De Koning heeft aan premier Leterme gevraagd dat de regering de nodige maatregelen zou nemen “om in de nabije toekomst te beantwoorden aan de Europese eisen op het vlak van begrotingsbeleid en structurele hervormingen voor de eerstkomende jaren”.
Over welke Europese eisen gaat het?
Wat voorafging: de euro-crisis
De problemen van Griekenland en Ierland hebben duidelijk gemaakt dat de eurozone een fundamenteel probleem heeft: er is één munt, maar het economisch beleid van de verschillende landen is erg verschillend. Er zijn wel de zogenaamde Maastrichtnormen: een maximaal begrotingstekort van 3% van het BBP, en een maximum schuld van 60% van het BBP.
Alleen kan Europa pas achteraf optreden, wanneer die normen overschreden zijn. Pas dan kunnen landen onder toezicht geplaatst worden, wegens een buitensporig tekort. Op dit moment hebben 24 van de 27 lidstaten trouwens een buitensporig tekort…
Onder het motto “voorkomen is beter dan genezen”, heeft men het “Europees Semester” bedacht. Hierbij gaat niet meer alleen over begrotingstekorten. Ook het beleid inzake lonen, pensioenen, belastingen, arbeidsmarkt, energie, innovatie en dergelijke zal voortaan beter gecoördineerd moeten worden.
Wat is het Europees semester?
Voortaan zal Europa in de eerste helft van elk jaar het kader vastleggen waarbinnen elk land zal moeten blijven, wanneer het zijn begroting voor het volgende jaar opmaakt.
- Op 12 januari heeft de Europese Commissie de aanzet gegeven, met de publicatie van zijn “Annual Growth Survey”. Daarin zet de Commissie 10 prioritaire acties uiteen.
- Op de Europese top van 24 maart zullen de regeringsleiders deze beleidslijnen bekrachtigen.
- Vervolgens moeten de lidstaten tegen midden april een plan indienen bij de Europese Commissie, waarin zij uiteenzetten hoe zij de beleidslijnen gaan uitvoeren.
- De Europese Commissie gaat daarna de plannen bestuderen, en per land aanbevelingen doen (in mei).
- Op basis hiervan zullen de lidstaten elkaar in juni advies geven.
Pas daarna kan elk land beginnen aan de opmaak van zijn begroting voor 2012. De concrete maatregelen voor 2012 moeten passen in het kader dat Europees is vastgelegd. De nationale parlementen zullen kunnen controleren of de regering bij de begrotingsopmaak binnen dat Europese kader gebleven is.
Wat moet er klaar zijn tegen april?
De regering moet twee documenten bezorgen: één waarin uiteengezet wordt hoe de begroting weer in evenwicht gebracht zal worden de komende jaren, en daarnaast ook nog een Nationaal Hervormingsprogramma. Daarin moet de regering aangeven hoe ze de Europa 2020-doelstellingen wil bereiken: meer mensen aan het werk krijgen, meer investeringen in innovatie, meer jongeren naar het hoger onderwijs krijgen, meer investeringen in hernieuwbare energie.
In welke richting denkt de Europese Commissie?
In haar Annual Growth Survey heeft de Europese Commissie al de richting aangegeven die de regering zou moeten volgen. Lidstaten met een hoge overheidsschuld zullen extra maatregelen moeten nemen. Bijvoorbeeld, zegt de Commissie, loonmatiging en herziening van de automatische indexering.
Lidstaten die de pensioenleeftijd nog niet verhoogd hebben, zouden dat moeten doen. Systemen zoals brugpensioen zouden hervormd moeten worden. De werkloosheidsval moet worden aangepakt, door het verschil tussen loon en werkloosheidsvergoeding groter te maken. De regering zal dus vrij fundamentele beleidskeuzes moeten maken.
Staat het nationale parlement buitenspel?
Zodra Europa het plan van een lidstaat heeft gecontroleerd, kan de regering van dat land aan de begroting van 2012 beginnen. In de meeste landen wordt die in het najaar voorgelegd aan het nationale parlement. Aan die begrotingsbevoegdheid van het parlement verandert er niets, zegt de Europese Commissie. Het nationale parlement zal bovendien kunnen controleren of de regering wel binnen het kader blijft dat met Europa is afgesproken.
Niets belet het parlement trouwens om nu al te controleren welke plannen de regering gaat voorleggen aan Europa. In theorie blijft elk land soeverein bij het uitstippelen van zijn begrotingsbeleid. Maar de Europese druk zal veel groter worden, waardoor die soevereiniteit in de praktijk toch wordt uitgehold.
Is het een vrijblijvende oefening?
Het lijkt Europa deze keer menens te zijn. De financiële markten kijken toe. Europa zal deze keer geen oogje dichtknijpen voor lidstaten die geen maatregelen nemen. Zeker de plannen van landen die al hulp krijgen (Griekenland, Ierland) als van landen die in de problemen dreigen te komen (België, Portugal, Spanje), zullen met een vergrootglas bekeken worden.
Geen plan indienen is dus helemaal uit den boze, en daarom heeft de Koning deze opdracht aan de ontslagnemende regering Leterme gegeven.
Zijn er dan geen echte sancties?
Het huidige stabiliteits- en groeipact bevat al mogelijkheden om lidstaten de bestraffen die een te groot begrotingstekort hebben. Maar de eindverantwoordelijkheid om een land te bestraffen, ligt bij de andere lidstaten. Daarom werd er nooit een land bestraft. Toen Frankrijk en Duitsland overdreven tekorten hadden, werden de regels trouwens gewoon afgezwakt.
De Europese Commissie heeft wetsvoorstellen gemaakt om dit aan te scherpen. Wanneer de Commisie een sanctie voorstelt, wordt het moeilijk om die tegenhouden. Het Europees Parlement behandelt de wetsvoorstellen momenteel, tegen juni zouden ze goedgekeurd moeten zijn.
In de nieuwe procedure zullen landen met een hoge overheidsschuld (zoals België) meer in het oog gehouden worden. Als de schuld niet voldoende wordt afgebouwd, volgen er sancties: een som geld (0,2% van het BBP) moet op een geblokkeerde rekening worden gestort. België heeft nu een schuld van 100% van het BBP, de norm is 60%. Elk jaar moet België één twintigste van het verschil wegwerken, of 2% per jaar.
Totaal nieuw is de procedure om landen te bestraffen die “macro-economische onevenwichten” vertonen. De Europese Commissie gaat een reeks indicatoren opstellen, waaruit moet blijken of een land “competitief” is. Ook hier zijn er sancties mogelijk, voor landen die de monetaire unie in gevaar brengen wanneer ze onvoldoende maatregelen om competitiever te worden.
Rob Heirbaut
(Rob Heirbaut is Europa-verslaggever bij de VRT-nieuwsdenst)
@Allen: reageren op dit bericht impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums, lees ze dus - mod
03/02/2011 om 18:15
Ik vraag mij toch af waarom wij in Belgie die staat aan het hervormen zijn.
Is dat allemaal wel nodig in dit nieuwe Europa.
Wij hebben toch niets meer zelf te beslissen.
03/02/2011 om 19:40
Beste Noel, dat is wat jouw lichtend voorbeeld, Bart De Wever, bedoelt wanneer hij zegt dat België zal verdampen. Je begint het stilaan te begrijpen.
03/02/2011 om 21:06
Er werd veel lof geuit over het Belgisch voorzitterschap van de EU. Er werd meer lof geuit dan er gepraat werd over de verwezenlijkingen.
Hierboven wordt eindelijk een van deze successen uitgelegd. De euro is wel degelijk in gevaar in de nasleep van de financiële crisis. Een van de mijlpalen die België heeft verwezenlijkt is dat men constructief werkt aan een compromis tussen alle ( toekomstige) eurozone landen om de euro niet te laten vallen. Het werk van de EU om de euro recht te houden is nog niet af, maar er is geen sprake van een impasse. Dit is een diplomatiek huzarenstukje gezien de verschillen tussen alleen al maar Duitsland en Spanje.
Als men deze onderhandelingen had gevoerd op het niveau van de federale pre-formatiegesprekken zou de goudprijs door het dak zijn gegaan en de euro sterk hebben afgezien.
03/02/2011 om 21:10
Bedankt,
Heldere Uitleg. Dit noem ik journalistiek. In plaats van altijd meningen te spuiten, meer informatie graag.
03/02/2011 om 21:35
Duitsland zal niet wijken. Ofwel de regels respecteren of de euro zal weer verdwijnen.
En indien Duitsland zijn zin krijgt zal Europa streng toezien en eventueel boetes opleggen als men zich niet aan de afspraken houdt.
03/02/2011 om 23:32
@ Kathy Lenders
als België dan toch zal verdampen, zie ik totaal het nut niet in om nu zoveel tijd, energie, geld en moeite te besteden aan het opsplitsen ervan.
Met vriendelijke groet
04/02/2011 om 08:53
Erik, ik ben het volledig met je eens. Dit is journalistiek. Ik hoef geen meningen van journalisten. Geef mij maar gewoon objectieve precieze informatie. De meningen zal ik zelf wel vormen.
Het probleem met veel journalisten is dat ze zich het recht toe-eigenen om te pas en te onpas in onze plaats te denken. Rob Heirbaut is daar een grote uitzondering op.
04/02/2011 om 09:35
Ik heb toch mijn bedenkingen hierbij. Het is natuurlijk een noodzaak om de euro recht te houden, en natuurlijk zijn een grote overheidsschuld en grote tekorten ongewenst, maar toch: minstens twee bedenkingen.
1. Hoe democratisch is dit? Het voorstel om sancties te treffen komt blijkbaar van de commissie, met weinig protestkans van het parlement. Hallo? Wie zijn die EU-commissarissen wel dat zij zulke zware sancties op een dergelijke technocratisch-autoritaire manier zouden mogen kunnen doorduwen? Wat met de “democratische controle”? Dit ruikt meer en meer naar een autoritaire dictatuur van een paar financiële instellingen. Europa is dan een mooi idee op zich, dit is nog maar eens een bewijs dat de praktische invulling op zijn minst “een beetje stinkt”.
2. Als die 2% afbouw norm er komt, dan hebben wij een serieus probleem in België. Niet dat we dat niet moeten doen, maar dat zijn dus wel enorme besparingen. Als we daarvoor zijn, moeten we dat doen, maar dat houdt nu al sociale bloedbaden, verlaagde investeringen en al dat moois in. Is dat echt het beste voor onze welvaart en ons welzijn?
En vooral: wie beslist dat het op deze manier moet gebeuren? Waardoor we weer bij punt 1. uitkomen.
04/02/2011 om 10:11
Rob Heirbaut is een echte vakman.
Hij verstaat de kunst om technische vakliteratuur te vertalen naar gewone mensentaal.
Samen met professor Hendrik Vos kreeg hij in 2008 de Wablieft-prijs voor hun boek “Hoe Europa ons leven beïnvloedt” waarin in zeer begrijpelijke taal uitlegd wordt precies wat de titel zegt.
Hopelijk overweegt hij een vervolgboek te wijden aan het al jaren allesoverheersende fenomeen van de monetaire en financiële crisis, hoe Europa daar mee omgaat, en de weerslag hiervan op de samenleving, in dezelfde duidelijke schrijfstijl.
Want dat de burger gaat opdraaien voor “de” crisis, veroorzaakt door hebzucht en graaicultuur van kapitalisme is een vaststaand feit.
Het zou helpen als de burger nu ook mag begrijpen hoe de vork eigenlijk in de steel zit.
Van politici hoeven we geen heil te verwachten. Die zijn volledig in beslag genomen door eigenbelangen. Of ze weten het gewoon ook niet.
04/02/2011 om 12:49
Het was te verwachten en ergens normaal dat er controle wordt uitgevoerd. Het spijtige is echter de manier van sancties. Het is de bevolking die getroffen wordt door de sancties maar niet de politiek verantwoordelijke. Als de Europese politiekers eerlijk zouden zijn, dan zouden ze de politieke verantwoordelijken (ref. regering) persoonlijk moeten sanctioneren net zoals in de prive. CEOs zijn ook persoonlijk verantwoorlijk voor eventueel wanbeheer / wanbeleid.
04/02/2011 om 16:41
Kathy Lenders,
Ik ben helemaal geen De Wever fan.
Ik begrijp trouwens zijn redenering van “Het Europa van de regio’s” niet.
Wil hij een Europa van rijke regio’s , Catalonie, Beieren, Vlaanderen etc etc. met daarnaast een Europa van de armen, Wallonie, Schotland, Wales, Brandenburg etc etc.
Ik denk dat men daar in Duitsland en Frankrijk wel anders over denkt.
04/02/2011 om 20:05
Wat ik zo mogelijk nog erger vind dan het gebrek aan democratie waarmee de voorstellen van Merkel en Sarko worden besproken (oligocratie), is het extreem bedroevend aantal lezers die hierop reageert.
Als er een Vlaams-Waalse scheet wordt gelaten, is iedereen verontwaardigd en worden stellingen genomen, maar als er op een Eurotop, waar de dingen echt worden beslist, serieuze dingen worden besproken, geeft iedereen “niet thuis”.
Komaan. Men stelt voor de automatische indexering af te schaffen, een uniformere vennootschapsbelasting in te voeren, een door Europa opgelegde maximumgrens voor de overheidsschuld, optrekken van de pensioenleeftijd,…
Dat raakt aan de kern van het sociaal overlegmodel waar Europese landen een historie mee hebben. Neoliberale actiepunten. Zonder overleg, ergens beslist in een top door een stelletje politici.
En wij hebben daar geen mening over? Ocharme ons.
04/02/2011 om 21:30
@Noel D
Neen, BDW wil geen Europa van rijke en arme regio’s: hij wil een samenleving van groepen (what’s in a name) die de verantwoordelijkheid en de gevolgen dragen van het beleid waarvoor die groepen kiezen. Wanneer de kiezer dus kiest voor een slecht beleid zal diezelfde kiezer de rekening moeten betalen en kan die rekening dus niet meer doorgeschoven worden naar de andere groep.
04/02/2011 om 23:57
@ F.G. Zegt: 04/02/2011 om 20:05
De Belgische politiek is al voor veel een “ver van mijn bed show”, de Europese politiek voor nog veel meer nog veel verder.
Ivm automatische indexering weet ik het niet wat het beste is. Je kan dat inderdaad in vraag stellen of het allemaal wel korrekt wordt bepaald en of het al dan niet minder goede neven effekten heeft. Van de andere kant heeft systeem voornamelijk nut voor de werknemers van de KMOs. Voor grotere / internationale bedrijven minder.
Een maximum grens voor de overheidsschuld kan ik ook nog inkomen, tenslotte als je mee profiteerd van de Euro dan is het niet abnormaal dat daar iets tegenover staat. Vooral als deze maatregel hoofdzakelijk is bedoeld om speculaties tegen te gaan.
Optrekken van pensioenleeftijd, is niet fair ten opzichte van die mensen die jong in het arbeidscircuit stappen. Dit zou moeten blijven zoals het is … de dienstjaren.
Uniforme vennootschapsbelasting … een van de punten (Belgische vennootschapsbelasting + de notionele intrestaftrek) die het meest gehekeld zijn op deze forums.
Maar maak je geen zorgen … onze Yves Leterme is tegen de voorstellen
en ik denk hij niet alleen.
05/02/2011 om 11:53
@ F.G.: Ik heb over die nieuwe economische voorstellen van Mevr. Merkel en de Heer Sarkozy wel degelijk een mening. De “modus vivendi” ten aanzien van het vasthouden aan een max. begrotingstekort van 3% BNP en een max. staatsschuld van 60% BNP zijn duidelijk onwerkzaam gebleken. Alhoewel er tamelijk draconische straffen voor overtreders waren voorzien, zijn die nooit tot uitvoering gekomen, daar met name relatief kort na het ondertekenen van het verdrag van Maastricht Duitsland en Frankrijk tot de grootste overtreders behoorden, die geen zin hadden deze straffen te betalen. Hierdoor vervielen de straffen ook voor andere overtreders en derhalve zit Europa nu met Griekenland, Ierland plus een aantal mogelijke opvolgers voor de nodige Europese hulp zoals Portugal, Italie en Spanje.
Er wordt nu door hogergenoemde initiatiefnemers gesteld, dat dit alles het gevolg is van het feit dat Europa (de Euro-zone) steeds pas achteraf kon reageren (”Wann das Kind schon im Brunnen liegt”) i.p.v. op voorhand te kunnen bijsturen. Wanneer de landen van de Euro-zone een sterke Euro willen behouden kunnen deze landen niet ontkennen, dat de initiatiefnemers een punt hebben. Een gezamelijke munt heeft bijna als voorwaarde “sine qua non” een gezamelijk economische beleid. Daar het oude systeem heeft gefaald, is er dringend behoefte aan een beter systeem wat een bijsturen vooraf mogelijk maakt. Dat dit automatisch inhoudt, dat dit invloed zal hebben op de landelijke (parlementaire) besluitvorming en de besluiten is evident.
Een dergelijke ‘bijsturing vooraf’ wordt onder meer mogelijk gemaakt door afspraken ten aanzien van een gezamelijke economische politiek. Ja, daarbij komen dan natuurlijk significante verschillen ter sprake, zoals de indexkoppeling en beleidszaken zoals de pensioengerechtigde leeftijd, arbeidsduur (uren per week) e.d. Nog gaan de voorstellen, als ik het goed begrijp, niet zover dat Europa daadwerkelijk het beleid gaat voeren. De landen moeten vooraf hun begrotingen en ideeen omtrent de ontwikkeling van begrotingstekort en ontwikkeling staatsschuld indienen en krijgen daarop aanbevelingen van een Europese Economische Raad of zo om die voorstellen al dan niet bij te schaven. Alleen, wanneer ze onwillig zijn zich aan de algemeen afgesproken richtlijnen te houden komen weer die straffen, die nu misschien werkelijk uitgevoerd gaan worden. Reeds schreeuwt iedereen ‘moord en brand’, maar wat is daaraan eigelijk zo verkeerd?
Facit: Een gezamelijke munt verplicht to een gezamelijke economische aanpak en ongeacht wat de Heer Leterme daarover zegt, zal iedereen en dus ook ons land voor die gezamelijk overeengekomen regels moeten buigen. Wil men dat niet, dan moet men de Euro opblazen of de Euro-zone verlaten en wat dan van jouw economie terecht komt staat in de sterren geschreven.
05/02/2011 om 16:24
@ Dick Taselaar.
Ik kan u grotendeels bijtreden in uw visie. U kunt het bovendien duidelijk zeggen en ik vind het fijn onderbouwde meningen te lezen.
Natuurlijk moeten landen die de voordelen van de Euro hebben, ook inspanningen doen om zich aan de spelregels te houden. Ik denk niet dat iemand daartegen kan zijn.
Punt is alleen dat dat wel moet gebeuren onder bepaalde voorwaarden.
1. Ten eerste moeten ingrijpende beslissingen worden gemaakt op een democratische basis. Maar zo werkt de EU niet, het is achterkamertjespolitiek.
2. Ten tweede is de EU er blijkbaar altijd rap bij (al is ook dat soms te laat) om economisch beleid in een keurslijf te gieten, maar de implicaties voor het sociale model worden niet of nauwelijks in overweging genomen. Als je van Europa een politiek project wilt maken dat ook kan slagen en gedragen wordt door de bevolking, moet je niet alleen kijken naar economische parameters.
Samengevat: ik kan er natuurlijk inkomen dat budgettaire terughoudendheid van de lidstaten wordt gevraagd en zelfs geeist. Enkel moeten bij de beslissingen over hoe het wel beter wordt geregeld niet alleen de economische, maar ook de sociale implicaties van dergelijke maatregelen worden in acht genomen. Dat model, als evenwicht tussen kapitaal en arbeid, dat is toch de basis van de Europese gedachte?
06/02/2011 om 01:14
@ FG: Dank U, ik doe mijn uiterste best duidelijk te zijn, maar dit voert helaas wel eens tot (soms ook in de ogen van de moderator nodeloze) herhalingen, waarvoor aan de moderator en alle lezers mijn verontschuldiging.
1. U merkt op dat in Europa een ‘achterkamertjes’ politiek en politieke besluitvorming plaats vindt en ten dele hebt U ongetwijfeld gelijk! Echter, dit wordt sterk in de hand gewerkt, omdat de regeringen van de lidstaten zo beducht zijn een gedeelte van hun (”wheeling and dealing”) macht kwijt te raken, dat zij niet bereid blijken het Europees Parlement voldoende macht over te dragen. Daardoor worden helaas vele onderdelen van Europa bijna dictatoriaal, zoals b.v. een niet verkozen Europese Commissie, die voor 90% in Europa de dienst uitmaakt. Pas wanneer de burgers de politici dwingen meer Europees te gaan denken, kan hier een eind aan komen. Dit zou ook Uw punt 2 oplossen omdat dan de burger meer zeggenschap krijgt via het Europees Parlement.
In Uw samenvatting: Zoals ik schreef laten de huidige voorstellen (of moet ik inmiddels zeggen ‘proefballonnen’) de invulling van het beleid nog steeds aan de staten over, ze willen alleen een controle vooraf en een snellere controle achteraf, zodat niet meer staten in de Griekse situatie komen. Dat dit niet ten onrechte is kunt U zien aan het feit dat, ten tijde van de ondertekening van de Verdragen van Maastricht, ook Belgie voldeed aan de norm van een staatsschuld van gelijk of minder dan 60% BNP, in krap 20 jaar is dit opgelopen tot 100% BNP en ik zou zeggen dat dat ongeveer een definitie is van wanbeleid.
06/02/2011 om 13:32
@ Taselaar Dick.
Ik denk dat we zo ongeveer hetzelfde zeggen.
Ik pik er even dit uit: “Pas wanneer de burgers de politici dwingen meer Europees te gaan denken, kan hier een eind aan komen.” (ivm bepaalde niet-democratische praktijken in de EU).
Inderdaad. Net daarom vind ik het een heel spijtige zaak dat niet meer mensen hier reageren, want het is duidelijk dat de echte beslissingen (hoe traag ook) op Europees niveau worden genomen. Maar de Vlaams-Waalse toestanden, dat is blijkbaar veel belangrijker om altijd maar meningen over te spuien.
Want als we als burgers geen druk uitoefenen op onze politici, dan is de kans erg groot dat de “gewone burger” (de befaamde U en Ik) niet het beste beleid krijgt. België is daar al een mooi voorbeeld van, maar de EU is nog veel machtiger en de “kloof met de burger” nog veel dieper.
06/02/2011 om 15:52
Mensen zoals F.G. schermen met democratie. Diegenen die in het Europees parlement zitten zijn toch degelijk democratisch verkozen, niet? Wel dat ze hun werk doen.
De democratische besluitvorming over hoe we in Belgie het tekort moeten terugdringen zou ik wel eens willen meemaken.
Zeven maanden oproepen tot verantwoordelijkheid over eigen uitgaven geeft geen gehoor aan de helft van Belgie en zelfs een gedeelte van ons noordelijk gebied. Laat de boel maar verder aanmodderen.
Een geluk dat we hier de euro hebben want met ons belgisch frankske moesten er misschien al veel eerder drakonische maatregelen genomen zijn in Belgie.
Dus democratie is ok, maar gekoppeld aan verantwoordelijkheid.
10/02/2011 om 01:57
u hoeft niet op elke afwijkende mening te reageren - mod