Even terugspoelen naar april ’81. Europese top in Maastricht. Niet die waar over de euro werd beslist, voor alle duidelijkheid, maar tien jaar eerder. Helmut Schmidt was bondskanselier in Duitsland, Wilfried Martens premier in België. Schmidt kreeg het op zijn heupen omdat de Bundesbank dag na dag de Belgische frank moest steunen binnen het Europees Muntsysteem. ‘Jullie moeten af van jullie systeem van indexkoppeling’ zei Schmidt tegen Martens. Die indexkoppeling trok lonen en wedden omhoog, zorgde voor prijsstijgingen waardoor de inflatie steeg en de Belgische frank in waarde daalde. Martens keerde met die boodschap van Schmidt terug naar de regering en kreeg nul op het request, onder meer van de Waalse socialisten. The rest is history: in maart van het daaropvolgende jaar wordt de Belgische frank gedevalueerd in een regering zonder de socialisten.
Prijs voor de sociale vrede
Doorspoelen naar februari 2011: bondskanselier Angela Merkel vindt dat de automatische koppeling van lonen en wedden aan de index moet verdwijnen. Daarmee prijs je jezelf uit de markt. Dat is voor België bedoeld, want we zijn zowat de enigen in Europa die het nog hebben. Niets gebeurd dus in die dertig jaar? Toch wel, een beetje: de index is intussen een gezondheidsindex geworden: motorbrandstof, rookwaren en sterke drank zijn eruit verdwenen. Voor de rest wordt ie nog gebruikt voor de aanpassing van lonen, wedden en pensioenen. Tijdens diverse interprofessionele onderhandelingen overeind gebleven ondanks regelmatig trommelvuur van de kant van de werkgevers op het indexsysteem. De werkgevers draaiden regelmatig het plaatje af dat de indexkoppeling schadelijk is voor het concurrentievermogen van de Belgische ondernemingen. Maar tegelijk is het een prijs, en dat weten die werkgevers ook, die wordt betaald om de sociale vrede te kopen.
Geen loonsverhoging in de hoofden
‘Die indexaanpassing is een loonsverhoging die niet als dusdanig wordt aanvaard’, zegt Urbain Vandeurzen van het technologiebedrijf LMS uit Leuven, en vroegere topman van VOKA. ‘Ze is op voorhand verworven. Een echte loonsverhoging moet daar dan volgens de werknemers nog bovenop komen’. In de meeste andere landen maakt de indexaanpassing deel uit van de loononderhandelingen. In een Europese Unie met één munt, die een convergerend economisch beleid moet voeren, is zoiets in principe niet houdbaar. Daar moeten de neuzen in dezelfde richting staan. En nu het loonakkoord toch is verworpen door twee vakbonden moeten we het misschien maar over een andere boeg gooien en de Duitse recepten aanvaarden, aldus de gewezen VOKA-baas.
De regering aan zet
Opvallend is dat de regering, pardon de regering van lopende zaken er bij monde van premier Leterme als de kippen bij was om te zeggen dat hij het absoluut niet eens is met de vraag van Merkel. Hij verklaarde bij het begin van de Europese top dat de Europese lidstaten voldoende ruimte moeten hebben om hun eigen economisch beleid te voeren. Merkwaardig dat deze stellingname er bijzonder snel kwam na het lanceren van de Duitse voorstellen en dat de afwijzing zo klaar en duidelijk was. Dubbel merkwaardig omdat ze komt van een leider van een regering die in lopende zaken is, en waarvan je dus verwacht die wat omzichtiger is met het innemen van politieke stellingen, zoals dit er onmiskenbaar een is. Is het standpunt er gekomen na overleg in de regering?
Het woord aan het parlement?
Wat het dan nog interessanter maakt is dat het tot uiting wordt gebracht op dezelfde dag dat het ontwerp van inter-professioneel akkoord een begrafenis eerste klas krijgt van twee vakbonden. Waardoor de bal per definitie in het kamp van de regering is terechtgekomen.
Dat is op zich niet nieuw. Ook vroeger gebeurde het dat een ontwerp van inter-professioneel akkoord niet door alle onderhandelende partijen werd goedgekeurd. De regering in functie nam het akkoord dan, geheel of eventueel aangepast, over en bekrachtigde het door er een wet van te maken die dan in het parlement werd goedgekeurd. Deze keer ligt dat wat ingewikkelder. Kan een regering die lopende zaken behartigt zo’n belangrijk en gevoelig thema in wetteksten gieten en er vervolgens mee naar het parlement trekken? Welke meerderheid moet dit dan gaan goedkeuren? De fracties van de partijen die nu in de ontslagnemende regering zitten? En moet het akkoord dan in zijn geheel worden goedgekeurd of zal er zich binnen de regering een discussie gaan afspelen over welke onderdelen worden goedgekeurd en welke niet?
Dat belooft dan nog spannend te worden met in diezelfde regering aan de ene kant Open VLD die van nature meer op de werkgeversstandpunten staat en aan de andere kant de PS, die allicht wel oren zal hebben naar de argumenten van het ABVV, die het akkoord hebben afgewezen.
Voorzet van de patroons
Voor de werkgeversorganisaties is het duidelijk: het akkoord moet door de regering worden uitgevoerd zoals het als ontwerp op papier staat. Geen ‘cherry picking’ dus. Benieuwd hoe dat zal aflopen. Wie dacht dat de politieke toestand op zich al ingewikkeld genoeg is denkt beter nog een keer: het kan nog vééél ingewikkelder. Wie zei het ook alweer: you ain’t seen nothing yet..
Guy Janssens
(De auteur is presentator van het sociaaleconomische magazine “De Vrije Markt”)
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
05/02/2011 om 10:12
Natuurlijk is de index koppeling op termijn niet meer te houden.
Eindelijk een ernstig politiek debat in dit land na 3 jaar onzin over wat via een Vlaamse of een federale rekening zal moeten betaald worden.
Wat hebben de strategen van NV-A nu te zeggen?
Weg met de index zoals hun grote voorbeeld in Duitsland?
05/02/2011 om 20:42
Een uittreksel uit het IPA : “Tegelijk doen de sociale partners een beroep op de CRB om in de loop van 2011 een studie van het indexeringssysteem te maken. Zij wensen met name dat wordt onderzocht met welke middelen de volatiliteit ervan verminderd kan worden, in het bijzonder op het gebied van de energieprijzen.” Het is duidelijk dat dit zal leiden tot een verdere ontmanteling van het indexsysteem en dat de modale werknemer dus nogmaals zal moeten inleveren tengevolge van een economische situatie die ENKEL EN ALLEEN veroorzaakt werd door het onverantwoorde gedrag van de banken wereldwijd. Beweren, zoals u doet dat de indexkoppeling in het IPA ingeschreven staat, is dus pertinent onwaar.
Daarenboven is de basis voor het IPA een flagrante simplifactie : “men” zegt dat de concurrentiekracht van de Belgische ondernemingen gewaarborgd moet worden en DUS dat de loonkost beperkt moet worden, want dat die sneller stijgt dan in Duitsland. Wanneer de concurrentiekracht van de ondernemingen alléén afhangt van de loonkost, dan kunnen we beter de boeken sluiten, want onze loonkost zal NOOIT op het niveau van de lageloonlanden komen !
Daarenboven is het debiel de loonkost in absolute waarde te bekijken … men moet ook rekening houden met de productiviteit, en, toeval of niet, België en Luxemburg (landen met een indexsysteem) staan als enige landen zonder eigen grondstoffen of energievoorraden, in de top-5 wereldwijd, en doen beter dan Duitsland, het zaligmakende voorbeeld.
Vervolgens zijn de stijgingen van de loonkost in de afgelopen jaren in de eerste plaats veroorzaakt door bonussen en al dan niet recurrente premies die aan directies en hogere kaderleden uitgedeeld zijn. Denk maar even aan de bonus die bv. Carlos Brito bij AB Inbev gekregen heeft, of wat de CEO’s bij de drie spoorwegonderdelen gekregen hebben (en dan nog voor de goede resultaten die ze bereikten) … voorbeelden legio.
Een belangrijke factor voor de concurrentiekracht is natuurlijk ook het fiscale regime dat gehanteerd wordt voor de bedrijven … u weet waarschijnlijk ook dat u véél meer belastingen betaald dan de bedrijven die miljardenwinsten maken ! Laat ons de notionele intresten misschien ook een betrekken bij het bekijken van de concurrentiepositie van de bedrijven.
Wanneer we dan nog even terugkomen op de inhoud van het IPA : iedereen die de tekst leest, kan daar zijn eigen interpretatie aan geven, wat die tekst meteen waardeloos maakt. Er had bv. kunnen instaan “Het huidige indexsysteem blijft onveranderd behouden”, of voor mijn part “Het indexsysteem zal aangepast worden om de volatiliteit ervan te verminderen”, maar zoals het er nu staat, kan men het uitleggen zoals men wil, en volgens mij is dat geen valabele tekst die ter ondertekening kan voorgelegd worden. Tussen haakjes, het is niet alleen voor wat de index betreft dat deze vaagheid terug te vinden is.
Nog iets wat mij enorm stoort, is dat alle maatregelen ten voordele van de werkgevers, niet beperkt worden in de tijd, maar dat bij elk punt dat in het voordeel van de werknemer is, duidelijk gezegd wordt voor welke periode het geldt, en dat is dan enkel voor 2011 en 2012.
Tenslotte, en ik dwing mezelf ertoe om hiervan het laatste puntje te maken, kan men zich afvragen waar het democratische aspect gebleven is : ALLE bedienden hebben tegengestemd, ook LBC, en toch doet men het uitschijnen dat het alleen de fanatiekelingen van de socialistische vakbond zijn die het akkoord hebben afgeschoten. Open VLD , die sowieso vanuit hun partijfilosofie tegen elke afspraak zouden moeten zijn, vindt zelfs dat de regering van lopende zaken het IPA onveranderd moet doordrukken. Dit wil zeggen dat zij, evenals de werkgeversorganisaties, vinden dat de mening van de meerderheid van de werknemers, gevormd door de bedienden, gewoonweg genegeerd mogen worden … eigenaardige opvatting van democratische beginselen !
06/02/2011 om 20:56
De automatische koppeling van de lonen aan de index moet natuurlijk aangepast worden, Het is een instrument dat ervoor zorgt dat lonen en kosten voor werkgevers op elkaar afgestemd blijven, En zoals alle instrumenten moet je die steeds afregelen. Het zorgt voor sociale rust, productiviteit. Belgie en het Groot Hertogdom Luxemburg zijn de 2 landen van de EU die dit instrument gebruiken, zijn er andere????
IK vind Angela Merkel wel straf, omdat haar motor wel durft te sputeren wil ze de index afschaffen… Ze zouden beter de index invoeren in al de andere landen van de EU. Iets dat goed werkt schaf je niet af, maar dien je over te nemen,
07/02/2011 om 16:52
@ Eddy Pollet: Zou ik U als eerste mogen vragen, wat de loonkosten of de index koppeling met ‘het onverantwoorde gedrag van banken wereldwijd” te maken heeft? Mocht U daarmee die bonussen bedoelen, dan zij gezegd dat die op een balans nooit als loonkosten (en dus ook niets aan toevoegen), doch ten laste van de winst geboekt worden.
Ten tweede: Ontkent U met zoveel woorden dat de loonkosten in ons land sneller gestegen zijn dan in Duitsland. Dat is noncense, daar dit op papier vastligt.
Ten derde: Dat dat geen invloed zou hebben op de Belgische concurrentie kracht, omdat lonen daarvoor onbelangrijk zijn. Alleen de lonen misschien, maar de loonkosten, d.w.z. het uitbetaalde loon + de sociale premies + de belastingen (wat drie maal hoger ligt dan het werkelijk uitbetaalde loon) telt wel degelijk. Verder weet je in een onderneming nooit vantevoren hoeveel grondstoffen je zult gebruiken (afhankelijk van de aard van de orders), maar je weet wel dat wanneer je X mensen in dienst hebt, je Y loon uit moet betalen, dat ligt vast. Zodoende drukt men dus in het algemeen de vaste- en variable onkosten in een bedrijf uit als percentage van het loon en slaat dit op de kosten. Wanneer nu het werkelijk uitbetaalde loon door de indexaanpassing met zeg 4% omhoog gaat, betekent dit echter dat de loonkosten met ca. 16% omhoog gaan vanwege alle eerder genoemde opslagen en, mijn goede vriend, dan telt het niet alleen aan maar zijn die loonkosten een integrerend deel van de calculatie en daarmede van de prijs.
Hoe gek het ook moge klinken, kun je door deze gegeven situatie terecht zeggen, dat de beste loonsverhoging een loonsverlaging is, omdat bij een loonsverlaging diezelfde kosten er vier maal afgetrokken worden en de loonkost dus bij een loonsverlaging van 4% met 16% daalt. Wanneer je even uitgaat van de veronderstelling dat een artikel ca. 50% loonkost en 50% materiaalkost heeft, betekent dit dus dat bij een loonsverlaging van 4% de daardwerkelijke prijs van het artikel 8% daalt en de werknemer dus feitelijk een koopkrachtvermeerdering van 4% verkrijgt. Bij een loonkosten stijging krijgt hij weliswaar 4% meer, maar stijgen de prijzen spoedig daarna met 8% en heeft hij dus in feite 4% minder koopkracht!
Ten aanzien van de ‘lage-loon’ landen gelden inderdaad de door U genoemde factoren in ons voordeel. Dat wil zeggen, wij hebben in het algemeen een betere productiviteit, in het algemeen een beter, nieuwer en meer innovatief product, wat het mogelijk maakt met die landen toch nog te concurreren, omdat de kopers bereid zijn voor ons product een hogere prijs te betalen. Toch wordt die factor b.v. in geval van Cina snel minder en we moeten dus zeer wakker blijven.
Facit: Uw standpunt is grotendeels ingegeven door jalouzie op de bonussen en de oude ideeen van de klassestrijd, welke niet meer van deze tijd zijn. Ik zal de laatste zijn om te zeggen dat het huidige IPA foutloos is, dat beweert ook geen van de onderhandelaars, maar het is zeker een belangrijke basis waarop men verder kan bouwen. Ik hoop dat U mij derhalve wilt vergeven, wanneer ik zeg dat de leden van de vakbonden, die dit accoord verworpen hebben er niet voldoende van begrijpen en in Uw fout zijn vervallen.
08/02/2011 om 22:03
@Taselaar Dick
- het gedrag van de banken heeft geleid tot een wereldwijde crisis, met een daling van binnen- en buitenlandse consumptie tot gevolg. Daardoor zijn de bedrijfsresultaten in het algemeen ongunstig beïnvloed en om dat te compenseren zijn vele bedrijven overgegaan tot afdankingen, teneinde hun rentabiliteit te kunnen vrijwaren. Een afdanking betekent voor de persoon in kwestie een gevoelige vermindering van zijn inkomen, en op een globaal niveau betekent dit dat de sociale zekerheid minder inkomsten krijgt en terzelfdertijd een extra uitgave. Aangezien de bijdragen van werkgever én werknemer aan de SZ niet voldoende zijn om de uitgaven ervan te dekken, wordt er telkens een gedeelte van de fiscale ontvangsten overgeheveld naar de SZ. Ergens moet dat dus gecompenseerd worden, en dat gebeurt zoals steeds bij dezelfde groep mensen : diegenen die lage en middelhoge inkomsten hebben. Daardoor geloven die mensen dat er een reële crisis is, en de werkgevers én de politici maken daar dankbaar gebruik van om bepaalde maatregelen zoals een loonstop af te dwingen of op te leggen, of om aan het indexmechanisme te morrelen door de samenstelling van de indexkorf te wijzigen, en er bv. inkjetprinters of digitale foto-apparaten aan toe te voegen. De “bankencrisis” heeft dus wel degelijk een invloed gehad op zowel de index als op de loonkosten.
- misschien had ik het voorbeeld van Carlos Brito niet mogen aanhalen, want zijn bonus zal waarschijnlijk inderdaad niet als loonkost op de balans verschijnen. Extra premies worden echter wél gewoon als loonkost beschouwd, en ook als dusdanig belast.
- ik kan de loonkost in België niet vergelijken met die in Duitsland. Heeft u misschien ergens het originele rapport van Europa ter beschikking en niet wat de werkgeversorganisaties daaruit gehaald hebben ? Het is trouwens debiel om enkel over loonkost te praten … het verbruik van een autobus ligt hoger dan dat van een personenwagen … is het daarom goodkoper wanneer iederen individueel vervoer gaat gebruiken ? Is de verdeling van onze bedrijven in verschillende sectoren vergelijkbaar met Duitsland ? Er zijn relatief véél meer financiële holdings in België dan in Duitsland, met notoir exorbitant hoge loonkosten (vergelijk Deutsche Bank in België maar eens met Deutsche Bank in Duitsland) die natuurlijk het algemeen gemiddelde naar omhoog jagen, met dank aan de notionele intresten. Betrek bv. ook eens de talenkennis in een vergelijking tussen twee personen die dezelfde functie uitoefenen.
- het belang van de loonkost voor de competitiviteit : volgens de redenering dat alleen de prijs zaligmakend is, zou er geen enkele BMW, Mercedes, Audi, Rolls Royce, Jaguar, Ferrari enz. verkoopbaar zijn … die hun prijs ligt immers véél hoger dan die van andere wagens waarin ook 4 of 5 personen vervoerd kunnen worden van A naar B, en vandaar mijn stelling dat als men zich alléén op prijs baseert, we beter onze boeken kunnen sluiten : op prijs zullen wij nooit kunnen concurreren met lageloonlanden. En zelfs wanneer we dat wel kunnen, spelen andere factoren een rol (zie bv. de sluiting van Opel)
- voor wat betreft uw redenering aangaande loonsverlagingen … trek die eens even door naar iemend die gratis komt werken … volgens u zou die dan een enorme stijging van zijn koopkracht moeten kennen …’t zou mooi zijn als het klopte. Verder denk ik niet dat er in België nog veel geproduceerd wordt waar de loonkost 50% van de totale kost bedraagt en dat de relatieve loonkost doorgaans véél en véél lager ligt … anders zaten die bedrijven al lang in het buitenland.
Tot slot : het is in het algemeen weinig waarschijnlijk dat men de motieven van iemand anders juist kan inschatten en dat is u hier ook niet gelukt. En voor wat betreft het begrijpen van de tekst van het IPA : ik zou ten eerste duidelijk willen onderstrepen dat het hier om een VOORakkoord gaat, wat betekent, mijn beste vriend, dat het een voorstel is van de onderhandelaars waarover gestemd moet worden door de personen die zij vertegenwoordigen. Om welke redenen zij het goed- of afkeuren, daar heb ik het raden naar, ik ken ze niet persoonlijk, maar u waarschijnlijk wel, anders zou u zeker zo geen gratuite bewering lanceren.
@Pollet: geen externe links, lees de regels - mod