Tot voor enkele weken hadden weinigen buiten China ooit gehoord over het autobedrijf “Geely”. Dat veranderde plotsklaps toen Geely Volvo overnam. Het Westen werd weer even wakker geschud. Als de Chinezen nu ook al een bedrijf als Volvo overnemen, wat staat ons dan nog te wachten? Opeens gonsde weer overal de vraag “hoe komt het dat China plots zo sterk is geworden?”.
China wordt niet plots sterk. Al dertig jaar werken zowat alle Chinezen zich uit de naad. De spectaculaire economische groei valt ook in China niet uit de lucht. De energie die in het land aanwezig is, is ongekend in het Westen. In Europa zijn we de laatste jaren eerder bezig met levenskwaliteit dan met productiviteit. Door onze volle aandacht te richten op het behoud van het goede leven dat we hebben, dreigen we het echter te verliezen in een sneller tempo dan we beseffen. Bij vele Chinezen is intussen de perceptie ontstaan dat Europeanen verschrikkelijk lui en traag zijn. Chinese bedrijven staan te springen om westerse bedrijven over te nemen. De discrepantie tussen de situatie in Europa en de Chinese realiteit is onthutsend en verontrustend. Het langetermijnbeleid van China bouwt aan strategische invloed op wereldvlak, een invloed die wij vaak over het hoofd zien omdat we eerder geneigd zijn om op korte termijn te denken. Het wordt hoogdringend tijd dat we de onstuimige kracht van China en de daarmee samenhangende verschuivende machtsrelaties onder ogen zien.
Mandarijn Chinees
De opkomst van China wordt ondermeer weerspiegeld in de groeiende invloed van de Chinese taal. Mandarijn Chinees is de lingua franca in Azië geworden en de impact ervan groeit razendsnel. Dat is niet alleen het geval binnen China waar Mandarijn Chinees de officiële standaardtaal is die sinds de jaren 1990 tot in de verste uithoeken van het land actief wordt gepromoot. De invloed van het taalbeleid van de Chinese regering strekt tot ver buiten de grenzen van communistisch China naar Hongkong, Taiwan, Singapore en verder.
Internationaal is de Chinese regering bezig met een sterke promotie van de Chinese taal en cultuur door het oprichten van Confuciusinstituten over heel de wereld. De doelstelling is om tegen 2020 wereldwijd 1000 instituten te hebben. Die instituten verkondigen allemaal het officiële discours van de Chinese regering. Het zijn ankerpunten van China in de wereld.
Communicatie de mist in
Ondanks de enorme groei van de Chinese economie en de steeds groter wordende invloed van de Chinese taal blijven westerlingen de impact van taalverschillen vaak negeren. Dat een groot deel van de communicatie tussen Chinezen en westerlingen compleet de mist in gaat, lijkt weinigen te deren. We lijken er nog steeds van overtuigd dat de Chinezen ons nodig hebben eerder dan omgekeerd en dat we met Engels wel overal zullen geraken. De balans zou echter wel eens naar de andere kant kunnen doorslaan. Er komen vanuit China nu al reacties op de globale dominantie van de Engelse taal. De invoering van internetextensies in Chinese karakters bewijst dat het internet al niet enkel meer gedomineerd wordt door het Latijnse alfabet.
Gezonde interesse
Dat betekent niet dat iedereen nu plotseling Chinees moet gaan studeren. Het betekent wel dat iedereen een gezonde interesse zou moeten hebben in China en in de Chinese taal en dat we eindelijk eens moeten stoppen met ook in het onderwijs enkel op Europa te focussen.
Een pragmatische houding tegenover China zou ons leren dat een niet al te grote inspanning grote voordelen kan opleveren. Chinees is geen gemakkelijke taal, maar het is wel mogelijk om in slechts één dag inzicht te verwerven in het systeem van de taal. Dat inzicht– ook al kan je dan nog geen Chinees spreken – is absoluut cruciaal voor iedereen die met China samenwerkt of in China iets wil doen. Inzicht in de Chinese taal zal inzicht geven in manieren van communiceren in China, in de wijze waarop wordt omgegaan met informatie in China, in wat er speelt bij vertalingen, in de draagwijdte van Chinese vertalingen van bedrijfsnamen of productnamen, in culturele voorkeuren van Chinezen en in nog veel meer.
Niet juist, niet verkeerd
Taalverschillen tussen westerse talen en Chinees zijn zo ontzettend groot dat het waanzin is om er geen aandacht aan te schenken. Het overbrengen van bedrijfsprocessen of technologie naar China zal resulteren in chaos als een bedrijf de vertaling niet systematisch aanpakt en een eigen bedrijfsvocabularium ontwikkelt. De Chinese taal heeft een grote flexibiliteit en een “juiste” vertaling bestaat niet. Omdat “juist” en “verkeerd” niet bestaan, discussiëren Chinezen voortdurend over vertalingen, omdat het altijd gaat over interpretatie naargelang de context waarin een tekst wordt gebruikt. Westerlingen die gewend zijn om te denken in termen van “juist” of “verkeerd” worden daar soms onzeker van.
Branding en marketing in China zijn onmogelijk zonder inzicht in de taal. In één oogopslag zie je welke westerse bedrijven advies hebben ingewonnen en welke niet. Goede vertalingen “planten” bedrijven en producten via de taal in de Chinese markt.
Geely is een mooi voorbeeld van een Chinese bedrijfsnaam die de Chinese klant bespeelt. De Chinese karakters van het merk Geely betekenen “Geluk en voorspoed”. Ping An, dat we via Fortis allemaal kennen, betekent “Stabiliteit en vrede”. Ook bij westerse bedrijven in China vinden we voorbeelden van vertaalde bedrijfsnamen en productnamen die inspelen op de voorkeuren van het Chinese publiek. De Chinese vertaling van Lay’s betekent “In verrukking brengen”, Carrefour betekent “Gelukkige, rijke familie”, Belisy chocolade betekent in de Chinese versie “Een overvloed van elegantie en geluk”. Er is zo ongelooflijk veel te winnen bij een beetje interesse in de culturele aspecten van de wereld buiten Europa.
Jeanne Boden publiceerde recent een nieuw boek Mindmapping China. Taal, discours en reclame in China. ASP 2010
www.chinaconduct.com
http://jeanneboden.com
@Allen: uw beschaafde reactie is welkom als ze vergezeld gaat van voornaam, naam en een behoorlijk e-mailadres; u kunt aan de moderator vragen om enkel uw voornaam of initialen te vermelden; hier vindt u de regels van onze discussiefora - mod
30/04/2010 om 16:50
Zeer correct allemaal.
Mijn ervaring als vertaler is, dat er voor bepaalde (Westerse) concepten, terminologieën of procedures gewoon (nog) geen ‘vaste’ Chinese omschrijvingen of equivalenten bestaan. En dan krijg je soms ‘draken’ van te vertalen of te proofreaden teksten, waar niks maar dan ook niks mee aan te vangen is.
Trouwens, de naam ‘Mercedes’ betekent: genade.
30/04/2010 om 17:38
Ik vind dit een raar stuk journalistiek. Het lijkt nogal op reclame.
30/04/2010 om 22:59
U slaat de spijker op de kop. De Chinese werkkracht is zonder weerga in West-Europa of in de Verenigde Staten. De overname van Volvo is nog maar het begin. En, inderdaad, de taal van de Han leren en inzicht verwerven in “what makes the Chinese tick” is strategisch een goede keuze.
We mogen, meen ik, echter niet uit het oog verliezen dat de Volksrepubliek China in een paar opzichten fundamenteel verschilt van onze maatschappij. Die verschillen zijn belangrijk, wanneer de opgang van de Chinese economie geanalyseerd wordt. Ten eerste is China een dictatoriale éénpartijstaat, die misschien niet meer zo repressief en dogmatisch is als vroeger, maar toch… Ten tweede is zij, enige uitzonderingen niet te na gesproken, uniform in haar benadering van de buitenwereld; ik meen dat wij hier van een zeker superioriteitsgevoel mogen gewagen en, sinds de Opiumoorlogen(°) van het midden van de 19e eeuw, van een zekere graad van vijandigheid. Ten derde ontbreekt het in China aan openheid en respect voor dingen zoals intellectueel eigendom. Ten vierde is China een langetermijn strategie aan het uitwerken, die erop gericht is de toegang tot grondstoffen, vooral uit Afrika, en de aanvoerroutes veilig te stellen (zie o.a. de recente aankondiging i.v.m. de uitbreiding van de Chinese oorlogsvloot). Vanuit puur economisch standpunt moet bovendien vermeld worden dat de groei van de Chinese economie, hoewel zeer sterk, mede bepaald wordt door de startlijn van dewelke zij vertrekt. Die groei gaat ook ten koste van de ecologie en wordt gedragen door arbeiders, die werken onder voorwaarden die op hun best vroeg-20e-eeuws zijn.
Dat China, gestuwd door een impliciet masterplan, steeds dominanter zal worden en derhalve de hegemonie van de Angelsaksische cultuur en taal zal doen krimpen, staat boven kijf. Dat een dictatuur, die erin slaagt de interne rust te bewaren, het riskeert te halen in de concurrentie met democratieën is eveneens onweerlegbaar. De meeste Chinezen zijn fier Chinees te zijn, ze geloven in een sterke staat en in de prioriteit van het collectief op het individu. Zij hebben geduld en kunnen afzien. Zij vormen met hun >1,3 miljard een geduchte tegenstander(’).
(°) De Opiumoorlogen hadden tot doel de Chinese markt te openen voor de invoer van dit zeer verslavende en winstgevende goedje. De Fransen en de Britten (the Honourable East-india Company) hebben manu militari het Chinese verzet gebroken en middels de Ongelijke Verdragen extra-territorialiteit voor hun burgers en activiteiten afgedwongen. Zij, en andere Europese machten, hebben ook enclaves verworven waarin de Chinezen hun zeggenschap verloren (Hong-Kong is hiervan de meest bekende, maar tegen het einde van de 19e eeuw waren zowat alle Chinese havens tenminste gedeeltelijk in buitenlandse handen). Dat wij dus als een bedreiging gezien worden is niet verwonderlijk.
(’) China zit natuurlijk met twee demografische tijdbommen. Enerzijds heeft de “één kind”-politiek tot gevolg dat de Chinese bevolking sterk veroudert. Anderzijds heeft de traditionele voorkeur voor zonen geleid tot selectieve abortussen, en zelfs infanticide, waardoor er een overschot aan jongens is. Hoe die uitdagingen zullen beantwoord worden is niet geweten…
01/05/2010 om 15:06
Chinezen kunnen geen respect hebben voor intellectueel eigendom, zoals wij dat hier zien.
Hun idee over kunst is traditioneel gebaseerd op kopiëren. Overleveren. Iets ‘intellectueel’ behoort binnen hun denkkader niet toe aan één persoon.
In de tijd van de Vlaamse Primitieven, dus tot aan de Renaissance, was dat hier in ‘t Westen trouwens ook zo.
01/05/2010 om 15:40
Zeer goede PR voor een boek ! En dat allemaal op een door belastingsgeld rechtgehouden media platform. De realiteit is dat China vooral uitgaat van zichzelf, zijn eigen identiteit, vol zelfvertrouwen zijn eigen koers vaart. Daar is zijn staatsstructuur, een vorm van ‘goedwillende’ nomenclatuur-dictatuur niet vreemd aan. Eén partij stuurt het land in één richting. Grondstoffen worden gekocht, zonder enige moraliteits of liberalistische bemoeienis. Koop en roof, met één doel, alles voor de chinezen en de rest … hun probleem niet. Wij- westerlingen - moeten niks van leren, want zo dat deden wij het ook in het verleden. Het westen was een viriele roof cultuur die tenslotte een héél continent heeft veroverd ( de america’s ). Langzaam is het westen in verval aan’t geraken door zijn eigen kortzichtigheid en liberale permissiviteit. Wij hebben niks te leren, we moeten enkel onszelf in vraag stellen en vragen : wat doen wij om te overleven ? En dat is : beter zijn, sneller zijn, krachtiger zijn, sllimer zijn. Darwinisme is de enige wetmatigheid die deze wereld regeert, eender in welke sociale of natuurlijke omgeving. De natuur, de wereld, is geen idylle, kent geen romantiek. Simpel : of wij, of zij … De rest zijn enkel dagdromen en wishfull thinking.
01/05/2010 om 16:53
Ik ga eigenlijk met iedereen akkoord. Ik wil er echter één iets aan toevoegen:
De eerstvolgende jaren zal het inkomensverschil tussen de rijke kuststrook en het arme binnenland nog toenemen. De grote vraag is of de Chinese overheid hierop een antwoord vindt. Momenteel wordt er druk gebouwd aan de binnenlandse economie. “3tier cities”. Dit is de lont in het kruitvat.
In China is niets toegelaten, maar alles kan. Lozen in de rivier mag niet, maar als je de juiste personen kent, dan komt het voor mekaar. Guanxi (schrijf ik het goed) is de motor van de industrie. Ons kent ons. You scratch my back and I scratch yours. Je geeft een leverancier een goede fles Cognac en je bent zijn vriend voor het leven.
De Chinese taal meester zijn is inderdaad de manier om in China vaste voet aan de grond te krijgen. Zie maar hoe Coca Cola in het Mandarijn Ke Kou Ke Le wordt ofte vrij vertaald : “goed om drinken, het maakt je blij”
02/05/2010 om 04:20
Ik ga zeker niet mee met veel van Jeanne’s beweringen. Ten eerste werkt een Chinees zich niet uit de naad. Dit is een boutade waarmee de werkgevers graag mee afkomen om de werknemers de mond te snoeren. Chinezen werken niet langer, niet meer en zijn zeker minder productief. Ze hebben ook weinig zin en oog voor kwaliteit.
De reden van hun competitiviteit ligt gewoon aan het overaanbod op hun arbeidsmarkt en de mogelijke misbruiken ervan.
De enige religie die in China bedreven (moet) worden is deze van het geld.
Alles kost handenvol geld: trouwen, een woning verwerven, opvoeding van de kinderen, opvang van de ouders en grootouders. Chinezen staan onder een constante druk om geld te verwerven, dat er geen ruimte meer blijft voor ethiek, tradities en kwaliteit.
Gevolg is een allesverslindende roofcultuur waar alles kan. Kijk maar eens goed rond als je in China bent en durf ook eens streken te bezoeken waar dit zogenaamde wonder geschiedt: Alles is er smerig, vuil, kapot…de natuur in eerste plaats, de infrastructuur en de mensen.
Gevolg is dat ze niet alleen hun eigen land naar de verdommenis hebben geholpen (redden kan helaas niet meer), maar dat ze hun ellende nu ook al exporteren en de normale handelsstromen zullen destabiliseren.
Een voorsmaakje op de toekomst? ongeveer 80% van het oppervlaktewater is zo sterk vervuild dat het zelfs voor irrigatie ongeschikt is.
Tot voor 200km voor de chinese kust is alle zeeleven dood. In het noorden is er een accuut gebrek aan water waardoor men continue dieper moet boren of moet men wolken chemisch bewerken vanaf de lucht om er toch maar een paar regendruppels van te krijgen. Men dacht om het waterrijke zuiden het noorden te laten bevoorraden door middel van kanalen en pijpleidingen. Helaas heeft het zuiden nu ook te kampen met droogtes en niet alleen door de afsmeltende gletsjers in de Himalaya.
Wat gebeurt er als 1,4miljard mensen helemaal geen drinkwarter meer hebben? Als deze 1,4 miljard allemaal extreem natrionalistisch en kritiekloos zijn? Blind een tot op de tanden gewapende staat volgen?
Bovendien heeft het Chinees als taal zeker geen troeven om het Engels naar de kroon te spannen en dat weten de Chinezen zelf ook wel.
Je moet daar geen sinoloog voor zijn omdat te begrijpen. Waarom is trouwens:” Shenme Yise” het meest gebruikte zinnetje tussen Chinezen? Trouwens, meer en meer multinationals vinden het beheersen van de Chinese taal geen noodzakelijkheid meer en zij zullen ondertussen ook wel al wat ervaring hebben opgebouwd?
Aan de andere kant wil ik niet zeggen dat alles misgaat in China. Zo kunnen zij profiteren van een politieke stabiliteit en eensgezindheid waar wij alleen maar van kunnen dromen…alleen lijkt de kostprijs van zo’n systeem toch ietwat te hoog in termen van menselijkheid en natuur.
02/05/2010 om 09:28
” Al dertig jaar werken zowat alle Chinezen zich uit de naad.”
Mooie manier om te zeggen dat de Chinezen al dertig jaar (en langer) volledig uitgebuit worden. Het amuseert me altijd om te zien hoe mensen zich prolifereren als ‘China-kenners’ terwijl ze nog nooit met een gewone Chinees hebben gesproken of zich eens buiten Shanghai of Peking hebben begeven. NATUURLIJK kunnen ze hun economie doen groeien als ze het gros van hun werkkrachten maar een loon van 0.2 euro per uur moeten betalen! De mensen worden zo weinig betaald dat er EXTRA werkkrachten aangenomen moeten worden prosititutie (om toch maar wat meer te verdienen) in de fabriekshallen tegen te gaan. Mensen werken en leven in de fabriek, ze moeten elke dag voor tien uur op hun appartement zijn, ze kunnen enkel eten wat de fabriek hen voorschotelt, en ze zijn 360 dagen per jaar (als ze geluk hebben) verwijderd van hun echte familie. Natuurlijk dat een gevangenismaatschappij zo snelle vooruitgang maakt op economisch vlak. Ik denk echter dat het niet lang meer gaat duren eer er meer en meer publiek protest gaat komen tegen deze stand van zaken. Hebben ze uiteindelijk niet heel de provincie Xinjiang (waar twintig miljoen mensen wonen) een jaar lang van internet en gsm verbindingen moeten ontzeggen omdat de Chinese regering te bang was voor meer opstanden?
Al die rijke mensen die de Westerlingen in China zien zijn een gigantische minderheid in China. Zelfs hier in Shanghai, waar nu de wereldtentoonstelling loopt en die in de afgelopen jaren volledig is opgeruimd (hele blokken zonder problemen met de grond gelijk gemaakt, inwonenden moeten maar ergens anders hun plan gaan trekken) zie ik dagelijks mensen met hun pispot naar de dichtstbijgelegen openbare toiletten hossen omdat ze thuis geen lopend water hebben, laat staan een wc.
De intro van deze tekst is een beetje overdreven. Natuurlijk heeft Geely Volvo over gekocht! Het mag dan wel geen state-owned enterprise zijn, maar ik twijfel er niet aan dat de Chinese Staat hen graag wat ‘voordelige’ leningen heeft toegestaan om het bedrijf te kunnen overkopen. Het is eigenlijk grappig, want de geschiedenis is zich weer aan het herhalen: het Westen investeert als een gek in China, dat hier en daar wat buitenlandse aankopen doet om hun grondstoffen te verzekeren. Al het ‘zilver’ gaat naar China en blijft in China, waardoor de Chinese staat ondertussen op een berg van ettelijke triljoenen dollars zit. Net zoals met de thee van de opiumoorlog. Ben benieuwd waar het gaat eindigen.
04/05/2010 om 07:52
Een taiwanees nam de gevechtsschoenen van het belgische leger mee naar een bedrijfje ergens in China. Hij was er eigenaar van, net zoals veel Japanse bedrijven eigenaar zijn van chinese onderaannemers. Eindelijk konden ze het leer namaken zodat het voldeed aan de specificaties. De leesten werden hen bezorgd, de technische follow-up gebeurde door de taiwanees. Natuurlijk kunnen ze op termijn alles maken. Maar de kwaliteitszorg is er een groot probleem. Een brugs bedrijf betrekt duizenden meter lakenstof uit China. Dat kun je niet zomaar op de snijtafel leggen want grote stukken zijn ongeschikt want bijvoorbeeld ongelijkmatig ingekleurd. Zelfs als men die afval aftrekt, is het nog altijd winstgevend om in China te kopen! Daardoor gingen hier en in Noord-Italië uitmuntende wevers over de kop of moesten de deuren sluiten. Marantz toch bekend om zijn degelijke audio-apparatuur laat nu ook produceren in China. Ik heb hier een versterker staan met niks anders dan problemen en een cd-speler made in Japan die al meer dan twintig jaar prima werk levert. Voor het loon dat de doorsnee-chinees verdient, gekoppeld aan de manier waarop ze behandeld worden, zou ik ook mijn best niet doen om altijd prima kwaliteit af te leveren. Soms wel als de ploegbaas over de schouder kijkt.
En nog iets, het zijn de amerikanen die bijna alle patenten in handen hebben en daarop flink verdienen. Laat die chinezen dus maar tegen hongerlonen werken. Het ophemelen van China is blijkbaar in bij mensen die zoals op de nieuwste kermisattracties zich laten overrompelen. Ik zou zeggen duik eens diep in de onderbuik, je zult wel andere verhalmen voort brengen.