ondanks de feiten en bestaande statistieken. De sofwarerage maakt het nog erger. Iedereen aan de computer en steeds minder mensen zetten zich aan een stiel. Trek de stekker uit en haast niemand kan zijn handen nog gebruiken, al was het maar om te overleven. Ik wil geen spookbeelden oproepen maar wij zijn m.i. flink bezig onszelf uit te hollen of te laten uithollen door een geest van wereldegoisme die, gedreven door gemak- en geldzucht, bezig is onze planeet naar de bliksem te helpen, de kloof tussen arm en rijk steeds maar te vergroten en onze samenleving te destabiliseren. Misschien kunnen we dit proces wat versnellen - korte pijn de beste (?) - en de land- en tuinbouwers nog wat meer ontmoedigen door nog meer van hun vruchtbare gronden te ontnemen, te verkavelen en vol te bouwen met stenen, asfalt en beton, wellicht het belangrijkste voedsel van de toekomst… Wat zegden de indianen ook weer? “Wanneer de laatste dieren gedood zullen zijn, de laatste rivieren vergiftigd en de laatste bomen geveld, dan zal het mens-dom begrijpen dat je van geld niet kunt eten”. Is dit het resultaat van onze christelijke beschaving? Is dit de triomf van het socialisme of van het ongebreideld liberalisme? Moeder, geef me nog wat drugs……..